Humanitext Reader

赫西俄德 · 工作与时日 §141-206

青铜英雄与铁的时代及鹰与夜莺的寓言

第 3 段,共 12 段 · 希腊语

内容简介

诗人叙述了青铜种族、英雄种族以及当今铁之种族的兴衰与特征,详细描绘了铁之种族的道德堕落与最终毁灭,并引入了面向王公们的“鹰与夜莺”的寓言。

§141τοὶ μὲν ὑποχθόνιοι μάκαρες θνητοῖς καλέονται, §142δεύτεροι, ἀλλʼ ἔμπης τιμὴ καὶ τοῖσιν ὀπηδεῖ—,
他们被凡人称为地下幸福的死者,虽然居于第二等,但名誉依然陪伴着他们。
§143Ζεὺς δὲ πατὴρ τρίτον ἄλλο γένος μερόπων ἀνθρώπων §144χάλκειον ποίησʼ, οὐκ ἀργυρέῳ οὐδὲν ὁμοῖον, §145ἐκ μελιᾶν, δεινόν τε καὶ ὄβριμον· οἷσιν Ἄρηος §146ἔργʼ ἔμελεν στονόεντα καὶ ὕβριες· οὐδέ τι σῖτον §147ἤσθιον, ἀλλʼ ἀδάμαντος ἔχον κρατερόφρονα θυμόν, §148ἄπλαστοι· μεγάλη δὲ βίη καὶ χεῖρες ἄαπτοι §149ἐξ ὤμων ἐπέφυκον ἐπὶ στιβαροῖσι μέλεσσιν.
父亲宙斯又创造了第三个,另一个有语言能力的人类种族,即青铜种族,他们与白银种族毫无相似之处,诞生自梣树,可怕而强悍;他们所关注的是阿雷斯那令人叹息的勾当和狂暴的行为;他们根本不吃谷物,而是拥有一颗如金刚石般刚强的心,令人无法接近;强大的力量和不可触碰的双手从他们的肩膀上生出,长在强健的肢体上。
§150ὧν δʼ ἦν χάλκεα μὲν τεύχεα, χάλκεοι δέ τε οἶκοι §151χαλκῷ δʼ εἰργάζοντο· μέλας δʼ οὐκ ἔσκε σίδηρος.
他们的武器是青铜的,房屋也是青铜的,他们用青铜劳作;因为当时还没有黑铁。
§152καὶ τοὶ μὲν χείρεσσιν ὕπο σφετέρῃσι δαμέντες §153βῆσαν ἐς εὐρώεντα δόμον κρυεροῦ Αίδαο §154νώνυμνοι· θάνατος δὲ καὶ ἐκπάγλους περ ἐόντας §155εἷλε μέλας, λαμπρὸν δʼ ἔλιπον φάος ἠελίοιο.
而他们,由于在自己彼此的双手中被征服,走向了冰冷哈德斯的阴暗府邸,没能留下名号;尽管他们曾经无比强悍,黑色的死亡依然带走了他们,他们留下了太阳灿烂的光芒。
§156αὐτὰρ ἐπεὶ καὶ τοῦτο γένος κατὰ γαῖʼ ἐκάλυψεν, §157αὖτις ἔτʼ ἄλλο τέταρτον ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ §158Ζεὺς Κρονίδης ποίησε, δικαιότερον καὶ ἄρειον, §159ἀνδρῶν ἡρώων θεῖον γένος, οἳ καλέονται §160ἡμίθεοι, προτέρη γενεὴ κατʼ ἀπείρονα γαῖαν.
然而,在大地掩埋了这个种族之后,克罗诺斯之子宙斯又在养育万物的土地上创造了另一个第四种族,他们更加公正,更加优秀,是英雄人类的神圣种族,他们被称为半神,是在无垠大地上先于我们的一代。
§161καὶ τοὺς μὲν πόλεμός τε κακὸς καὶ φύλοπις αἰνή, §162τοὺς μὲν ὑφʼ ἑπταπύλῳ Θήβῃ, Καδμηίδι γαίῃ, §163ὤλεσε μαρναμένους μήλων ἕνεκʼ Οἰδιπόδαο, §164τοὺς δὲ καὶ ἐν νήεσσιν ὑπὲρ μέγα λαῖτμα θαλάσσης §165ἐς Τροίην ἀγαγὼν Ἑλένης ἕνεκʼ ἠυκόμοιο.
邪恶的战争和可怕的格斗,在拥有七座城门的底比斯,即卡德摩斯的土地下,摧毁了其中一些为夺取俄狄浦斯的羊群而战的人,而另一些人,则在船只越过巨大的海洋深渊后,被带到了特洛伊,为了秀发的海伦。
§166ἔνθʼ ἤτοι τοὺς μὲν θανάτου τέλος ἀμφεκάλυψε, §167τοῖς δὲ δίχʼ ἀνθρώπων βίοτον καὶ ἤθεʼ ὀπάσσας §168Ζεὺς Κρονίδης κατένασσε πατὴρ ἐς πείρατα γαίης.
在那里,死亡的终结确实笼罩了其中一些人,但对另一些人,父亲克罗诺斯之子宙斯赐予了他们远离人类的生活与住所,并让他们在大地的边缘定居。
§170καὶ τοὶ μὲν ναίουσιν ἀκηδέα θυμὸν ἔχοντες §171ἐν μακάρων νήσοισι παρʼ Ὠκεανὸν βαθυδίνην, §172ὄλβιοι ἥρωες, τοῖσιν μελιηδέα καρπὸν §173τρὶς ἔτεος θάλλοντα φέρει ζείδωρος ἄρουρα.
他们怀着无忧无虑的心,生活在深邃旋转的俄刻阿诺斯旁的福人岛上,这些幸福的英雄,赐予生命的土地每年为他们结出三次蜜般甜美、蓬勃生长的果实。
