Humanitext Reader

琉善 · 论祭祀 §5-7

诗人笔下神明的丑闻与苦难

第 2 段,共 4 段 · 希腊语

内容简介

作者列举了诗人们所传颂的关于神明的种种丑闻与荒谬神话,包括克罗诺斯食子、宙斯的风流韵事、赫淮斯托斯的残疾、普罗米修斯的受刑以及瑞亚等女神的荒唐行径。

§5ἢ γὰρ οὐ ταῦτα σεμνολογοῦσιν οἱ ποιηταὶ περὶ τῶν θεῶν καὶ πολὺ τούτων ἱερώτερα περί τε Ἡφαίστου καὶ Προμηθέως καὶ Κρόνου καὶ Ῥέας καὶ σχεδὸν ὅλης τῆς τοῦ Διὸς οἰκίας;
难道诗人非但对神明们作此庄严的宣称,甚至还讲述了关于赫淮斯托斯、普罗米修斯、克罗诺斯、瑞亚以及几乎整个宙斯家族远比这些更为神圣的事迹吗?
καὶ ταῦτα παρακαλέσαντες τὰς Μούσας συνῳδοὺς ἐν ἀρχῇ τῶν ἐπῶν, ὑφʼ ὧν δὴ ἔνθεοι γενόμενοι, ὡς τὸ εἰκός, ᾄδουσιν ὡς ὁ μὲν Κρόνος ἐπειδὴ τάχιστα ἐξέτεμε τὸν πατέρα τὸν Οὐρανόν, ἐβασίλευσέν τε ἐν αὐτῷ καὶ τὰ τέκνα κατήσθιεν ὥσπερ ὁ Ἀργεῖος Θυέστης ὕστερον· ὁ δὲ Ζεὺς κλαπεὶς ὑπὸ τῆς Ῥέας ὑποβαλομένης τὸν λίθον εἰς τὴν Κρήτην ἐκτεθεὶς ὑπʼ αἰγὸς ἀνετράφη καθάπερ ὁ Τήλεφος ὑπὸ ἐλάφου καὶ ὁ Πέρσης Κῦρος ὁ πρότερος ὑπὸ τῆς κυνός, εἶτʼ ἐξελάσας τὸν πατέρα καὶ εἰς τὸ δεσμωτήριον καταβαλὼν αὐτὸς ἔσχε τὴν ἀρχήν· ἔγημε δὲ πολλὰς μὲν καὶ ἄλλας, ὑστάτην δὲ τὴν ἀδελφὴν κατὰ τοὺς Περσῶν καὶ Ἀσσυρίων νόμους· ἐρωτικὸς δὲ ὢν καὶ εἰς τὰ ἀφροδίσια ἐκκεχυμένος ῥᾳδίως ἐνέπλησε παίδων τὸν οὐρανόν, τοὺς μὲν ἐξ ὁμοτίμων ποιησάμενος, ἐνίους δὲ νόθους ἐκ τοῦ θνητοῦ καὶ ἐπιγείου γένους, ἄρτι μὲν ὁ γεννάδας γενόμενος χρυσός, ἄρτι δὲ ταῦρος ἢ κύκνος ἢ ἀετός, καὶ ὅλως ποικιλώτερος αὐτοῦ Πρωτέως· μόνην δὲ τὴν Ἀθηνᾶν ἔφυσεν ἐκ τῆς ἑαυτοῦ κεφαλῆς ὑπʼ αὐτὸν ἀτεχνῶς τὸν ἐγκέφαλον συλλαβών· τὸν μὲν γὰρ Διόνυσον ἡμιτελῆ, φασίν, ἐκ τῆς μητρὸς ἔτι καιομένης ἁρπάσας ἐν τῷ μηρῷ φέρων κατώρυξε κᾆτα ἐξέτεμεν τῆς ὠδῖνος ἐνστάσης.
而且,他们在史诗开头便祈求缪斯诸神合唱,并在她们的感召下,理所当然地歌唱道:克罗诺斯一阉割了父亲乌拉诺斯,便篡夺了王位,并像后来的阿尔戈斯人塞斯忒斯那样吞食自己的孩子;而宙斯则被用石头替代他的瑞亚偷偷带走,被遗弃在克里特岛,由一只母山羊抚养长大,正如特勒福斯由母鹿抚养、先前的波斯人居鲁士由母狗抚养一样,随后他驱逐了父亲,将其投入监狱,自己夺取了政权;他娶了许多其他女人,最后按照波斯人和亚述人的法律娶了自己的姐姐;由于他生性风流、沉溺女色,他轻而易举地让天空充满了孩子,其中一些是与地位相等的女神所生,另一些则是与凡间尘世的种族所生的私生子,他时而化作高贵的黄金,时而化作公牛、白鸟或雄鹰,总之比普罗透斯本人还要多变;而他仅从自己的头颅中生出了雅典娜,简直是直接在脑中怀上了她;至于狄奥尼索斯,据说他还是半成品时,就被从仍在燃烧的母亲腹中抢救出来,由宙斯放入大腿中缝合,并在阵痛临近时将其剖出。
§6ὅμοια δὲ τούτοις καὶ περὶ τῆς Ἥρας ᾄδουσιν, ἄνευ τῆς πρὸς τὸν ἄνδρα ὁμιλίας ὑπηνέμιον αὐτὴν παῖδα γεννῆσαι τὸν Ἥφαιστον, οὐ μάλα εὐτυχῆ τοῦτον, ἀλλὰ βάναυσον καὶ χαλκέα καὶ πυρίτην, ἐν καπνῷ τὸ πᾶν βιοῦντα καὶ σπινθήρων ἀνάπλεων οἷα δὴ καμινευτήν, καὶ οὐδὲ ἄρτιον τὼ πόδε· χωλευθῆναι γὰρ αὐτὸν ἀπὸ τοῦ πτώματος, ὁπότε ἐρρίφη ὑπὸ τοῦ Διὸς ἐξ οὐρανοῦ, καὶ εἴ γε μὴ οἱ Λήμνιοι καλῶς ποιοῦντες ἔτι φερόμενον αὐτὸν ὑπεδέξαντο, κἂν ἐτεθνήκει ἡμῖν ὁ Ἥφαιστος ὥσπερ ὁ Ἀστυάναξ ἀπὸ τοῦ πύργου καταπεσών.
关于赫拉,他们也歌唱了类似的事,说她未经与丈夫结合,便凭风受孕生下了赫淮斯托斯,而这个孩子并不怎么幸运,只是个粗鄙的工匠、铁匠和司火之人,像个炉灶工一样终生生活在烟雾中,浑身落满火星,而且双脚也不健全;因为当他被宙斯从天界扔下去时,因摔落而成了瘸子,要是莱姆诺斯人没有好心地接住还在下坠的他,我们的赫淮斯托斯就会像从塔上摔下来的阿斯提阿纳克斯一样丧命了。
Καίτοι τὰ μὲν Ἡφαίστου μέτρια· τὸν δὲ Προμηθέα τίς οὐκ οἶδεν οἷα ἔπαθεν, διότι καθʼ ὑπερβολὴν φιλάνθρωπος ἦν;
然而,赫淮斯托斯的事还算温和;但谁不知道普罗米修斯因过度热爱人类而遭受了怎样的苦难呢?
καὶ γὰρ αὖ καὶ τοῦτον εἰς τὴν Σκυθίαν ἀγαγὼν ὁ Ζεὺς ἀνεσταύρωσεν ἐπὶ τοῦ Καυκάσου, τὸν ἀετὸν αὐτῷ παρακαταστήσας τὸ ἧπαρ ὁσημέραι κολάψοντα.
因为宙斯同样将他带到斯基泰,钉在考卡苏斯山上,并在他身边派了一只鹰,天天啄食他的肝脏。
§7οὗτος μὲν οὖν ἐξετέλεσε τὴν καταδίκην.
于是,此人完成了他的刑罚。
ἡ Ῥέα δέ — χρὴ γὰρ ἴσως καὶ ταῦτα εἰπεῖν — πῶς οὐκ ἀσχημονεῖ καὶ δεινὰ ποιεῖ, γραῦς μὲν ἤδη καὶ ἔξωρος οὖσα καὶ τοσούτων μήτηρ θεῶν, παιδεραστοῦσα δὲ ἔτι καὶ ζηλοτυποῦσα καὶ τὸν Ἄττιν ἐπὶ τῶν λεόντων περιφέρουσα, καὶ ταῦτα μηκέτι χρήσιμον εἶναι δυνάμενον;
而瑞亚——因为或许也该说说这些事——她怎么能不显得举止失面、行事骇人呢? 她如今已是个年老色衰、身为如此多神明之母的妇人,却还在恋慕男童、心怀嫉妒,并把已毫无用处的阿提斯放在狮子上四处带走。
ὥστε πῶς ἂν ἔτι μέμφοιτό τις ἢ τῇ Ἀφροδίτῃ ὅτι μοιχεύεται, ἢ τῇ Σελήνῃ πρὸς τὸν Ἐνδυμίωνα κατιούσῃ πολλάκις ἐκ μέσης τῆς ὁδοῦ;
既然如此,人们又怎能再去指责阿佛洛狄忒通奸,或是指责塞勒涅经常在行进到一半时便降临去陪伴恩底弥翁呢?

