§1.50.1ἀλλὰ καὶ τῇ τῶν τεχνιτῶν ἐπινοίᾳ.
而且在工匠的创意上也（被认为远远超过其他陵墓）。
οἱ δὲ Θηβαῖοί φασιν ἑαυτοὺς ἀρχαιοτάτους εἶναι πάντων ἀνθρώπων καὶ παρʼ ἑαυτοῖς πρώτοις φιλοσοφίαν τε εὑρῆσθαι καὶ τὴν ἐπʼ ἀκριβὲς ἀστρολογίαν, ἅμα καὶ τῆς χώρας αὐτοῖς συνεργούσης πρὸς τὸ τηλαυγέστερον ὁρᾶν τὰς ἐπιτολάς τε καὶ δύσεις τῶν ἄστρων.
另一方面，底比斯人声称自己是全人类中最古老的，并且哲学和精确的星象学最先是在他们那里发现的，同时他们的土地也有助于他们更清晰地观察星辰的升起和落下。
§1.50.2ἰδίως δὲ καὶ τὰ περὶ τοὺς μῆνας αὐτοῖς καὶ τοὺς ἐνιαυτοὺς διατετάχθαι.
据他们说，关于月份和年份的事情也是以他们独特的方式排列的。
τὰς γὰρ ἡμέρας οὐκ ἄγουσι κατὰ σελήνην, ἀλλὰ κατὰ τὸν ἥλιον, τριακονθημέρους μὲν τιθέμενοι τοὺς μῆνας, πέντε δʼ ἡμέρας καὶ τέταρτον τοῖς δώδεκα μησὶν ἐπάγουσι, καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ τὸν ἐνιαύσιον κύκλον ἀναπληροῦσιν.
因为他们不按月亮来计算日子，而是按太阳，将月份设定为三十天，并在十二个月之外加上五天又四分之一天，并以此方式补足一年的周期。
ἐμβολίμους δὲ μῆνας οὐκ ἄγουσιν οὐδʼ ἡμέρας ὑφαιροῦσι, καθάπερ οἱ πλεῖστοι τῶν Ἑλλήνων.
他们既不引入闰月，也不扣除日子，不像大多数希腊人那样。
περὶ δὲ τῶν ἐκλείψεων ἡλίου τε καὶ σελήνης ἀκριβῶς ἐπεσκέφθαι δοκοῦσι, καὶ προρρήσεις περὶ τούτων ποιοῦνται, πάντα τὰ κατὰ μέρος γινόμενα προλέγοντες ἀδιαπτώτως.
他们似乎也准确地研究了日食和月食，并对此做出预报，毫无差错地预言了具体发生的一切事情。
§1.50.3τῶν δὲ τούτου τοῦ βασιλέως ἀπογόνων ὄγδοος ὁ προσαγορευθεὶς Οὐχορεὺς ἔκτισε πόλιν Μέμφιν, ἐπιφανεστάτην τῶν κατʼ Αἴγυπτον.
而这位国王的第八代后裔，被称为乌科雷乌斯的人，创建了孟斐斯城，这是埃及最著名的城市。
ἐξελέξατο μὲν γὰρ τόπον ἐπικαιρότατον ἁπάσης τῆς χώρας, ὅπου σχιζόμενος ὁ Νεῖλος εἰς πλείονα μέρη ποιεῖ τὸ καλούμενον ἀπὸ τοῦ σχήματος Δέλτα· διὸ καὶ συνέβη τὴν πόλιν εὐκαίρως κειμένην ἐπὶ τῶν κλείθρων εἶναι κυριεύουσαν τῶν εἰς τὴν ἄνω χώραν ἀναπλεόντων.
因为他选择了解全境最有利的位置，在那里，尼罗河分流成几个部分，形成了因其形状而被称为“三角洲”的地方；因此，该城恰好坐落在门户要冲，控制着乘船前往上游地区的人们。
§1.50.4τὸ μὲν οὖν περίβολον τῆς πόλεως ἐποίησε σταδίων ἑκατὸν καὶ πεντήκοντα, τὴν δʼ ὀχυρότητα καὶ τὴν εὐχρηστίαν θαυμαστήν, τοιῷδέ τινι τρόπῳ κατασκευάσας.
