§6.488εἶεν, εἶπον· σκώπτεις ἐμβεβληκώς με εἰς λόγον οὕτω δυσαπόδεικτον;
“好吧,”我说,“你把我推进了这样一个难以证明的论证里,难道是在取笑我吗?
ἄκουε δʼ οὖν τῆς εἰκόνος, ἵνʼ ἔτι μᾶλλον ἴδῃς ὡς γλίσχρως εἰκάζω.
但无论如何,请听这个比喻,好让你更清楚地看到我是多么吃力地在作比。
οὕτω γὰρ χαλεπὸν τὸ πάθος τῶν ἐπιεικεστάτων, ὃ πρὸς τὰς πόλεις πεπόνθασιν, ὥστε οὐδʼ ἔστιν ἓν οὐδὲν ἄλλο τοιοῦτον πεπονθός, ἀλλὰ δεῖ ἐκ πολλῶν αὐτὸ συναγαγεῖν εἰκάζοντα καὶ ἀπολογούμενον ὑπὲρ αὐτῶν, οἷον οἱ γραφῆς τραγελάφους καὶ τὰ τοιαῦτα μειγνύντες γράφουσιν.
因为那些最体面的人在城邦中所遭受的境遇是如此艰难,以至于没有其他任何单一的事物遭受过同样的境遇,因此人们在作比并为他们辩护时,必须从许多地方把素材搜集起来,就像画家们通过把羊角和鹿等特征混合在一起来画‘羚羊鹿’一样。
νόησον γὰρ τοιουτονὶ γενόμενον εἴτε πολλῶν νεῶν πέρι εἴτε μιᾶς· ναύκληρον μεγέθει μὲν καὶ ῥώμῃ ὑπὲρ τοὺς ἐν τῇ νηὶ πάντας, ὑπόκωφον δὲ καὶ ὁρῶντα ὡσαύτως βραχύ τι καὶ γιγνώσκοντα περὶ ναυτικῶν ἕτερα τοιαῦτα, τοὺς δὲ ναύτας στασιάζοντας πρὸς ἀλλήλους περὶ τῆς κυβερνήσεως, ἕκαστον οἰόμενον δεῖν κυβερνᾶν, μήτε μαθόντα πώποτε τὴν τέχνην μέτε ἔχοντα ἀποδεῖξαι διδάσκαλον ἑαυτοῦ μηδὲ χρόνον ἐν ᾧ ἐμάνθανεν, πρὸς δὲ τούτοις φάσκοντας μηδὲ διδακτὸν εἶναι, ἀλλὰ καὶ τὸν λέγοντα ὡς διδακτὸν ἑτοίμους κατατέμνειν, αὐτοὺς δὲ αὐτῷ ἀεὶ τῷ ναυκλήρῳ περικεχύσθαι δεομένους καὶ πάντα ποιοῦντας ὅπως ἂν σφίσι τὸ πηδάλιον ἐπιτρέψῃ, ἐνίοτε δʼ ἂν μὴ πείθωσιν ἀλλὰ ἄλλοι μᾶλλον, τοὺς μὲν ἄλλους ἢ ἀποκτεινύντας ἢ ἐκβάλλοντας ἐκ τῆς νεώς, τὸν δὲ γενναῖον ναύκληρον μανδραγόρᾳ ἢ μέθῃ ἤ τινι ἄλλῳ συμποδίσαντας τῆς νεὼς ἄρχειν χρωμένους τοῖς ἐνοῦσι, καὶ πίνοντάς τε καὶ εὐωχουμένους πλεῖν ὡς τὸ εἰκὸς τοὺς τοιούτους, πρὸς δὲ τούτοις ἐπαινοῦντας ναυτικὸν μὲν καλοῦντας καὶ κυβερνητικὸν καὶ ἐπιστάμενον τὰ κατὰ ναῦν, ὃς ἂν συλλαμβάνειν δεινὸς ᾖ ὅπως ἄρξουσιν ἢ πείθοντες ἢ βιαζόμενοι τὸν ναύκληρον, τὸν δὲ μὴ τοιοῦτον ψέγοντας ὡς ἄχρηστον, τοῦ δὲ ἀληθινοῦ κυβερνήτου πέρι μηδʼ ἐπαΐοντες, ὅτι ἀνάγκη αὐτῷ τὴν ἐπιμέλειαν ποιεῖσθαι ἐνιαυτοῦ καὶ ὡρῶν καὶ οὐρανοῦ καὶ ἄστρων καὶ πνευμάτων καὶ πάντων τῶν τῇ τέχνῃ προσηκόντων, εἰ μέλλει τῷ ὄντι νεὼς ἀρχικὸς ἔσεσθαι, ὅπως δὲ κυβερνήσει ἐάντε τινες βούλωνται ἐάντε μή, μήτε τέχνην τούτου μήτε μελέτην οἰόμενοι δυνατὸν εἶναι λαβεῖν ἅμα καὶ τὴν κυβερνητικήν.