词汇与语法注释

  1. §5ὑπʼ αὐτὸν ἀτεχνῶς τὸν ἐγκέφαλον συλλαβών — 意为“简直是在脑中怀上了她”。动词 `συλλαμβάνω`(怀孕、受孕)的分词形式 `συλλαβών` 强调了宙斯直接在自己脑袋里“怀上”雅典娜的荒诞神话描写。介词 `ὑπό` 接宾格在此处表示“在……深处”或“在……之下”,指在脑髓深处孕育。
  2. §6ὑπηνέμιον αὐτὴν παῖδα γεννῆσαι — 意为“她自己生下了一个凭风受孕的孩子”。形容词 `ὑπηνέμιος` 指的是未受精而凭风形成的卵(即风卵),在此处作表语,描述赫拉在没有丈夫参与的情况下单方面生下赫淮斯托斯,用于宾格加不定式(A.C.I.)结构中。
  3. §6κἂν ἐτεθνήκει ἡμῖν ὁ Ἥφαιστος — 虚拟语气中表示与过去事实相反的条件句主句(结句)。连词 `καί` + `ἄν`(合写为 `κἄν`)与直陈式过去完成时 `ἐτεθνήκει`(源自动词 `θνῄσκω` 的完成时 `τέθνηκα`)结合,表达“(若非如此)赫淮斯托斯就已经死了”的含义。`ἡμῖν` 是关切与格(伦理与格)。
  4. §7καὶ ταῦτα μηκέτι χρήσιμον εἶναι δυνάμενον — 一种由 `καὶ ταῦτα`(而且、哪怕)后接分词构成的惯用表达。中性分词 `δυνάμενον` 用作宾格绝对(accusative absolute),指代因阉割而丧失性能力的阿提斯这一客观状态,或指代整个事态,构成了让步或伴随状况的补充:“即便他已经无法再起任何作用”。

引用这一段

琉善, 论祭祀 §5-7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0062.tlg027.humanitext-grc2:5-7

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。