§169τηλοῦ ἀπʼ ἀθανάτων· τοῖσιν Κρόνος ἐμβασιλεύει.
远离不朽的众神;克罗诺斯统治着他们。
§169aν ἔλυσε πα §169bεάτοις τιμὴ §169cλλο γένος θῆκʼ §169dγεγάασιν ἐπὶ §174μηκέτʼ ἔπειτʼ ὤφελλον ἐγὼ πέμπτοισι μετεῖναι §175ἀνδράσιν, ἀλλʼ ἢ πρόσθε θανεῖν ἢ ἔπειτα γενέσθαι.
[...]释放了,父亲[...][...]对最后的,名誉[...][...]创造了另一个种族[...][...]他们出生于[...]之上愿我之后不再属于这第五代人类,而宁愿在此之前死去,或在此之后出生。
§176νῦν γὰρ δὴ γένος ἐστὶ σιδήρεον· οὐδέ ποτʼ ἦμαρ §177παύονται καμάτου καὶ ὀιζύος, οὐδέ τι νύκτωρ §178φθειρόμενοι.
因为现在确实是铁的种族;他们白日无法免于劳苦与悲哀,夜间亦无法免于毁灭。
χαλεπὰς δὲ θεοὶ δώσουσι μερίμνας· §179ἀλλʼ ἔμπης καὶ τοῖσι μεμείξεται ἐσθλὰ κακοῖσιν.
神明将给予沉重的忧虑;但即便如此,他们的生活依然会美中掺杂着丑恶。
§180Ζεὺς δʼ ὀλέσει καὶ τοῦτο γένος μερόπων ἀνθρώπων, §181εὖτʼ ἂν γεινόμενοι πολιοκρόταφοι τελέθωσιν.
宙斯也会毁灭这有语言能力的人类种族,当他们出生时便双鬓斑白。
§182οὐδὲ πατὴρ παίδεσσιν ὁμοίιος οὐδέ τι παῖδες, §183οὐδὲ ξεῖνος ξεινοδόκῳ καὶ ἑταῖρος ἑταίρῳ, §184οὐδὲ κασίγνητος φίλος ἔσσεται, ὡς τὸ πάρος περ.
父亲不会再像孩子,孩子也不会像父亲,宾客不再与款待者相契合,同伴亦不与同伴相契,兄弟不再像从前那样亲爱。
§185αἶψα δὲ γηράσκοντας ἀτιμήσουσι τοκῆας· §186μέμψονται δʼ ἄρα τοὺς χαλεποῖς βάζοντες ἔπεσσι §187σχέτλιοι οὐδὲ θεῶν ὄπιν εἰδότες· οὐδέ κεν οἵ γε §188γηράντεσσι τοκεῦσιν ἀπὸ θρεπτήρια δοῖεν §189χειροδίκαι· ἕτερος δʼ ἑτέρου πόλιν ἐξαλαπάξει.
他们将很快侮辱逐渐变老的父母;并用粗暴的话语责备他们,这些无赖甚至不知道神明的报应;他们也不愿赡养年迈的父母以报答养育之恩,而是以武力为正义;一个人将掠夺另一个人的城邦。
§190οὐδέ τις εὐόρκου χάρις ἔσσεται οὔτε δικαίου §191οὔτʼ ἀγαθοῦ, μᾶλλον δὲ κακῶν ῥεκτῆρα καὶ ὕβριν §192ἀνέρες αἰνήσουσι· δίκη δʼ ἐν χερσί, καὶ αἰδὼς §193οὐκ ἔσται· βλάψει δʼ ὁ κακὸς τὸν ἀρείονα φῶτα §194μύθοισιν σκολιοῖς ἐνέπων, ἐπὶ δʼ ὅρκον ὀμεῖται.
守誓者、公正者以及善良者将得不到感激,人们反而会赞美作恶者和暴虐之人;正义在拳头中,羞耻心将不复存在;恶人会用歪曲的言辞攻击更加优秀的人,并且还会发下假誓。
§195ζῆλος δʼ ἀνθρώποισιν ὀιζυροῖσιν ἅπασι §196δυσκέλαδος κακόχαρτος ὁμαρτήσει, στυγερώπης.
嫉妒,将伴随着所有不幸的人类,声音刺耳,幸灾乐祸,面目可憎。
§197καὶ τότε δὴ πρὸς Ὄλυμπον ἀπὸ χθονὸς εὐρυοδείης §198λευκοῖσιν φάρεσσι καλυψαμένα χρόα καλὸν §199ἀθανάτων μετὰ φῦλον ἴτον προλιπόντʼ ἀνθρώπους §200Αἰδὼς καὶ Νέμεσις· τὰ δὲ λείψεται ἄλγεα λυγρὰ §201θνητοῖς ἀνθρώποισι· κακοῦ δʼ οὐκ ἔσσεται ἀλκή.
到那时,“羞耻”和“义愤” 用白色的长袍遮住美丽的肌肤,将离开人类,从宽阔的大地走向奥林匹斯,去往不朽诸神的行列;而悲惨的痛苦将被留给凡人,面对邪恶将求助无门。
§202νῦν δʼ αἶνον βασιλεῦσιν ἐρέω φρονέουσι καὶ αὐτοῖς· §203ὧδʼ ἴρηξ προσέειπεν ἀηδόνα ποικιλόδειρον §204ὕψι μάλʼ ἐν νεφέεσσι φέρων ὀνύχεσσι μεμαρπώς· §205ἣ δʼ ἐλεόν, γναμπτοῖσι πεπαρμένη ἀμφʼ ὀνύχεσσι, §206μύρετο· τὴν ὅγʼ ἐπικρατέως πρὸς μῦθον ἔειπεν·
如今,我要对那些心明眼亮的王公们说一则寓言:鹰对那颈项花斑的夜莺这样说道,鹰用利爪紧紧抓着她,将她带到云端高处;而她被弯曲的利爪刺穿,可怜地哭泣着;鹰却傲慢地对她说道:

