Humanitext Reader

伊索克拉底 · 布西里斯 §33-41

时代矛盾对流言的驳斥与诗人的亵渎

第 5 段,共 6 段 · 希腊语

内容简介

作者驳斥了对话者的毁谤性论调,断言布希里斯高贵的血统与至高的权力使其成为埃及政体的合适缔造者。同时,他通过指出布希里斯与赫拉克勒斯之间决定性的年代矛盾,揭示了世俗诽谤的虚假性,并强烈谴责了对神明编造不敬谎言并落得悲惨下场的诗人们。

§33ἔπειτʼ εἰ καὶ τυγχάνομεν ἀμφότεροι ψευδῆ λέγοντες, ἀλλʼ οὖν ἐγὼ μὲν κέχρημαι τούτοις τοῖς λόγοις, οἷσπερ χρὴ τοὺς ἐπαινοῦντας, σὺ δʼ οἷς προσήκει τοὺς λοιδοροῦντας·
此外,即使我们俩都在说谎,但至少我使用了那些赞美者应当使用的论词,而你却使用了那些适合辱骂者的论词。
ὥστʼ οὐ μόνον τῆς ἀληθείας αὐτῶν ἀλλὰ καὶ τῆς ἰδέας ὅλης διʼ ἧς εὐλογεῖν δεῖ, φαίνει διημαρτηκώς.
因此,你显得不仅完全错失了这些事物的真相,而且完全错失了进行赞美所必须遵循的整个形式。
§34χωρὶς δὲ τούτων εἰ δεῖ τῶν σῶν ἀπαλλαγέντα τὸν ἐμὸν λόγον ἐξετάζειν, οὐδεὶς ἂν αὐτῷ δικαίως ἐπιπλήξειεν.
但撇开这些不谈,如果必须摆脱你的言论来审视我的言论,没有人能公正地指责它。
εἰ μὲν γὰρ ἄλλος τις ἦν φανερὸς ὁ ταῦτα πράξας, ἁγώ φημι γεγενῆσθαι διʼ ἐκεῖνον, ὁμολογῶ λίαν εἶναι τολμηρός, εἰ περὶ ὧν ἅπαντες ἐπίστανται,
因为,如果另有其人显然做了这些我声称是由那个人所做的事,那么我承认,如果对于每个人都知晓的事,我还试图说服人们改变对这些事的看法,那我是极其狂妄的。
§35περὶ τούτων μεταπείθειν ἐπιχειρῶ. νῦν δʼ ἐν κοινῷ τῶν πραγμάτων ὄντων καὶ δοξάσαι δέον περὶ αὐτῶν, τίνʼ ἄν τις τῶν ἐκεῖ καθεστώτων ἐκ τῶν εἰκότων σκοπούμενος αἰτιώτερον εἶναι νομίσειεν ἢ τὸν ἐκ Ποσειδῶνος μὲν γεγονότα, πρὸς δὲ μητρὸς ἀπὸ Διὸς ὄντα, μεγίστην δὲ δύναμιν τῶν καθʼ αὑτὸν κτησάμενον καὶ παρὰ τοῖς ἄλλοις ὀνομαστότατον γεγενημένον;
但现在的实际情况是,由于这些事情属于未决的公共领域,且必须对它们形成一种看法,那么从合理性出发进行考察,有谁会认为,除了那个由波塞冬所生、母亲一方源自宙斯、并在同代人中获得最大权力、在他人中最负盛名的人之外,还有谁更有可能是那里确立的制度的创造者呢?
οὐ γὰρ δή που τοὺς ἁπάντων τούτων ἀπολελειμμένους προσήκει μᾶλλον ἢ κεῖνον τηλικούτων ἀγαθῶν εὑρετὰς γενέσθαι.
因为绝不应该由那些在所有这些方面都远不如他的人,而不是由他,来成为如此巨大福祉的发明者。
§36καὶ μὲν δὴ καὶ τοῖς χρόνοις ῥᾳδίως ἄν τις τοὺς λόγους τοὺς τῶν λοιδορούντων ἐκεῖνον ψευδεῖς ὄντας ἐπιδείξειεν.
况且,人们从年代上也可以轻易证明那些辱骂他的人的言论是虚假的。
οἱ γὰρ αὐτοὶ τῆς τε Βουσίριδος ξενοφονίας κατηγοροῦσι καί φασιν αὐτὸν ὑφʼ Ἡρακλέους ἀποθανεῖν·
因为正是这同一批人,既指控布希里斯杀害外邦人,又说他是被赫拉克勒斯杀死的。
§37ὁμολογεῖται δὲ παρὰ πάντων τῶν λογοποιῶν Περσέως τοῦ Διὸς καὶ Δανάης Ἡρακλέα μὲν εἶναι τέτταρσι γενεαῖς νεώτερον, Βούσιριν δὲ πλέον ἢ διακοσίοις ἔτεσι πρεσβύτερον.
然而,所有的历史和神话撰写者都一致认为,赫拉克勒斯比宙斯与达那埃之子珀尔修斯晚了四代,而布希里斯则比他年长两百多年。
