Humanitext Reader

柏拉图 · 斐多篇 §109

大地的球状结构与人类居住的洼地

第 48 段,共 55 段 · 希腊语

内容简介

苏格拉底向西米亚斯解释说,大地呈球形并在宇宙中心保持平衡,我们所居住的地中海区域仅仅是巨大洼地的一小部分,而真正的土地和天空(以太)则位于其上方。

§109ΦΑΙΔ. ἀλλ᾽, ἔφη ὁ Σιμμίας, καὶ ταῦτα ἀρκεῖ.
斐多。 “但是,”西米亚斯说,“这也足够了。
πέπεισμαι τοίνυν, ἦ δ’ ὅς, ἐγὼ ὡς πρῶτον μέν, εἰ ἔστιν ἐν μέσῳ τῷ οὐρανῷ περιφερὴς οὖσα, μηδὲν αὐτῇ δεῖν μήτε ἀέρος πρὸς τὸ μὴ πεσεῖν μήτε ἄλλης ἀνάγκης μηδεμιᾶς τοιαύτης, ἀλλὰ ἱκανὴν εἶναι αὐτὴν ἴσχειν τὴν ὁμοιότητα τοῦ οὐρανοῦ αὐτοῦ ἑαυτῷ πάντῃ καὶ τῆς γῆς αὐτῆς τὴν ἰσορροπίαν· ἰσόρροπον γὰρ πρᾶγμα ὁμοίου τινὸς ἐν μέσῳ τεθὲν οὐχ ἕξει μᾶλλον οὐδ’ ἧττον οὐδαμόσε κλιθῆναι, ὁμοίως δ’ ἔχον ἀκλινὲς μενεῖ.
” “那么,”他说,“我深信,首先,如果它呈球形位于天宇的中央,它就完全不需要空气来防止它坠落,也不需要任何其他类似的必然力量,而天宇自身在各个方向上的均匀性以及大地自身的平衡,就足以支撑它;因为一个处于平衡状态的物体,被置于某种均匀之物的中央,就不会有更多或更少地向任何方向倾斜的理由,而是处于均匀状态而保持不倾斜。
πρῶτον μὲν τοίνυν, ἦ δ’ ὅς, τοῦτο πέπεισμαι.
那么,首先,”他说,“我深信这一点。
καὶ ὀρθῶς γε, ἔφη ὁ Σιμμίας.
” “确实如此,”西米亚斯说。
ἔτι τοίνυν, ἔφη, πάμμεγά τι εἶναι αὐτό, καὶ ἡμᾶς οἰκεῖν τοὺς μέχρι Ἡρακλείων στηλῶν ἀπὸ Φάσιδος ἐν σμικρῷ τινι μορίῳ, ὥσπερ περὶ τέλμα μύρμηκας ἢ βατράχους περὶ τὴν θάλατταν οἰκοῦντας, καὶ ἄλλους ἄλλοθι πολλοὺς ἐν πολλοῖσι τοιούτοις τόποις οἰκεῖν.
“此外,”他说,“大地是极庞大的,而我们从赫拉克勒斯之柱到法希斯河,只居住在它极小的一个部分,就像池塘周围的蚂蚁或海洋周围的青蛙一样,居住在其周围,而其他许多人也居住在其他许多这样的地方。
εἶναι γὰρ πανταχῇ περὶ τὴν γῆν πολλὰ κοῖλα καὶ παντοδαπὰ καὶ τὰς ἰδέας καὶ τὰ μεγέθη, εἰς ἃ συνερρυηκέναι τό τε ὕδωρ καὶ τὴν ὁμίχλην καὶ τὸν ἀέρα· αὐτὴν δὲ τὴν γῆν καθαρὰν ἐν καθαρῷ κεῖσθαι τῷ οὐρανῷ ἐν ᾧπέρ ἐστι τὰ ἄστρα, ὃν δὴ αἰθέρα ὀνομάζειν τοὺς πολλοὺς τῶν περὶ τὰ τοιαῦτα εἰωθότων λέγειν· οὗ δὴ ὑποστάθμην ταῦτα εἶναι καὶ συρρεῖν ἀεὶ εἰς τὰ κοῖλα τῆς γῆς.
因为在大地周围到处都有许多在形状和大小上都各不相同的洼地,水、雾和空气都汇聚在其中;而大地本身则纯净地置于纯净的天宇中,星辰就在其中,而大多数惯于谈论此类事物的人称之为‘以太’;这些水、雾、空气正是这以太的沉淀物,并且总是汇聚到大地的洼地中。
ἡμᾶς οὖν οἰκοῦντας ἐν τοῖς κοίλοις αὐτῆς λεληθέναι καὶ οἴεσθαι ἄνω ἐπὶ τῆς γῆς οἰκεῖν, ὥσπερ ἂν εἴ τις ἐν μέσῳ τῷ πυθμένι τοῦ πελάγους οἰκῶν οἴοιτό τε ἐπὶ τῆς θαλάττης οἰκεῖν καὶ διὰ τοῦ ὕδατος ὁρῶν τὸν ἥλιον καὶ τὰ ἄλλα ἄστρα τὴν θάλατταν ἡγοῖτο οὐρανὸν εἶναι, διὰ δὲ βραδυτῆτά τε καὶ ἀσθένειαν μηδεπώποτε ἐπὶ τὰ ἄκρα τῆς θαλάττης ἀφιγμένος μηδὲ ἑωρακὼς εἴη, ἐκδὺς καὶ ἀνακύψας ἐκ τῆς θαλάττης εἰς τὸν ἐνθάδε τόπον, ὅσῳ καθαρώτερος καὶ καλλίων τυγχάνει ὢν τοῦ παρὰ σφίσι, μηδὲ ἄλλου ἀκηκοὼς εἴη τοῦ ἑωρακότος.
因此,我们居住在它的洼地里,却对此毫无察觉,以为自己居住在大地的表面之上,这就像有人居住在海洋底部的中央,却以为自己居住在海面上,透过水看着太阳和其他星辰,便认为海洋就是天空,但由于迟钝和软弱,他从未到达过海面,也没有在脱离并从海洋中抬起头来到我们这里的世界时,看到这里比他们那里的世界是多么更加纯净、更加美丽,也没有从任何看过的人那里听说过。
ταὐτὸν δὴ τοῦτο καὶ ἡμᾶς πεπονθέναι· οἰκοῦντας γὰρ ἔν τινι κοίλῳ τῆς γῆς οἴεσθαι ἐπάνω αὐτῆς οἰκεῖν, καὶ τὸν ἀέρα οὐρανὸν καλεῖν, ὡς διὰ τούτου οὐρανοῦ ὄντος τὰ ἄστρα χωροῦντα· τὸ δὲ εἶναι ταὐτόν, ὑπ’ ἀσθενείας καὶ βραδυτῆτος οὐχ οἵους τε εἶναι ἡμᾶς διεξελθεῖν ἐπ᾽ ἔσχατον τὸν ἀέρα· ἐπεί, εἴ τις αὐτοῦ ἐπ’ ἄκρα ἔλθοι ἢ πτηνὸς γενόμενος ἀνάπτοιτο, κατιδεῖν ἂν ἀνακύψαντα, ὥσπερ ἐνθάδε οἱ ἐκ τῆς θαλάττης ἰχθύες ἀνακύπτοντες ὁρῶσι τὰ ἐνθάδε, οὕτως ἄν τινα καὶ τὰ ἐκεῖ κατιδεῖν, καὶ εἰ ἡ φύσις ἱκανὴ εἴη ἀνασχέσθαι θεωροῦσα, γνῶναι ἂν ὅτι ἐκεῖνός ἐστιν ὁ ἀληθῶς οὐρανὸς καὶ τὸ ἀληθινὸν φῶς καὶ ἡ ὡς ἀληθῶς γῆ.
这完全相同的事情确实也发生在我们身上;因为我们居住在大地的某个洼地里,却以为自己居住在它之上,并把空气称为天空,仿佛这就是星辰穿行其中的天空;但事情的真相是一样的,由于我们的软弱和迟钝,我们无法穿行到空气的尽头;因为,如果有人来到空气的边缘,或者长出翅膀飞上去,他就会抬起头来俯瞰,就像这里的鱼儿从海里抬起头来看见这里的景物一样,某个人也会看见那里的景物,而且如果他的本性足以承受这种观照,他就会认识到,那里才是真正的天空、真正的光芒和真正的土地。 ”

