Humanitext Reader

琉善 · 雄辩术教师 §9-11

拒绝严苛的引路人与轻松之径的引导者

第 3 段,共 7 段 · 希腊语

内容简介

叙述者介绍了崎岖道路上严厉的旧式引路人,劝诫读者拒绝其陈旧苛刻的要求,并引出了另一条轻松甘美道路上充满魅力的女性化引路人。

§9εὐθὺς οὖν σοι πρόσεισι καρτερός τις ἀνήρ, ὑπόσκληρος, ἀνδρώδης τὸ βάδισμα, πολὺν τὸν ἥλιον ἐπὶ τῷ σώματι δεικνύων, ἀρρενωπὸς τὸ βλέμμα, ἐγρηγορώς, τῆς τραχείας ὁδοῦ ἐκείνης ἡγεμών, λήρους τινὰς ὁ μάταιος διεξιὼν πρὸς σέ.
随即就会有一个强壮的男人朝你走来,他身体硬朗,步履矫健,浑身晒得黝黑,眼神刚毅,神志清醒,是那条崎岖道路的向导,他会愚蠢地对你唠叨一些废话。
ἕπεσθαι γάρ οἱ παρακελευόμενος, ὑποδεικνὺς τὰ Δημοσθένους ἴχνη καὶ Πλάτωνος καὶ ἄλλων τινῶν, μεγάλα μὲν καὶ ὑπὲρ τοὺς νῦν, ἀμαυρὰ δὲ ἤδη καὶ ἀσαφῆ τὰ πολλὰ ὑπὸ τοῦ χρόνου, φήσει εὐδαίμονά σε ἔσεσθαι καὶ νόμῳ γαμήσειν τὴν Ῥητορικήν, εἰ κατὰ τούτων ὁδεύσειας ὥσπερ οἱ ἐπὶ τῶν κάλων βαίνοντες·
因为他极力劝你跟随他,向你指出德摩斯梯尼、柏拉图和其他一些人的足迹——这些足迹确实宏大且超越今人,但由于年代久远,如今大多已暗淡模糊——他会说,如果你像走钢丝的人一样沿着这些足迹行进,你就会获得幸福,并合法地娶修辞学为妻。
εἰ δὲ κἂν μικρόν τι παραβαίης ἢ ἔξω πατήσειας ἢ ἐπὶ θάτερα μᾶλλον κλιθείης τῇ ῥοπῇ, ἐκπεσεῖσθαί σε τῆς ὀρθῆς ὁδοῦ καὶ ἀγούσης ἐπὶ τὸν γάμον.
但如果你稍有偏差,或踩到外面,或在平衡中更倾向于另一侧,你就会偏离这条通往婚姻的正确道路。
εἶτά σε κελεύσει ζηλοῦν ἐκείνους τοὺς ἀρχαίους ἄνδρας ἕωλα παραδείγματα παρατιθεὶς τῶν λόγων οὐ ῥᾴδια μιμεῖσθαι, οἷα τὰ τῆς παλαιᾶς ἐργασίας ἐστίν, Ἡγησίου καὶ τῶν ἀμφὶ Κριτίον καὶ Νησιώτην, ἀπεσφιγμένα καὶ νευρώδη καὶ σκληρὰ καὶ ἀκριβῶς ἀποτεταμένα ταῖς γραμμαῖς.
然后他会要求你效仿那些古人,给你提供一些不易模仿的陈旧言论范例,就像赫革西亚斯以及克里提乌斯和内西奥特斯周围人的古老作风一样,那些言论紧凑、充满力量、生硬且线条精准。
πόνον δὲ καὶ ἀγρυπνίαν καὶ ὑδατοποσίαν καὶ τὸ ἀλιπαρὲς ἀναγκαῖα ταῦτα καὶ ἀπαραίτητα φήσει· ἀδύνατον γὰρ εἶναι ἄνευ τούτων διανύσαι τὴν ὁδόν.
他还会说,劳苦、失眠、饮水和不涂油脂是必不可少且不可避免的;因为没有这些,就不可能走完这条路。
ὃ δὲ πάντων ἀνιαρότατον, ὅτι σοι καὶ τὸν χρόνον πάμπολυν ὑπογράψει τῆς ὁδοιπορίας, ἔτη πολλά, οὐ κατὰ ἡμέρας καὶ τριακάδας, ἀλλὰ κατὰ ὀλυμπιάδας ὅλας ἀριθμῶν, ὡς καὶ προαποκαμεῖν ἀκούοντα καὶ ἀπαγορεῦσαι, πολλὰ χαίρειν φράσαντα τῇ ἐλπιζομένῃ ἐκείνῃ εὐδαιμονίᾳ.
而最令人痛苦的是,他还会给你规定极漫长的旅程时间,计算出许多年岁,不是按天或三十天计算,而是按整整一届届奥林匹亚周期来计算,以至于你一听到就会提前疲惫不堪并放弃,向那令人期待的幸福彻底告别。
πρὸς δὲ τούτοις οὐδὲ μισθοὺς ὀλίγους ἀπαιτεῖ τῶν τοσούτων κακῶν, ἀλλὰ οὐκ ἂν ἡγήσαιτό σοι, εἰ μὴ μεγάλα πρότερον λάβοι.
此外,对于如此多的苦难,他还索要不菲的报酬,如果不先拿到巨款,他是不会为你引路的。
§10ὁ μὲν ταῦτα φήσει, ἀλαζὼν καὶ ἀρχαῖος ὡς ἀληθῶς καὶ Κρονικὸς ἄνθρωπος, νεκροὺς εἰς μίμησιν παλαιοὺς προτιθεὶς καὶ ἀνορύττειν ἀξιῶν λόγους πάλαι κατορωρυγμένους ὥς τι μέγιστον ἀγαθόν, μαχαιροποιοῦ υἱὸν καὶ ἄλλον Ἀτρομήτου τινὸς γραμματιστοῦ ζηλοῦν ἀξιῶν, καὶ ταῦτα ἐν εἰρήνῃ μήτε Φιλίππου ἐπιόντος μήτε Ἀλεξάνδρου ἐπιτάττοντος, ὅπου τὰ ἐκείνων ἴσως ἐδόκει χρήσιμα, οὐκ εἰδὼς ὁποία νῦν κεκαινοτόμηται ταχεῖα καὶ ἀπράγμων καὶ εἰς τὸ εὐθὺ τῆς ῥητορικῆς ὁδός.