καίτοι τὸν βουλόμενον ἀπολύσασθαι τὴν ὑπὲρ ἐκείνου διαβολὴν πῶς οὐκ ἄτοπόν ἐστι ταύτην τὴν πίστιν παραλιπεῖν, τὴν οὕτως ἐναργῆ καὶ τηλικαύτην δύναμιν ἔχουσαν;
然而,对于一个想要消除针对他的诽谤的人来说,漏掉这个如此明显且具有如此巨大说服力的证据,这难道不是很奇怪吗?
§38ἀλλὰ γὰρ οὐδέν σοι τῆς ἀληθείας ἐμέλησεν, ἀλλὰ ταῖς τῶν ποιητῶν βλασφημίαις ἐπηκολούθησας, οἳ δεινότερα μὲν πεποιηκότας καὶ πεπονθότας ἀποφαίνουσι τοὺς ἐκ τῶν ἀθανάτων γεγονότας ἢ τοὺς ἐκ τῶν ἀνθρώπων τῶν ἀνοσιωτάτων, τοιούτους δὲ λόγους περὶ αὐτῶν τῶν θεῶν εἰρήκασιν, οἵους οὐδεὶς ἂν περὶ τῶν ἐχθρῶν εἰπεῖν τολμήσειεν·
但事实上,你根本不在乎真相,而是追随了诗人们的不敬诽谤。 他们表明,那些由神明所生的人所做和所遭受的悲惨之事,甚至超过了最不敬的人类,并且他们对神明本身说出了任何人都绝不敢对自己的敌人说出的话。
οὐ γὰρ μόνον κλοπὰς καὶ μοιχείας καὶ παρʼ ἀνθρώποις θητείας αὐτοῖς ὠνείδισαν, ἀλλὰ καὶ παίδων βρώσεις καὶ πατέρων ἐκτομὰς καὶ μητέρων δεσμοὺς καὶ πολλὰς ἄλλας ἀνομίας κατʼ αὐτῶν ἐλογοποίησαν.
因为他们不仅谴责神明偷盗、通奸以及在凡人中做劳役,而且还编造故事指控他们吞食孩子、阉割父亲、捆绑母亲以及许多其他不法行为。
§39ὑπὲρ ὧν τὴν μὲν ἀξίαν δίκην οὐκ ἔδοσαν, οὐ μὴν ἀτιμώρητοί γε διέφυγον, ἀλλʼ οἱ μὲν αὐτῶν ἀλῆται καὶ τῶν καθʼ ἡμέραν ἐνδεεῖς κατέστησαν, οἱ δʼ ἐτυφλώθησαν, ἄλλος δὲ φεύγων τὴν πατρίδα καὶ τοῖς οἰκειοτάτοις πολεμῶν ἅπαντα τὸν χρόνον διετέλεσεν, Ὀρφεὺς δʼ ὁ μάλιστα τούτων τῶν λόγων ἁψάμενος, διασπασθεὶς τὸν βίον ἐτελεύτησεν·
虽然他们没有因此受到应得的惩罚,但他们绝非没有受到惩罚而逃脱。 他们中有些人成为流浪者,连每日的口粮都匮乏;有些人双目失明;另一个人则终身流亡异乡,与自己最亲近的亲属作战;而最深涉这些故事的奥菲斯,则被撕碎身体而死。
ὥστʼ ἢν σωφρονῶμεν, §40οὐ μιμησόμεθα τοὺς λόγους τοὺς ἐκείνων, οὐδὲ περὶ μὲν τῆς πρὸς ἀλλήλους κακηγορίας νομοθετήσομεν, τῆς δʼ εἰς τοὺς θεοὺς παρρησίας ὀλιγωρήσομεν, ἀλλὰ φυλαξόμεθα καὶ νομιοῦμεν ὁμοίως ἀσεβεῖν τούς τε λέγοντας τὰ τοιαῦτα καὶ τοὺς πιστεύοντας αὐτοῖς.
因此,如果我们有理智,我们就不要模仿他们的言论,也不要一方面针对彼此之间的诽谤立法,另一方面却放任对神明的口无遮拦。 相反,我们要警惕,并且认为说出此类话的人和相信它们的人同样是不敬的。
§41ἐγὼ μὲν οὖν οὐχ ὅπως τοὺς θεούς, ἀλλʼ οὐδὲ τοὺς ἐξ ἐκείνων γεγονότας οὐδεμιᾶς ἡγοῦμαι κακίας μετασχεῖν, ἀλλʼ αὐτούς τε πάσας ἔχοντας τὰς ἀρετὰς φῦναι καὶ τοῖς ἄλλοις τῶν καλλίστων ἐπιτηδευμάτων ἡγεμόνας καὶ διδασκάλους γεγενῆσθαι.
因此,我认为不仅神明,连他们所生的人也绝没有沾染任何邪恶,相反,他们生来就具备所有的美德,并成为他人最美好事业的引导者和教师。
καὶ γὰρ ἄλογον, εἰ τῆς μὲν ἡμετέρας εὐπαιδίας εἰς τοὺς θεοὺς τὴν αἰτίαν ἀναφέρομεν, τῆς δὲ σφετέρας αὐτῶν μηδὲν αὐτοὺς φροντίζειν νομίζοιμεν.
因为,如果我们把我们自己优秀子嗣的成因归于神明,却认为他们对自己子嗣的培养毫不关心,这显然是荒谬的。