请设想有这样一幕发生,不论是在许多只船上还是在一只船上:船主在身材和体力上都超过了船上的所有人,但是他有点耳聋,而且视力同样不好,对航海术的知识也同样有限;船员们则为了争夺舵手的位置而相互争吵,每个人都认为自己应该掌舵,尽管他从未学过这门技术,也无法指出谁是他的老师或者他学习这门技术的时间;不仅如此,他们还声称这门技术甚至不是可以传授的,甚至准备把任何说它可以传授的人碎尸万段;他们自己则总是围在船主身边,哀求他并想方设法让他把舵交给自己;有时,如果他们没有说服船主,而其他人说服了,他们就会把那些人杀死或者扔出船外;他们用曼陀罗、酒精或其他东西把这位高贵的船主捆绑并麻醉后,便控制了这条船,享用船上的东西,他们就像此类人通常做的那样,一边饮酒狂欢一边航行;此外,他们还赞美并称呼那些擅长帮助他们夺取控制权(无论是通过说服还是强迫船主)的人为‘航海家’、‘舵手’和‘通晓船只事务的人’,而把不具有这种能力的人指责为‘无用之辈’;对于真正的舵手,他们甚至完全不理解,如果他要真正具备统领船只的资格,他就必须对年岁、季节、天空、星辰、风以及所有属于这门技术的事物进行研究;而至于他将如何掌舵,无论某些人是否愿意,他们都不认为可以在学习掌舵技术的同时,掌握并实践这种(获得并维持控制权的)技术。
§6.489τοιούτων δὴ περὶ τὰς ναῦς γιγνομένων τὸν ὡς ἀληθῶς κυβερνητικὸν οὐχ ἡγῇ ἂν τῷ ὄντι μετεωροσκόπον τε καὶ ἀδολέσχην καὶ ἄχρηστόν σφισι καλεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἐν ταῖς οὕτω κατεσκευασμέναις ναυσὶ πλωτήρων;
在船上发生这些事情的情况下,你难道不认为,真正的舵手确实会被那些在如此装备的船上的水手们称为星空观测者、唠叨鬼和对他们毫无用处的废人吗?
καὶ μάλα, ἔφη ὁ Ἀδείμαντος.
” “确实如此,”阿德曼托斯说。
οὐ δή, ἦν δʼ ἐγώ, οἶμαι δεῖσθαί σε ἐξεταζομένην τὴν εἰκόνα ἰδεῖν, ὅτι ταῖς πόλεσι πρὸς τοὺς ἀληθινοὺς φιλοσόφους τὴν διάθεσιν ἔοικεν, ἀλλὰ μανθάνειν ὃ λέγω.
“那么,”我说,“我想你不需要看到这个比喻被逐项剖析,就能看出城邦对真正的哲学家的态度与此相似,因为你已经明白我的意思了。
καὶ μάλʼ, ἔφη.
” “完全明白,”他说。
πρῶτον μὲν τοίνυν ἐκεῖνον τὸν θαυμάζοντα ὅτι οἱ φιλόσοφοι οὐ τιμῶνται ἐν ταῖς πόλεσι δίδασκέ τε τὴν εἰκόνα καὶ πειρῶ πείθειν ὅτι πολὺ ἂν θαυμαστότερον ἦν εἰ ἐτιμῶντο.
“因此,首先把这个比喻教给那个对哲学家在城邦中不受器重感到奇怪的人,并试着说服他,如果他们受到器重,反而会是一件怪得多的事情。
ἀλλὰ διδάξω, ἔφη.
” “我会教他的,”他说。
καὶ ὅτι τοίνυν τἀληθῆ λέγεις, ὡς ἄχρηστοι τοῖς πολλοῖς οἱ ἐπιεικέστατοι τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ· τῆς μέντοι ἀχρηστίας τοὺς μὴ χρωμένους κέλευε αἰτιᾶσθαι, ἀλλὰ μὴ τοὺς ἐπιεικεῖς.
