§14ταῦτα δὲ καὶ τὰ τοιαῦτα φήσει οἰόμενος τὸν υἱὸν δεῖσθαι μὲν ἔτι τούτων καὶ ἐπιθυμεῖν καὶ μετὰ τὴν τελευτήν, οὐ δύνασθαι δὲ μετέχειν αὐτῶν.
他会说这些及之类的话,因为他以为自己的儿子死后依然需要并渴望这些,只是无法享用它们。
καίτοι τί ταῦτα φημί;
然而,我为何要说这些呢?
πόσοι γὰρ καὶ ἵππους καὶ παλλακίδας, οἱ δὲ καὶ οἰνοχόους ἐπικατέσφαξαν καὶ ἐσθῆτα καὶ τὸν ἄλλον κόσμον συγκατέφλεξαν ἢ συγκατώρυξαν ὡς χρησομένοις ἐκεῖ καὶ ἀπολαύσουσιν αὐτῶν κάτω;
因为有多少人甚至把马匹和妾侍,有的人甚至把斟酒童也一同宰杀,并将衣服及其他装饰品一同烧毁或埋葬,以为他们会在那里使用,并在阴间享受它们?
§15ὁ δʼ οὖν πρεσβύτης ὁ πενθῶν οὑτωσὶ ταῦτα πάντα ὁπόσα εἴρηκα καὶ ἔτι τούτων πλείονα οὔτε τοῦ παιδὸς ἕνεκα τραγῳδεῖν ἔοικεν — οἶδε γὰρ οὐκ ἀκουσόμενον οὐδʼ ἂν μεῖζον ἐμβοήσῃ τοῦ Στέντορος — οὔτε μὴν αὑτοῦ· φρονεῖν γὰρ οὕτω καὶ γιγνώσκειν ἱκανὸν ἦν καὶ ἄνευ τῆς βοῆς· οὐδεὶς γὰρ δὴ πρὸς ἑαυτὸν δεῖται βοᾶν.
总之,这位如此哀悼的老人,在我所说的这一切以及比这更多的事情上,似乎既不是为了孩子而扮演悲剧——因为他知道即使自己喊得比斯丹托尔还大声,孩子也听不见——也绝不是为了他自己;因为即便没有这喊叫,他也完全能够如此思考和理解,毕竟没有人需要对自己喊叫。
λοιπὸν οὖν ἐστιν αὐτὸν τῶν παρόντων ἕνεκα ταῦτα ληρεῖν οὔθʼ ὅ τι πέπονθεν αὐτῷ ὁ παῖς εἰδότα οὔθʼ ὅποι κεχώρηκε, μᾶλλον δὲ οὐδὲ τὸν βίον αὐτὸν ἐξετάσαντα ὁποῖός ἐστιν· οὐ γὰρ ἂν τὴν ἐξ αὐτοῦ μετάστασιν ὥς τι τῶν δεινῶν ἐδυσχέραινεν.
因此,剩下的唯一可能就是,他是为了在场的人才说这些废话,他既不知道自己的孩子遭遇了什么,也不知道他去了哪里,或者更确切地说,甚至没有审视过生命本身是怎样的;因为否则他便不会将从生命中的离去视为某种可怕的事而感到厌恶。
§16εἴποι δʼ ἂν οὖν πρὸς αὐτὸν ὁ παῖς παραιτησάμενος τὸν Αἰακὸν καὶ τὸν Ἀϊδωνέα πρὸς ὀλίγον τοῦ στομίου ὑπερκῦψαι καὶ τὸν πατέρα παῦσαι ματαιάζοντα,
ὦ κακόδαιμον ἄνθρωπε, τί κέκραγας;
于是,孩子在央求了埃阿科斯和哀多纽斯允许他从墓口探出头来一会儿,并制止父亲的胡闹之后,可能会对他说:“你这不幸的人,为何大喊大叫?
τί δέ μοι παρέχεις πράγματα;
你为何给我添麻烦?
παῦσαι τιλλόμενος τὴν κόμην καὶ τὸ πρόσωπον ἐξ ἐπιπολῆς ἀμύσσων.
别再拔自己的头发,也别再抓破脸皮了。
τί μοι λοιδορῇ καὶ ἄθλιον ἀποκαλεῖς καὶ δύσμορον πολύ σου βελτίω καὶ μακαριώτερον γεγενημένον;
你为何辱骂我,把一个变得比你优秀得多、幸福得多的人称为可怜和不幸?
ἢ τί σοι δεινὸν πάσχειν δοκῶ;
或者你认为我承受了什么可怕的痛苦?