词汇与语法注释

  1. §33φαίνει διημαρτηκώς — 动词 φαίνομαι 伴随分词(此处为 factory 分词 διημαρτηκώς)而非不定式,表示客观事实的显露(“你显然错失了”),而非单纯的表象(“你似乎错失了”)。这一构型旨在强调对方错误的确定性。
  2. §35δέον — 非人称动词 δεῖ 的中性单数宾格分词,用作所谓的宾格绝对(accusative absolute)构型。它在句中起副词性修饰作用,在此表示原因或前提条件,意为“既然有必要(对它们)形成看法”。
  3. §37Περσέως — 受比较级形容词(νεώτερον“更年轻”与 πρεσβύτερον“更年长”)支配的比较属格。无论是年轻了四代的赫拉克勒斯,还是年长了两百多年的布希里斯,都是以珀尔修斯(Περσέως τοῦ Διὸς καὶ Δανάης)的年代作为基准点来进行比较的。
  4. §39ὑπὲρ ὧν — 复数属格关系代词 ὧν,其先行词可以指代前句中提到的“不法行为”(ἀνομίας),或指代那些编造谎言的“诗人们”。与介词 ὑπέρ 连用,意为“因为这些罪行(或这些人)”,并借此引出下文关于这些造谣者所遭受惩罚的陈述。
  5. §41οὐχ ὅπως ... ἀλλʼ οὐδὲ — 一种惯用的否定相关结构,意为“且不说[A],甚至连[B]也不”。在此用于强烈主张:不仅神明没有沾染邪恶(这是不言而喻的),甚至连他们所生的后代(半神)也绝无任何邪恶之举。

引用这一段

伊索克拉底, 布西里斯 §33-41. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0010.tlg010.humanitext-grc2:33-41

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。