词汇与语法注释

  1. §145ἐκ μελιᾶν — 表示起源的介词短语。由于长矛是由梣木制成,这既象征着青铜种族的尚武天性,也暗示他们诞生自梣树女仙(Meliae)。
  2. §146οἷσιν Ἄρηος ἔργʼ ἔμελεν — 非人称动词 `ἔμελεν`(未完成过去时)的句法结构。关系代词与格 `οἷσιν` 作间接宾语(表示关心的主体),而阿雷斯的行为(`ἔργʼ`)与狂暴(`ὕβριες`)则作为主语。
  3. §152χείρεσσιν ὕπο σφετέρῃσι — 介词 `ὑπό` 接与格(史诗惯用法,通常接属格表示“在……之手下”/“被……所”)。物主形容词 `σφετέρῃσι`(他们自己的)表明,他们并非死于外敌,而是死于同族之间的自相残杀。
  4. §174μηκέτʼ ἔπειτʼ ὤφελλον ἐγὼ ... μετεῖναι — 动词 `ὤφελον`(`ὀφείλω` 的不定过去时)后接不定式 `μετεῖναι` 的句法结构,用于表达无法实现的过去愿望(“但愿我不再……”)。
  5. §181γεινόμενοι πολιοκρόταφοι τελέθωσιν — 分词 `γεινόμενοι`(出生)与形容词 `πολιοκρόταφοι`(双鬓斑白的)在动词 `τελέθωσιν`(成为/是)中作叙述性修饰。这一表达强调了自然秩序的颠倒与末世论式的衰败——即一出生便已衰老。

引用这一段

赫西俄德, 工作与时日 §141-206. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0020.tlg002.humanitext-grc2:141-206

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。