ἢ διότι μὴ τοιουτοσὶ γέρων ἐγενόμην οἷος εἶ σύ, φαλακρὸς μὲν τὴν κεφαλήν, τὴν δὲ ὄψιν ἐρρυτιδωμένος, κυφὸς καὶ τὰ γόνατα νωθής, καὶ ὅλως ὑπὸ τοῦ χρόνου σαθρὸς πολλὰς τριακάδας καὶ ὀλυμπιάδας ἀναπλήσας, καὶ τὰ τελευταῖα δὴ ταῦτα παραπαίων ἐπὶ τοσούτων μαρτύρων;
是因为我没有变成像你这样的老人吗——头顶秃了,脸上满是皱纹,弯腰驼背,双膝无力,完全被时间摧残得腐朽,度过了许多个三十日和奥林匹亚期,最后甚至在这么多证人面前神智不清?
ὦ μάταιε, τί σοι χρηστὸν εἶναι δοκεῖ παρὰ τὸν βίον οὗ μηκέτι μεθέξομεν;
愚蠢的人啊,在我们不再享有的生命中,你认为有什么是美好的?
ἢ τοὺς πότους ἐρεῖς δῆλον ὅτι καὶ τὰ δεῖπνα καὶ ἐσθῆτα καὶ ἀφροδίσια, καὶ δέδιας μὴ τούτων ἐνδεὴς γενόμενος ἀπόλωμαι.
或者你显然会说是饮宴、晚餐、衣服和情欲,并且你害怕我会因缺少这些而消亡。
οὐκ ἐννοεῖς δὲ ὅτι τὸ μὴ διψῆν τοῦ πιεῖν πολὺ κάλλιον καὶ τὸ μὴ πεινῆν τοῦ φαγεῖν καὶ τὸ μὴ ῥιγοῦν τοῦ ἀμπεχόνης εὐπορεῖν;
难道你没有意识到,不渴比饮用要美好得多,不饿比进食要美好得多,不冷比衣着富足要美好得多吗?
φέρε τοίνυν, ἐπειδὴ ἔοικας ἀγνοεῖν, διδάξομαί σε θρηνεῖν ἀληθέστερον, §17καὶ δὴ ἀναλαβὼν ἐξ ὑπαρχῆς βόα,
τέκνον ἄθλιον, οὐκέτι διψήσεις, οὐκέτι πεινήσεις οὐδὲ ῥιγώσεις.
来吧,既然你似乎不懂,我就教你如何更真实地哀悼,重新开始喊叫吧:‘可怜的孩子,你将不再干渴,不再饥饿,也不再受冻。
οἴχῃ μοι κακοδαίμων ἐκφυγὼν τὰς νόσους, οὐ πυρετὸν ἔτι δεδιώς, οὐ πολέμιον, οὐ τύραννον· οὐκ ἔρως σε ἀνιάσει οὐδὲ συνουσία διαστρέψει, οὐδὲ σπαθήσεις ἐπὶ τούτῳ δὶς ἢ τρὶς τῆς ἡμέρας, ὢ τῆς συμφορᾶς.
你离我而去,不幸的人,你逃脱了疾病,不再害怕发热,不再害怕敌人,不再害怕暴君;爱情不会再折磨你,男女交欢也不会再使你堕落,你也不会为此一天两三次地挥霍家产——啊,真是灾难!
οὐ καταφρονηθήσῃ γέρων γενόμενος οὐδὲ ὀχληρὸς ἔσῃ τοῖς νέοις βλεπόμενος.
你不会在变老时被轻视,也不会在被年轻人看到时显得碍眼。
§18ἂν ταῦτα λέγῃς, ὦ πάτερ, οὐκ οἴει πολὺ ἀληθέστερα καὶ γενναιότερα ἐκείνων ἐρεῖν;
’ 父亲,如果你说这些话,难道你不认为你会说出比那些话真实得多、高尚得多的言辞吗?
ἀλλʼ ἆρα μὴ τόδε σε ἀνιᾷ, καὶ διανοῇ τὸν παρʼ ἡμῖν ζόφον καὶ τὸ πολὺ σκότος, κᾆτα δέδιας μή σοι ἀποπνιγῶ κατακλεισθεὶς ἐν τῷ μνήματι;
但难道是这件事让你痛苦,你心里想着我们这里的阴暗和浓重的黑暗,然后害怕我被关在坟墓里窒息而死吗?
χρὴ δὲ πρὸς ταῦτα λογίζεσθαι ὅτι τῶν ὀφθαλμῶν διασαπέντων ἢ καὶ νὴ Δία καέντων μετʼ ὀλίγον, εἴ γε καῦσαί με διεγνώκατε, οὔτε σκότος οὔτε φῶς ὁρᾶν δεησόμεθα.
但对此应当想到,在眼睛腐烂或者在不久后被烧毁之后——如果你们确实决定火葬我的话——我们便既不需要看黑暗,也不需要看光明。 ”