词汇与语法注释

  1. 109aὡς πρῶτον μέν, εἰ ἔστιν... μηδὲν αὐτῇ δεῖν — 在由主动词“πέπεισμαι”(我深信)引导的从句中,尽管使用了宣告连词“ὡς”,但其后紧接着的却是“宾格加不定式”结构(“μηδὲν ... δεῖν”和“ἱκανὴν εἶναι”)。这是希腊语散文中偶尔可见的间接引语混合结构(anacoluthon,破格),即本应由“πέπεισμαι”直接要求的不定式结构与“ὡς”结合在了一起。
  2. 109dμηδεπώποτε ἐπὶ τὰ ἄκρα τῆς θαλάττης ἀφιγμένος μηδὲ ἑωρακὼς εἴη — 完成时分词“ἀφιγμένος”和“ἑωρακὼς”与现在时祈愿语气“εἴη”结合,构成了“迂言完成时祈愿语气”(periphrastic perfect optative)。紧接着由“ὥσπερ ἂν εἴ τις ... οἰκῶν οἴοιτό τε”(带有祈愿语气“οἴοιτο”)引入的虚拟条件句,该结构被用来代替单一词汇的完成时祈愿语气,以更清晰地描述该假设下已完成的状态。
  3. 109eκατιδεῖν ἂν ἀνακύψαντα — 助词“ἄν”修饰不定式“κατιδεῖν”,表示将潜在祈愿语气(或与事实相反的直陈语气)转换为了不定式短语。这是因为对应于条件句“εἴ τις αὐτοῦ ἐπ’ ἄκρα ἔλθοι...”(祈愿语气)的归结句主动词,受到了由“πέπεισμαι ... ὡς”支配的间接引语的影响而变成不定式,使得原本的潜在祈愿语气(“κατίδοι ἄν”)变成了不定式“κατιδεῖν ἄν”。此外,宾格分词“ἀνακύψαντα”与其未明示的、可由上下文推断出的不特定主体保持一致。

引用这一段

柏拉图, 斐多篇 §109. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0059.tlg004.humanitext-grc2:109

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。