§17οἱ μὲν οὖν πολλοὶ Μακεδόνων πῶς ἔχουσι Φιλίππῳ, ἐκ τούτων ἄν τις σκέψαιτʼ οὐ χαλεπῶς· οἱ δὲ δὴ περὶ αὐτὸν ὄντες ξένοι καὶ πεζέταιροι δόξαν μὲν ἔχουσιν ὡς εἰσὶ θαυμαστοὶ καὶ συγκεκροτημένοι τὰ τοῦ πολέμου, ὡς δʼ ἐγὼ τῶν ἐν αὐτῇ τῇ χώρᾳ γεγενημένων τινὸς ἤκουον, ἀνδρὸς οὐδαμῶς οἵου τε ψεύδεσθαι, οὐδένων εἰσὶν βελτίους.
因此,马其顿的大多数人对腓力怀有什么样的态度,任何人都可以从这些事实中不难看出;而他身边的那些雇佣兵和步兵侍卫,虽然在战争事务上享有奇妙且训练有素的名声,但正如我从一个曾在该国生活过的人那里听到的那样——他绝不是一个会撒谎的人——他们并不比任何人更强。
§18εἰ μὲν γάρ τις ἀνήρ ἐστιν ἐν αὐτοῖς οἷος ἔμπειρος πολέμου καὶ ἀγώνων, τούτους μὲν φιλοτιμίᾳ πάντας ἀπωθεῖν αὐτὸν ἔφη, βουλόμενον πάνθʼ αὑτοῦ δοκεῖν εἶναι τἄργα (πρὸς γὰρ αὖ τοῖς ἄλλοις καὶ τὴν φιλοτιμίαν ἀνυπέρβλητον εἶναι)· εἰ δέ τις σώφρων ἢ δίκαιος ἄλλως, τὴν καθʼ ἡμέραν ἀκρασίαν τοῦ βίου καὶ μέθην καὶ κορδακισμοὺς οὐ δυνάμενος φέρειν, παρεῶσθαι καὶ ἐν οὐδενὸς εἶναι μέρει τὸν τοιοῦτον.
因为他说,如果他们中有什么人是富有战争和战斗经验的,腓力就会出于嫉妒而排斥所有这样的人,因为他希望所有的功绩都显得是他自己一人的(因为除了其他特点之外,他的虚荣心也是无与伦比的);而如果有人是克己的或者在其他方面是公正的,无法忍受日常生活的无节制、酗酒和粗俗的舞蹈,这样的人就会被边缘化,并被视为无足轻重。
§19λοιποὺς δὴ περὶ αὐτὸν εἶναι λῃστὰς καὶ κόλακας καὶ τοιούτους ἀνθρώπους οἵους μεθυσθέντας ὀρχεῖσθαι τοιαῦθʼ οἷʼ ἐγὼ νῦν ὀκνῶ πρὸς ὑμᾶς ὀνομάσαι.
留在他身边的,确实只有强盗、阿谀奉承之徒,以及那些醉酒后跳起我如今在你们面前不便提及的舞蹈的人。
δῆλον δʼ ὅτι ταῦτʼ ἐστὶν ἀληθῆ· καὶ γὰρ οὓς ἐνθένδε πάντες ἀπήλαυνον ὡς πολὺ τῶν θαυματοποιῶν ἀσελγεστέρους ὄντας, Καλλίαν ἐκεῖνον τὸν δημόσιον καὶ τοιούτους ἀνθρώπους, μίμους γελοίων καὶ ποιητὰς αἰσχρῶν ᾀσμάτων, ὧν εἰς τοὺς συνόντας ποιοῦσιν εἵνεκα τοῦ γελασθῆναι, τούτους ἀγαπᾷ καὶ περὶ αὑτὸν ἔχει.
显然,这些事情都是真实的;因为那些被大家从这里赶走的人,被认为比杂耍艺人还要放荡得多——那个公奴卡利亚斯以及类似的人,滑稽的模仿者和下流歌曲的创作者,他们为了引人发笑而创作针对同伴的歌——这些人他却很喜爱,并留在身边。
§20καίτοι ταῦτα, καὶ εἰ μικρά τις ἡγεῖται, μεγάλʼ, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, δείγματα τῆς ἐκείνου γνώμης καὶ κακοδαιμονίας ἐστὶ τοῖς εὖ φρονοῦσιν.
然而,这些事情,即使有人认为是小事,但在明智的人看来,雅典的男子汉们,它们是他心智和厄运的重大象征。
ἀλλʼ, οἶμαι, νῦν μὲν ἐπισκοτεῖ τούτοις τὸ κατορθοῦν· αἱ γὰρ εὐπραξίαι δειναὶ συγκρύψαι τὰ τοιαῦτʼ ὀνείδη·
但是,我认为,目前的成功掩盖了这些;因为繁荣善于掩盖这类耻辱。
εἰ δέ τι πταίσει, τότʼ ἀκριβῶς αὐτοῦ ταῦτʼ ἐξετασθήσεται.
但如果他遭受挫折,那时他的这些实情就会被精确地审视。
δοκεῖ δʼ ἔμοιγʼ, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, δείξειν οὐκ εἰς μακράν, ἂν οἵ τε θεοὶ θέλωσι καὶ ὑμεῖς βούλησθε.
