Humanitext Reader

西西里的狄奥多罗斯 · 历史丛书 §3.70.1-3.70.8

雅典娜的守护与狄奥尼索斯的早期发现

第 231 段,共 406 段 · 希腊语

内容简介

阿蒙将幼子(狄奥尼索斯)藏在尼萨洞穴中,并指定雅典娜为守护者。文中叙述了雅典娜斩杀怪物埃吉斯的传说,以及狄奥尼索斯早期发现葡萄酒的性质、水果保存法和种植法的功绩。

§3.70.1εἰς τοῦτο οὖν τὸ ἄντρον τὸν Ἄμμωνα παραγενόμενον παραθέσθαι τὸν παῖδα καὶ παραδοῦναι τρέφειν Νύσῃ, μιᾷ τῶν Ἀρισταίου θυγατέρων· ἐπιστάτην δʼ αὐτοῦ τάξαι τὸν Ἀρισταῖον, ἄνδρα συνέσει καὶ σωφροσύνῃ καὶ πάσῃ παιδείᾳ διαφέροντα.
于是,阿蒙来到这个洞穴,安顿下那个孩子,并将他交给阿里斯泰乌斯的一个女儿尼萨抚养;他又指派阿里斯泰乌斯作为他的监护人,这是一个在智慧、自制和一切教养上都极其杰出的人。
§3.70.2πρὸς δὲ τὰς ἀπὸ τῆς μητρυιᾶς Ῥέας ἐπιβουλὰς φύλακα τοῦ παιδὸς καταστῆσαι τὴν Ἀθηνᾶν, μικρὸν πρὸ τούτων τῶν χρόνων γηγενῆ φανεῖσαν ἐπὶ τοῦ Τρίτωνος ποταμοῦ, διʼ ὃν Τριτωνίδα προσηγορεῦσθαι.
而为了防范继母瑞亚的阴谋,他任命雅典娜为孩子的守护者,她在此前不久刚作为地生之子在特里同河畔出现,也正因这条河,她被称为特里托尼斯。
§3.70.3μυθολογοῦσι δὲ τὴν θεὸν ταύτην ἑλομένην τὸν πάντα χρόνον τὴν παρθενίαν σωφροσύνῃ τε διενεγκεῖν καὶ τὰς πλείστας τῶν τεχνῶν ἐξευρεῖν, ἀγχίνουν οὖσαν καθʼ ὑπερβολήν· ζηλῶσαι δὲ καὶ τὰ κατὰ τὸν πόλεμον, ἀλκῇ δὲ καὶ ῥώμῃ διαφέρουσαν ἄλλα τε πολλὰ πρᾶξαι μνήμης ἄξια καὶ τὴν Αἰγίδα προσαγορευομένην ἀνελεῖν, θηρίον τι καταπληκτικὸν καὶ παντελῶς δυσκαταγώνιστον·
人们在神话中传说,这位女神选择终身保持贞洁,在自制上出类拔萃,且因极其聪明伶俐而发明了大部分技艺;她还热心于战争事务,因在勇气和力量上超群绝伦而立下了许多其他值得纪念的功绩,并斩杀了被称为埃吉斯(Aegis)的野兽,那是一个令人胆寒且完全难以对付的怪物。
§3.70.4γηγενὲς γὰρ ὑπάρχον καὶ φυσικῶς ἐκ τοῦ στόματος ἄπλατον ἐκβάλλον φλόγα τὸ μὲν πρῶτον φανῆναι περὶ τὴν Φρυγίαν, καὶ κατακαῦσαι τὴν χώραν, ἣν μέχρι τοῦ νῦν κατακεκαυμένην Φρυγίαν ὀνομάζεσθαι· ἔπειτʼ ἐπελθεῖν τὰ περὶ τὸν Ταῦρον ὄρη συνεχῶς, καὶ κατακαῦσαι τοὺς ἑξῆς δρυμοὺς μέχρι τῆς Ἰνδικῆς.
因为这只野兽是地生的,天生能从口中吐出巨大的火焰,它最初出现在弗里吉亚周围,烧毁了那片土地,那片土地至今仍被称为“烧焦的弗里吉亚”;接着,它连续侵袭了托罗斯山脉周围,并烧毁了接连不断的森林,一直延伸到印度。
μετὰ δὲ ταῦτα πάλιν ἐπὶ θάλατταν τὴν ἐπάνοδον ποιησάμενον περὶ μὲν τὴν Φοινίκην ἐμπρῆσαι τοὺς κατὰ τὸν Λίβανον δρυμούς, καὶ διʼ Αἰγύπτου πορευθὲν ἐπὶ τῆς Λιβύης διελθεῖν τοὺς περὶ τὴν ἑσπέραν τόπους, καὶ τὸ τελευταῖον εἰς τοὺς περὶ τὰ Κεραύνια δρυμοὺς ἐγκατασκῆψαι.
在此之后,它再次折返回海边,在腓尼基烧毁了黎巴嫩周围的森林,穿过埃及,经过了利比亚西部的地区,最后落在了凯劳尼亚山脉(Ceraunian)周围的森林中。
§3.70.5ἐπιφλεγομένης δὲ τῆς χώρας πάντῃ, καὶ τῶν ἀνθρώπων τῶν μὲν ἀπολλυμένων, τῶν δὲ διὰ τὸν φόβον ἐκλειπόντων τὰς πατρίδας καὶ μακρὰν ἐκτοπιζομένων, τὴν Ἀθηνᾶν φασι τὰ μὲν συνέσει τὰ δʼ ἀλκῇ καὶ ῥώμῃ περιγενομένην ἀνελεῖν τὸ θηρίον, καὶ τὴν δορὰν αὐτοῦ περιαψαμένην φορεῖν τῷ στήθει, ἅμα μὲν σκέπης ἕνεκα καὶ τῆς φυλακῆς τοῦ σώματος πρὸς τοὺς ὕστερον κινδύνους, ἅμα δʼ ἀρετῆς ὑπόμνημα καὶ δικαίας δόξης.
随着土地四处燃起大火,居民们有的丧生,有的因恐惧而抛弃家园,逃往远方,人们说雅典娜一部分凭借智慧,一部分凭借勇气和力量,战胜并斩杀了这只野兽,并且她将兽皮披在身上、系在胸前,这一方面是为了遮蔽身体以及保护肉体免受未来的危险,另一方面也是作为她英勇的纪念和当之无愧的荣耀。
§3.70.6τὴν δὲ μητέρα τοῦ θηρίου γῆν ὀργισθεῖσαν ἀνεῖναι τοὺς ὀνομαζομένους γίγαντας ἀντιπάλους τοῖς θεοῖς, οὓς ὕστερον ὑπὸ Διὸς ἀναιρεθῆναι, συναγωνιζομένης Ἀθηνᾶς καὶ Διονύσου μετὰ τῶν ἄλλων θεῶν.
人们还说,这只野兽的母亲大地(盖亚)因此发怒,生出了被称为巨人的生物作为神明的对手,这些巨人后来在雅典娜和狄奥尼索斯与其他神明并肩作战时,被宙斯消灭了。
§3.70.7οὐ μὴν ἀλλὰ τὸν Διόνυσον ἐν τῇ Νύσῃ τρεφόμενον καὶ μετέχοντα τῶν καλλίστων ἐπιτηδευμάτων μὴ μόνον γενέσθαι τῷ κάλλει καὶ τῇ ῥώμῃ διάφορον, ἀλλὰ καὶ φιλότεχνον καὶ πρὸς πᾶν τὸ χρήσιμον εὑρετικόν.
然而,尽管如此,狄奥尼索斯在尼萨被抚养长大,并参与了最高尚的活动,他不仅在美貌和力量上出类拔萃,而且热爱技艺,对一切有用的事物都富有发明才华。
§3.70.8ἐπινοῆσαι γὰρ αὐτὸν ἔτι παῖδα τὴν ἡλικίαν ὄντα τοῦ μὲν οἴνου τὴν φύσιν τε καὶ χρείαν, ἀποθλίψαντα βότρυς τῆς αὐτοφυοῦς ἀμπέλου, τῶν δʼ ὡραίων τὰ δυνάμενα μὲν ξηραίνεσθαι καὶ πρὸς ἀποθησαυρισμὸν ὄντα χρήσιμα, μετὰ δὲ ταῦτα καὶ τὰς ἑκάστων κατὰ τρόπον φυτείας εὑρεῖν, καὶ βουληθῆναι τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων μεταδοῦναι τῶν ἰδίων εὑρημάτων, ἐλπίσαντα διὰ τὸ μέγεθος τῆς εὐεργεσίας ἀθανάτων τεύξεσθαι τιμῶν.
因为当他还是个孩子的时候,他就通过压榨野生葡萄串,发现了酒的性质和用途,以及在秋季水果中,那些能够被干燥并对储藏有用的水果;在此之后,他发现了每种作物适当的种植方法,并希望将自己的发明分享给人类,希望由于他恩泽的伟大而获得不朽的荣耀。

