§15.55.1καὶ παρὰ μὲν τοῖς Λακεδαιμονίοις οἱ ἀφʼ Ἡρακλέους γεγονότες ἡγεμόνες ἐτάχθησαν ἐπὶ τῶν κεράτων, Κλεόμβροτός τε ὁ βασιλεὺς καὶ Ἀρχίδαμος ὁ Ἀγησιλάου τοῦ βασιλέως υἱός, παρὰ δὲ τοῖς Βοιωτοῖς Ἐπαμεινώνδας ἰδίᾳ τινὶ καὶ περιττῇ τάξει χρησάμενος διὰ τῆς ἰδίας στρατηγίας περιεποιήσατο τὴν περιβόητον νίκην.
在拉刻代蒙人一方，赫拉克勒斯的后裔领袖们，即国王克勒奥姆布罗托斯和国王阿格西劳斯之子阿基达马斯被部署在两翼；而在波奥蒂亚人一方，埃帕米农达采用了某种独特而奇特的阵形，通过自己的战略赢得了这场著名的胜利。
§15.55.2ἐκλεξάμενος γὰρ ἐξ ἁπάσης τῆς δυνάμεως τοὺς ἀρίστους ἐπὶ τὸ ἕτερον μέρος ἔστησε, μεθʼ ὧν καὶ αὐτὸς ἔμελλε διαγωνίζεσθαι· τοὺς δʼ ἀσθενεστάτους ἐπὶ τὸ ἕτερον κέρας τάξας παρήγγειλεν αὐτοῖς φυγομαχεῖν καὶ κατὰ τὴν ἔφοδον τῶν πολεμίων ἐκ τοῦ κατʼ ὀλίγον ὑποχωρεῖν.
因为他从全军中挑选出最精锐的士兵部署在其中一侧，并计划亲自与他们一同战斗；而将最弱的士兵部署在另一翼，命令他们避免交战，并在敌军进攻时逐渐退却。
διὸ καὶ λοξὴν ποιήσας τὴν φάλαγγα, τῷ τοὺς ἐπιλέκτους ἔχοντι κέρατι ἔγνω κρίνειν τὴν μάχην.
因此，他使自己的方阵倾斜，决心用拥有精锐部队的这一翼来决出战斗的胜负。
§15.55.3ὡς δʼ αἵ τε σάλπιγγες ἐσήμαινον παρʼ ἀμφοτέροις τὸ πολεμικὸν καὶ κατὰ τὴν πρώτην ὁρμὴν συνηλάλαξαν αἱ δυνάμεις, οἱ μὲν Λακεδαιμόνιοι τοῖς κέρασιν ἀμφοτέροις ἐπῆγον μηνοειδὲς τὸ σχῆμα τῆς φάλαγγος πεποιηκότες, οἱ δὲ Βοιωτοὶ τῷ μὲν ἑτέρῳ κέρατι ὑπεχώρουν, τῷ δὲ ἑτέρῳ δρόμῳ συνῆπτον τοῖς πολεμίοις.
当双方的军号吹响战斗信号，且在第一波冲锋时两军齐声高呼军号，拉刻代蒙人将方阵排成新月形，两翼同时向前推进；而波奥蒂亚人一翼退却，另一翼则跑步与敌军交火。
§15.55.4ὡς δὲ συνῆψαν ἀλλήλοις εἰς χεῖρας, τὸ μὲν πρῶτον ἐκθύμως ἀμφοτέρων ἀγωνιζομένων ἰσόρροπος ἦν ἡ μάχη, μετὰ δὲ ταῦτα τῶν περὶ τὸν Ἐπαμεινώνδαν διά τε τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν πυκνότητα τῆς τάξεως πλεονεκτούντων πολλοὶ τῶν Πελοποννησίων ἀνῃροῦντο.
当他们开始近身肉搏时，起初由于双方都奋勇作战，战况旗鼓相当；但在此之后，由于埃帕米农达率领的士兵在勇猛和阵形密度上都占有优势，许多伯罗奔尼撒人被斩杀。
οὐ γὰρ ὑπέμενον ὑπενέγκαι τὸ βάρος τῆς τῶν ἐπιλέκτων ἀνδραγαθίας, ἀλλὰ τῶν ἀντιστάντων οἱ μὲν ἔπιπτον, οἱ δὲ κατετραυματίζοντο, πάσας τὰς πληγὰς ἐναντίας λαμβάνοντες.
因为他们无法承受精锐士兵英勇杀敌的重压，在抵抗的人当中，有的倒下，有的受了重伤，所有的伤口都落在正面。
§15.55.5ἕως μὲν οὖν ὁ βασιλεὺς τῶν Λακεδαιμονίων Κλεόμβροτος ἔζη, πολλοὺς ἔχων τοὺς συνασπίζοντας καὶ προθύμως πρὸ αὐτοῦ ἀποθνήσκοντας, ἄδηλος ἦν ἡ ῥοπὴ τῆς νίκης· ἐπεὶ δʼ οὗτος πάντα κίνδυνον ὑπομένων οὐκ ἠδύνατο βιάσασθαι τοὺς ἀνθεστηκότας, ἡρωικῶς δὲ μαχόμενος καὶ πολλοῖς τραύμασι περιπεσὼν ἐτελεύτησε, τότε συνδρομῆς γενομένης περὶ τοῦ πτώματος νεκρῶν πλῆθος ἐσωρεύθη.
因此，只要拉刻代蒙人的国王克勒奥姆布罗托斯还活着，有许多与他并肩作盾并甘愿在他面前牺牲的人，胜利的归属仍未明朗；但当他顶住一切危险仍无法压倒对手，并在英勇战斗、身负多处重伤后牺牲时，双方围绕他的遗体展开了激烈的争夺，尸体堆积如山。