因此，他将城市的城墙周长定为一百五十斯塔德，并使其坚固和实用程度令人惊叹，它是以如下方式建造的。
§1.50.5ῥέοντος γὰρ τοῦ Νείλου περὶ τὴν πόλιν καὶ κατὰ τὰς ἀναβάσεις ἐπικλύζοντος, ἀπὸ μὲν τοῦ νότου προεβάλετο χῶμα παμμέγεθες, πρὸς μὲν τὴν πλήρωσιν τοῦ ποταμοῦ προβλήματος, πρὸς δὲ τοὺς ἀπὸ τῆς γῆς πολεμίους ἀκροπόλεως ἔχον τάξιν· ἐκ δὲ τῶν ἄλλων μερῶν πανταχόθεν ὤρυξε λίμνην μεγάλην καὶ βαθεῖαν, ἣ τὸ σφοδρὸν τοῦ ποταμοῦ δεχομένη καὶ πάντα τὸν περὶ τὴν πόλιν τόπον πληροῦσα, πλὴν ᾗ τὸ χῶμα κατεσκεύαστο, §1.50.6θαυμαστὴν ἐποίει τὴν ὀχυρότητα.
因为尼罗河在城市周围流淌，并在涨水期淹没该地，所以他从南面筑起了一座巨大的堤坝，对河水的泛滥起到了屏障的作用，对陆地上的敌人则起到了城堡的作用；而在其他各面，他在四周挖掘了一条巨大而深的水渠（湖），它承受了河流的冲击，并填满了城市周围除建造了堤坝之外的所有地方，从而使（城市的）防卫极为坚固。
οὕτω δὲ καλῶς ὁ κτίσας αὐτὴν ἐστοχάσατο τῆς τῶν τόπων εὐκαιρίας ὥστε τοὺς ἑξῆς βασιλεῖς σχεδὸν ἅπαντας καταλιπόντας τὰς Θήβας τά τε βασίλεια καὶ τὴν οἴκησιν ἐν ταύτῃ ποιεῖσθαι.
由于该城的创建者对地理位置的便利性把握得如此之好，以至于随后的几乎所有国王都离开底比斯，将宫殿和住所设在这座城市。
διόπερ ἀπὸ τούτων τῶν χρόνων ἤρξατο ταπεινοῦσθαι μὲν τὰ περὶ τὰς Θήβας, αὔξεσθαι δὲ τὰ περὶ τὴν Μέμφιν, ἕως Ἀλεξάνδρου τοῦ βασιλέως· τούτου γὰρ ἐπὶ θαλάττῃ τὴν ἐπώνυμον αὐτῷ πόλιν οἰκίσαντος οἱ κατὰ τὸ ἑξῆς βασιλεύσαντες τῆς Αἰγύπτου πάντες ἐφιλοτιμήθησαν εἰς τὴν ταύτης αὔξησιν.
因此，从这些时期开始，底比斯的势力开始衰落，而孟斐斯的势力开始增长，直到国王亚历山大；因为在他于海边建立了以他命名的城市之后，随后统治埃及的所有国王都竞相致力于该城的发展。
§1.50.7οἱ μὲν γὰρ βασιλείοις μεγαλοπρεπέσιν, οἱ δὲ νεωρίοις καὶ λιμέσιν, οἱ δʼ ἑτέροις ἀναθήμασι καὶ κατασκευάσμασιν ἀξιολόγοις ἐπὶ τοσοῦτον ἐκόσμησαν αὐτὴν ὥστε παρὰ τοῖς πλείστοις πρώτην ἢ δευτέραν ἀριθμεῖσθαι τῶν κατὰ τὴν οἰκουμένην πόλεων.
有些人用宏伟的宫殿，有些人用造船厂和港口，还有些人用其他引人注目的献纳物和建造物，将这座城市装饰得如此精美，以至于在大多数人看来，它被列为有人居住的世界中数一数二的城市。
ἀλλὰ περὶ μὲν ταύτης τὰ κατὰ μέρος ἐν τοῖς ἰδίοις χρόνοις ἀναγράψομεν.
但是关于这座城市，我们将在各自的时代记录其详细情况。