词汇与语法注释

  1. §3.70.1τρέφειν — 用作目的不定式(或说明性不定式),表示“抚养”,依附于动词 `παραδοῦναι`(“交给”)。
  2. §3.70.3ἑλομένην — 宾格分词,与 `τὴν θεὸν ταύτην`(不定式 `διενεγκεῖν` 和 `ἐξευρεῖν` 的主格补语/全体对格)一致。它表示原因或环境特征。
  3. §3.70.4ὀνομάζεσθαι — 此处不定式用于关系从句(`ἣν...`)中,这是因为受到了控制整个叙事的主导间接引语(对格加不定式结构)的影响。
  4. §3.70.5τὰ μὲν... τὰ δʼ — 副词性宾格,意为“一方面……另一方面……”,修饰由与格 `συνέσει`(“凭借智慧”)和 `ἀλκῇ καὶ ῥώμῃ`(“凭借勇气和力量”)所表示的手段。
  5. §3.70.8τὴν ἡλικίαν — 关系宾格(或限定宾格),用于限定名词 `παῖδα` 和分词 `ὄντα`(“就年龄而言仍是个孩子”)。

引用这一段

西西里的狄奥多罗斯, 历史丛书 §3.70.1-3.70.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0060.tlg001.humanitext-grc5:3.70.1-3.70.8

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。