他会说这些话,他真是一个骗子、古董,一个活在克洛诺斯时代的过时家伙,把死去的古人奉为模仿的对象,主张把早已埋没的言论当成至宝挖出来,要求你效仿一个刀匠的儿子和另一个叫阿特罗梅托斯的写字教师的儿子。 而且这还是在既没有腓力入侵也没有亚历山大命令的和平时期,当时他们的言论或许显得有用,而他却不知道如今已经新开辟出了一条怎样快速、省力且直达修辞学的道路。
σὺ δὲ μήτε πείθεσθαι μήτε προσέχειν αὐτῷ, μή σε ἐκτραχηλίσῃ που παραλαβὼν ἢ τὸ τελευταῖον προγηρᾶσαι τοῖς πόνοις παρασκευάσῃ.
你千万不要相信他,也不要理睬他,免得他把你带去摔断脖子,或者最终让你在劳苦中未老先衰。
ἀλλὰ εἰ πάντως ἐρᾷς καὶ τάχιστα ἐθέλεις τῇ ῥητορικῇ συνεῖναι ἀκμάζων ἔτι, ὡς καὶ σπουδάζοιο πρὸς αὐτῆς, ἴθι, τῷ μὲν δασεῖ τούτῳ καὶ πέρα τοῦ μετρίου ἀνδρικῷ μακρὰ χαίρειν λέγε, ἀναβαίνειν αὐτὸν καὶ ἄλλους ὁπόσους ἂν ἐξαπατᾶν δύνηται ἀνάγειν καταλιπὼν ἀσθμαίνοντα καὶ ἱδρῶτι πολλῷ συνόντα.
但如果你无论如何都心怀爱慕,想在风华正茂之时尽快与修辞学结合,从而也能受到她的青睐,那就去吧,向这个多毛且过分阳刚的家伙彻底告别,留下他自己和那些他能骗到的所有人,在气喘吁吁、大汗淋漓中艰难攀登吧。
§11πρὸς δὲ τὴν ἑτέραν ἐλθὼν εὑρήσεις πολλοὺς καὶ ἄλλους, ἐν τούτοις δὲ καὶ πάνσοφόν τινα καὶ πάγκαλον ἄνδρα, διασεσαλευμένον τὸ βάδισμα, ἐπικεκλασμένον τὸν αὐχένα, γυναικεῖον τὸ βλέμμα, μελιχρὸν τὸ φώνημα, μύρων ἀποπνέοντα, τῷ δακτύλῳ ἄκρῳ τὴν κεφαλὴν κνώμενον, ὀλίγας μὲν ἔτι, οὔλας δὲ καὶ ὑακινθίνας τὰς τρίχας εὐθετίζοντα, πάναβρόν τινα Σαρδανάπαλλον ἢ Κινύραν ἢ αὐτὸν Ἀγάθωνα, τὸν τῆς τραγῳδίας ἐπέραστον ἐκεῖνον ποιητήν.
而走到另一条路上,你会发现还有许多人,其中有一位极聪明、极俊美的男子,他步态摇曳,颈项微倾,眼神妩媚,声音甜美如蜜,散发着香水味,用指尖抓着头,整理着他那为数不多但卷曲如风信子般的秀发,他就像一个极度娇柔的萨尔达那帕卢斯或基尼拉斯,或是悲剧诗人阿加顿本人。
λέγω δὲ ὡς ἀπὸ τούτων γνωρίζοις αὐτόν, μηδέ σε οὕτω θεσπέσιον χρῆμα καὶ φίλον Ἀφροδίτῃ καὶ Χάρισι διαλάθοι.
我说明这些是为了让你能凭这些特征认出他,不至于让这样一个神圣且深受阿芙洛狄忒和美惠三女神喜爱的尤物与你擦肩而过。
καίτοι τί φημί;
不过,我在说什么呢?
κἂν εἰ μύοντι γάρ σοι προσελθὼν εἴποι τι, τὸ Ὑμήττιον ἐκεῖνο ἀνοίξας στόμα, καὶ τὴν συνήθη φωνὴν ἀφείη, μάθοις ἂν ὡς οὐχὶ τῶν καθʼ ἡμᾶς ἐστιν, οἳ ἀρούρης καρπὸν ἔδομεν, ἀλλά τι ξένον φάσμα δρόσῳ ἢ ἀμβροσίᾳ τρεφόμενον.
因为即使你闭着眼睛,他走上前来对你说话,张开那如聚蜜之山海梅托斯般的嘴,发出他那习惯的声音,你也会明白他绝非像我们这些吃大地果实的人类,而是靠露水或神馔养育的某种奇特幻影。
τούτῳ τοίνυν προσελθὼν καὶ παραδοὺς σεαυτὸν αὐτίκα μάλα ῥήτωρ καὶ περίβλεπτος καί, ὡς ὀνομάζει αὐτός, βασιλεὺς ἐν τοῖς λόγοις ἀπονητὶ καταστήσῃ τὰ τέθριππα ἐλαύνων τοῦ λόγου.
因此,走近他并把自己托付给他,你就会立刻、毫不费力地成为一名受人瞩目的雄辩家,并且正如他自己所说,成为“言论之王”,驾驭着言论的四驾马车。
διδάξεται γάρ σε παραλαβὼν τὰ πρῶτα μὲν ἐκεῖνα — μᾶλλον δὲ αὐτὸς εἰπάτω πρὸς σέ·
因为他会接纳你,并首先教你那些入门的东西——或者更确切地说,让他自己对你说话吧:

