§2.652ΑΘ. τὸ δὴ μετὰ τοῦτο, ὡς ἔοικε, σκεπτέον ἐκεῖνο περὶ αὐτῶν, πότερα τοῦτο μόνον ἀγαθὸν ἔχει, τὸ κατιδεῖν πῶς ἔχομεν τὰς φύσεις, ἢ καί τι μέγεθος ὠφελίας ἄξιον πολλῆς σπουδῆς ἔνεστʼ ἐν τῇ κατʼ ὀρθὸν χρείᾳ τῆς ἐν οἴνῳ συνουσίας.
ATH. 雅典人:在这之后,看来我们必须考察关于它们的那个问题:这是否是它所具有的唯一好处,即看清我们的天性如何,还是在正确使用葡萄酒聚会中,也包含着某种值得多方重视的巨大益处。
τί οὖν δὴ λέγομεν;
那么我们怎么说呢?
ἔνεσθʼ, ὡς ὁ λόγος ἔοικεν βούλεσθαι σημαίνειν·
正如论证似乎想要表明的那样,是“包含着的”。
ὅπῃ δὲ καὶ ὅπως, ἀκούωμεν προσέχοντες τὸν νοῦν, μή πῃ παραποδισθῶμεν ὑπʼ αὐτοῦ.
至于在何处以及如何包含,让我们倾听并集中注意力,以免在某个地方被它绊倒。
ΚΛ. λέγʼ οὖν.
CL. 克里尼亚:那么请讲。
§2.653ΑΘ. ἀναμνησθῆναι τοίνυν ἔγωγε πάλιν ἐπιθυμῶ τί ποτε λέγομεν ἡμῖν εἶναι τὴν ὀρθὴν παιδείαν.
ATH. 雅典人:因此,我很想再次回忆起,我们究竟说什么是我们正确的教育。
τούτου γάρ, ὥς γε ἐγὼ τοπάζω τὰ νῦν, ἔστιν ἐν τῷ ἐπιτηδεύματι τούτῳ καλῶς κατορθουμένῳ σωτηρία.
因为正如我目前所推测的,如果这一习惯能够得到很好的贯彻,那么其中就包含着这种教育的拯救。
ΚΛ. μέγα λέγεις.
CL. 克里尼亚:您说了一件重大的事。
ΑΘ. λέγω τοίνυν τῶν παίδων παιδικὴν εἶναι πρώτην αἴσθησιν ἡδονὴν καὶ λύπην, καὶ ἐν οἷς ἀρετὴ ψυχῇ καὶ κακία παραγίγνεται πρῶτον, ταῦτʼ εἶναι, φρόνησιν δὲ καὶ ἀληθεῖς δόξας βεβαίους εὐτυχὲς ὅτῳ καὶ πρὸς τὸ γῆρας παρεγένετο·
ATH. 雅典人:那么我说,对于孩子们来说,他们童年时期的第一种感觉是快乐和痛苦,而在灵魂中,德行和恶行最初也是在这些之中产生的。
τέλεος δʼ οὖν ἔστʼ ἄνθρωπος ταῦτα καὶ τὰ ἐν τούτοις πάντα κεκτημένος ἀγαθά.
至于智慧和稳固的正确意见,谁若能在步入老年时获得它们,那就是幸运的;然而,当一个人拥有了这些以及其中包含的一切善物时,他才是完善的人。
παιδείαν δὴ λέγω τὴν παραγιγνομένην πρῶτον παισὶν ἀρετήν·
因此,我把最初在孩子们身上产生的德行称为“教育”。
ἡδονὴ δὴ καὶ φιλία καὶ λύπη καὶ μῖσος ἂν ὀρθῶς ἐν ψυχαῖς ἐγγίγνωνται μήπω δυναμένων λόγῳ λαμβάνειν, λαβόντων δὲ τὸν λόγον, συμφωνήσωσι τῷ λόγῳ ὀρθῶς εἰθίσθαι ὑπὸ τῶν προσηκόντων ἐθῶν, αὕτη ʼσθʼ ἡ συμφωνία σύμπασα μὲν ἀρετή, τὸ δὲ περὶ τὰς ἡδονὰς καὶ λύπας τεθραμμένον αὐτῆς ὀρθῶς ὥστε μισεῖν μὲν ἃ χρὴ μισεῖν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς μέχρι τέλους, στέργειν δὲ ἃ χρὴ στέργειν, τοῦτʼ αὐτὸ ἀποτεμὼν τῷ λόγῳ καὶ παιδείαν προσαγορεύων, κατά γε τὴν ἐμὴν ὀρθῶς ἂν προσαγορεύοις.