“还要告诉他,你说的也是真话:哲学中那些最优秀的人对于大众确实是无用的;但请让他去谴责那些不使用他们的人,而不是谴责这些优秀的人。
οὐ γὰρ ἔχει φύσιν κυβερνήτην ναυτῶν δεῖσθαι ἄρχεσθαι ὑφʼ αὑτοῦ οὐδὲ τοὺς σοφοὺς ἐπὶ τὰς τῶν πλουσίων θύρας ἰέναι, ἀλλʼ ὁ τοῦτο κομψευσάμενος ἐψεύσατο, τὸ δὲ ἀληθὲς πέφυκεν, ἐάντε πλούσιος ἐάντε πένης κάμνῃ, ἀναγκαῖον εἶναι ἐπὶ ἰατρῶν θύρας ἰέναι καὶ πάντα τὸν ἄρχεσθαι δεόμενον ἐπὶ τὰς τοῦ ἄρχειν δυναμένου, οὐ τὸν ἄρχοντα δεῖσθαι τῶν ἀρχομένων ἄρχεσθαι, οὗ ἂν τῇ ἀληθείᾳ τι ὄφελος ᾖ.
因为舵手去请求水手接受他的统治,这不符合自然;同样,贤者到富人的门前去,也不符合自然。 那个说出这种漂亮话的人是在撒谎;自然的真相是,无论是富人还是穷人生病,都必须到医生的门前去,每一个需要被统治的人都必须到有能力统治的人的门前去,而不是统治者去请求被统治者接受统治,如果这个统治者真的有些用处的话。
ἀλλὰ τοὺς νῦν πολιτικοὺς ἄρχοντας ἀπεικάζων οἷς ἄρτι ἐλέγομεν ναύταις οὐχ ἁμαρτήσῃ, καὶ τοὺς ὑπὸ τούτων ἀχρήστους λεγομένους καὶ μετεωρολέσχας τοῖς ὡς ἀληθῶς κυβερνήταις.
但是,如果你把现在的政治统治者比作我们刚才所说的水手,而把那些被他们称为无用和星空观测的老一套的人比作真正的舵手,你绝不会出错。
ὀρθότατα, ἔφη.
” “非常正确,”他说。
ἔκ τε τοίνυν τούτων καὶ ἐν τούτοις οὐ ῥᾴδιον εὐδοκιμεῖν τὸ βέλτιστον ἐπιτήδευμα ὑπὸ τῶν τἀναντία ἐπιτηδευόντων· πολὺ δὲ μεγίστη καὶ ἰσχυροτάτη διαβολὴ γίγνεται φιλοσοφίᾳ διὰ τοὺς τὰ τοιαῦτα φάσκοντας ἐπιτηδεύειν, οὓς δὴ σὺ φῂς τὸν ἐγκαλοῦντα τῇ φιλοσοφίᾳ λέγειν ὡς παμπόνηροι οἱ πλεῖστοι τῶν ἰόντων ἐπʼ αὐτήν, οἱ δὲ ἐπιεικέστατοι ἄχρηστοι, καὶ ἐγὼ συνεχώρησα ἀληθῆ σε λέγειν.
“因此,基于这些原因并在这些情况下,最优秀的行业要想被那些从事相反行业的人所器重,是不容易的;但是,对哲学来说,目前最大且最强烈的诽谤,来自于那些声称自己从事此类行业的人——你所说的那个指控哲学的人正是指着他们说:投身哲学的绝大多数人都是彻底的恶棍,而最体面的人也是无用的,我也曾同意你说的这些是真话。
ἦ γάρ;
不是吗?
ναί.
” “是的。
οὐκοῦν τῆς μὲν τῶν ἐπιεικῶν ἀχρηστίας τὴν αἰτίαν διεληλύθαμεν;
” “那么,优秀的人之所以无用的原因,我们已经阐明了吧?
καὶ μάλα.
” “确实如此。
τῆς δὲ τῶν πολλῶν πονηρίας τὴν ἀνάγκην βούλει τὸ μετὰ τοῦτο διέλθωμεν, καὶ ὅτι οὐδὲ τούτου φιλοσοφία αἰτία, ἂν δυνώμεθα, πειραθῶμεν δεῖξαι;
” “那么在这之后,你是否愿意让我们探讨大多数人之所以堕落的必然性,并试着说明(如果我们可以的话),这也绝非哲学的过错?
πάνυ μὲν οὖν.
” “当然愿意。 ”