雅典的男子汉们,我认为,如果神明愿意,你们也希望如此,不用多久就会见分晓。
§21ὥσπερ γὰρ ἐν τοῖς σώμασιν, τέως μὲν ἂν ἐρρωμένος ᾖ τις, οὐδὲν ἐπαισθάνεται, ἐπὰν δʼ ἀρρώστημά τι συμβῇ, πάντα κινεῖται, κἂν ῥῆγμα κἂν στρέμμα κἂν ἄλλο τι τῶν ὑπαρχόντων σαθρὸν ᾖ, οὕτω καὶ τῶν πόλεων καὶ τῶν τυράννων, ἕως μὲν ἂν ἔξω πολεμῶσιν, ἀφανῆ τὰ κακὰ τοῖς πολλοῖς ἐστιν, ἐπειδὰν δʼ ὅμορος πόλεμος συμπλακῇ, πάντʼ ἐποίησεν ἔκδηλα.
因为正如在人体中,只要一个人健康,就感觉不到什么,但一旦发生疾病,一切都会活动起来,无论是骨折、扭伤还是其他现存的虚弱部分;城市和僭主也是如此,只要他们在外部打仗,弊端对大多数人来说是隐蔽的,但一旦边境上的战争爆发,就会把一切都暴露出来。
§22εἰ δέ τις ὑμῶν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τὸν Φίλιππον εὐτυχοῦνθʼ ὁρῶν ταύτῃ φοβερὸν προσπολεμῆσαι νομίζει, σώφρονος μὲν ἀνθρώπου λογισμῷ χρῆται· μεγάλη γὰρ ῥοπή, μᾶλλον δὲ τὸ ὅλον ἡ τύχη παρὰ πάντʼ ἐστὶ τὰ τῶν ἀνθρώπων πράγματα·
雅典的男子汉们,如果你们中有人看到腓力走运,便认为因此与他交战是可怕的,那他使用的是一个明智之人的理性思考;因为运气具有极大的分量,或者说,在人类的一切事务中,运气主宰了一切。
οὐ μὴν ἀλλʼ ἔγωγε, εἴ τις αἵρεσίν μοι δοίη, τὴν τῆς ἡμετέρας πόλεως τύχην ἂν ἑλοίμην, ἐθελόντων ἃ προσήκει ποιεῖν ὑμῶν αὐτῶν καὶ κατὰ μικρόν, ἢ τὴν ἐκείνου· πολὺ γὰρ πλείους ἀφορμὰς εἰς τὸ τὴν παρὰ τῶν θεῶν εὔνοιαν ἔχειν ὁρῶ ὑμῖν ἐνούσας ἢ ʼκείνῳ.
然而,对我来说,如果有人给我一个选择,我宁愿选择我们城邦的运气,只要你们自己愿意甚至在微小的程度上做该做的事,而不愿选择他的运气;因为我看到,与他相比,你们拥有多得多的基础来获得神明的护佑。
§23ἀλλʼ, οἶμαι, καθήμεθʼ οὐδὲν ποιοῦντες· οὐκ ἔνι δʼ αὐτὸν ἀργοῦντʼ οὐδὲ τοῖς φίλοις ἐπιτάττειν ὑπὲρ αὑτοῦ τι ποιεῖν, μή τί γε δὴ τοῖς θεοῖς.
但是,我认为,我们坐在这里什么也不做;而一个闲散的人是不可能命令他的朋友为他做任何事的,更不用说神明了。
οὐ δὴ θαυμαστόν ἐστιν, εἰ στρατευόμενος καὶ πονῶν ἐκεῖνος αὐτὸς καὶ παρὼν ἐφʼ ἅπασι καὶ μήτε καιρὸν μήθʼ ὥραν παραλείπων ἡμῶν μελλόντων καὶ ψηφιζομένων καὶ πυνθανομένων περιγίγνεται.
因此,他自己出征、劳作,亲临所有场合,不放过任何时机和季节,而我们却在拖延、通过决议、打听消息,他最终占据上风也就不足为奇了。
οὐδὲ θαυμάζω τοῦτʼ ἐγώ· τοὐναντίον γὰρ ἂν ἦν θαυμαστόν, εἰ μηδὲν ποιοῦντες ἡμεῖς ὧν τοῖς πολεμοῦσι προσήκει τοῦ πάντα ποιοῦντος περιῆμεν.
我对此并不感到奇怪;因为相反,如果我们这些对战争不履行任何应尽职责的人,竟然战胜了那个做了一切的人,那才是奇怪的。
§24ἀλλʼ ἐκεῖνο θαυμάζω, εἰ Λακεδαιμονίοις μέν ποτʼ, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ὑπὲρ τῶν Ἑλληνικῶν δικαίων ἀντήρατε, καὶ πόλλʼ ἰδίᾳ πλεονεκτῆσαι πολλάκις ὑμῖν ἐξὸν οὐκ ἠθελήσατε, ἀλλʼ ἵνʼ οἱ ἄλλοι τύχωσι τῶν δικαίων, τὰ ὑμέτερʼ αὐτῶν ἀνηλίσκετʼ εἰσφέροντες καὶ προυκινδυνεύετε στρατευόμενοι, νυνὶ δʼ ὀκνεῖτʼ ἐξιέναι καὶ μέλλετʼ εἰσφέρειν ὑπὲρ τῶν ὑμετέρων αὐτῶν κτημάτων, καὶ τοὺς μὲν ἄλλους σεσώκατε πολλάκις πάντας καὶ καθʼ ἕνʼ αὐτῶν ἐν μέρει, τὰ δʼ ὑμέτερʼ αὐτῶν ἀπολωλεκότες κάθησθε.
但我感到奇怪的是,雅典的男子汉们,如果你们曾为了希腊人的正当权利而对抗拉刻代蒙人,而且虽然你们多次有大好机会牟取私利,却不愿这样做,反而为了让其他人获得权利而捐纳并耗费你们自己的财产,出征并甘冒危险,但现在你们却在为自己的财产出征时犹豫不决,在捐纳军费时拖延不前;你们曾多次拯救了所有其他人和他们中的每一个人,而如今失去了你们自己的财产,却坐视不管。