如果快乐、友谊、痛苦和仇恨,在那些还不能用理智来领会它们的人的灵魂中正确地产生,而当他们领会了理智时,它们与理智相契合,认为自己通过适当的习惯得到了正确的习惯化,那么这种整体的契合就是德行;而德行中关于快乐和痛苦得到正确培养的部分,以至于从始至终都憎恨该憎恨的,喜爱该喜爱的,如果你在论证中将这部分切分出来并称之为“教育”,那么依我看来,你的称呼就是正确的。
ΚΛ. καὶ γάρ, ὦ ξένε, ἡμῖν καὶ τὰ πρότερον ὀρθῶς σοι παιδείας πέρι καὶ τὰ νῦν εἰρῆσθαι δοκεῖ.
CL. 克里尼亚:确实,异乡人,无论是你之前关于教育所说的话,还是现在所说的话,在我们看来都是说得对的。
ΑΘ. καλῶς τοίνυν.
ATH. 雅典人:那太好了。
τούτων γὰρ δὴ τῶν ὀρθῶς τεθραμμένων ἡδονῶν καὶ λυπῶν παιδειῶν οὐσῶν χαλᾶται τοῖς ἀνθρώποις καὶ διαφθείρεται κατὰ πολλὰ ἐν τῷ βίῳ, θεοὶ δὲ οἰκτίραντες τὸ τῶν ἀνθρώπων ἐπίπονον πεφυκὸς γένος, ἀναπαύλας τε αὐτοῖς τῶν πόνων ἐτάξαντο τὰς τῶν ἑορτῶν ἀμοιβὰς τοῖς θεοῖς, καὶ μούσας Ἀπόλλωνά τε μουσηγέτην καὶ Διόνυσον συνεορταστὰς ἔδοσαν, ἵνʼ ἐπανορθῶνται, τάς τε τροφὰς γενομένας ἐν ταῖς ἑορταῖς μετὰ θεῶν.
因为这些得到正确培养的快乐和痛苦,虽然本身就是教育,但在人类的一生中,会在许多方面松懈并遭到毁坏;而神明怜悯人类天生充满劳苦的种族,为他们规定了神圣节日的交替作为劳苦的休息,并赐予缪斯、缪斯的领袖阿波罗以及迪奥尼索斯作为共同庆祝者,以便人们得到纠正,并在与神同在的节日中使抚育得以维持。
ὁρᾶν ἃ χρὴ πότερον ἀληθὴς ἡμῖν κατὰ φύσιν ὁ λόγος ὑμνεῖται τὰ νῦν, ἢ πῶς.
我们必须看看,我们现在所歌颂的这一论点是否符合自然且真实,或者该怎么说。
φησὶν δὲ τὸ νέον ἅπαν ὡς ἔπος εἰπεῖν τοῖς τε σώμασι καὶ ταῖς φωναῖς ἡσυχίαν ἄγειν οὐ δύνασθαι, κινεῖσθαι δὲ ἀεὶ ζητεῖν καὶ φθέγγεσθαι, τὰ μὲν ἁλλόμενα καὶ σκιρτῶντα, οἷον ὀρχούμενα μεθʼ ἡδονῆς καὶ προσπαίζοντα, τὰ δὲ φθεγγόμενα πάσας φωνάς.
它说,几乎所有年轻的生物在身体和声音上都无法保持安静,而是总是试图活动和发出声音,有的跳跃和蹦蹦跳跳,仿佛带着快乐在舞蹈和玩耍,有的则发出各种声音。