词汇与语法注释

  1. 146ἕπεσθαι γάρ οἱ παρακελευόμενος — 间接反身代词 οἱ(第三人称单数与格)指代主句的主语(即引路人 ἀνήρ),作为不定式 ἕπεσθαι(“跟随”)的与格补足语,该不定式由分词 παρακελευόμενος(“劝告”)引导。
  2. 146οὐ ῥᾴδια μιμεῖσθαι — 不定式 μιμεῖσθαι 是限制性(说明性)不定式,用于修饰形容词 ῥᾴδια(“容易的”),表示“在模仿方面不易”,即“不易模仿”。
  3. 146ὡς καὶ προαποκαμεῖν ἀκούοντα καὶ ἀπαγορεῦσαι — 连词 ὡς 连同不定式(προαποκαμεῖν 和 ἀπαγορεῦσαι)引导一个结果从句,表示预期会发生的结果:“以至于听到后就会提前疲惫并放弃”。
  4. 148ὡς καὶ σπουδάζοιο πρὸς αὐτῆς — 这是一个由连词 ὡς 和希求法动词 σπουδάζοιο(第二人称单数被动语态)引导的目的从句。尽管它跟在主句的现在命令式 ἴθι 之后,但这里使用希求法而非虚拟式,以强调某种主观意图或愿望。
  5. 150κἂν εἰ μύοντι γάρ σοι προσελθὼν εἴποι τι... μάθοις ἂν — 这是一个由条件从句中的 εἰ 连同希求法(εἴποι 和 ἀφείη)与主句中的 ἄν 连同希求法(μάθοις ἂν)构成的推测/潜在条件句。短语 κἂν εἰ 给条件句赋予了让步含义:“即使……也”。

引用这一段

琉善, 雄辩术教师 §9-11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0062.tlg037.humanitext-grc2:9-11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。