Humanitext Reader

伊索克拉底 · 海伦颂 §50-59

争夺海伦的战争与美的至高力量

第 6 段,共 7 段 · 希腊语

内容简介

特洛伊战争是一场为了海伦而在亚洲与欧洲之间展开的最大规模战争,连神明也为之倾倒并送出自己的后代。美是万物中最神圣的存在,不仅激发人类的爱欲,甚至让宙斯也变得谦卑,化身为各种形象去追求它。

§50ἐξὸν δὲ τοῖς μὲν ἀποδοῦσιν Ἑλένην ἀπηλλάχθαι τῶν παρόντων κακῶν, τοῖς δʼ ἀμελήσασιν ἐκείνης ἀδεῶς οἰκεῖν τὸν ἐπίλοιπον χρόνον, οὐδέτεροι ταῦτʼ ἠθέλησαν· ἀλλʼ οἱ μὲν περιεώρων καὶ πόλεις ἀναστάτους γιγνομένας καὶ τὴν χώραν πορθουμένην, ὥστε μὴ προέσθαι τοῖς Ἕλλησιν αὐτήν, οἱ δʼ ᾑροῦντο μένοντες ἐπὶ τῆς ἀλλοτρίας καταγηράσκειν καὶ μηδέποτε τοὺς αὑτῶν ἰδεῖν μᾶλλον ἢ ʼκείνην καταλιπόντες εἰς τὰς αὑτῶν πατρίδας ἀπελθεῖν.
尽管对于一方而言,可以通过归还海伦来免除眼前的灾难,而对于另一方而言,可以通过不理会她来无忧无虑地度过余生,但双方都不愿意这样做;相反,前者宁愿眼睁睁看着城市被毁、国土被蹂躏,也不愿将她交还给希腊人,而后者宁愿留在异乡老去、再也见不到自己的亲人,也不愿抛下她返回自己的祖国。
§51καὶ ταῦτʼ ἐποίουν οὐχ ὑπὲρ Ἀλεξάνδρου καὶ Μενελάου φιλονικοῦντες, ἀλλʼ οἱ μὲν ὑπὲρ τῆς Ἀσίας, οἱ δʼ ὑπὲρ τῆς Εὐρώπης, νομίζοντες, ἐν ὁποτέρᾳ τὸ σῶμα τοὐκείνης κατοικήσειε, ταύτην εὐδαιμονεστέραν τὴν χώραν ἔσεσθαι.
他们这样做,并不是为了亚历山大和梅涅劳斯而争斗,而是前者为了亚洲,后者为了欧洲,因为他们相信,她的身体无论居住在两者中的哪一方,那片土地都将变得更加幸福。
§52τοσοῦτος δʼ ἔρως ἐνέπεσε τῶν πόνων καὶ τῆς στρατείας ἐκείνης οὐ μόνον τοῖς Ἕλλησι καὶ τοῖς βαρβάροις ἀλλὰ καὶ τοῖς θεοῖς, ὥστʼ οὐδὲ τοὺς ἐξ αὑτῶν γεγονότας ἀπέτρεψαν τῶν ἀγώνων τῶν περὶ Τροίαν, ἀλλὰ Ζεὺς μὲν προειδὼς τὴν Σαρπηδόνος εἱμαρμένην, Ἠὼς δὲ τὴν Μέμνονος, Ποσειδῶν δὲ τὴν Κύκνου, Θέτις δὲ τὴν Ἀχιλλέως, ὅμως αὐτοὺς συνεξώρμησαν καὶ συνεξέπεμψαν, §53ἡγούμενοι κάλλιον αὐτοῖς εἶναι τεθνάναι μαχομένοις περὶ τῆς Διὸς θυγατρὸς μᾶλλον ἢ ζῆν ἀπολειφθεῖσι τῶν περὶ ἐκείνης κινδύνων.
此外,对那场劳苦和远征的极度渴望,不仅降临在希腊人和蛮族身上,甚至也降临在神明身上,以至于他们甚至没有阻止自己的后代参与围绕特洛伊的战斗;相反,宙斯虽预知萨尔佩冬的命运,黎明女神预知门农的命运,波塞冬预知库克诺斯的命运,忒提斯预知阿喀琉斯的命运,但他们仍然激励并一同送走了他们,因为他们认为,对他们而言,为宙斯的女儿战斗而死,比逃避与她相关的危险而活着更加高尚。
καὶ τί δεῖ θαυμάζειν, ἃ περὶ τῶν παίδων διενοήθησαν;
那么,对于他们对孩子们的这一决定,又有什么可感到惊讶的呢?
αὐτοὶ γὰρ πολὺ μείζω καὶ δεινοτέραν ἐποιήσαντο παράταξιν τῆς πρὸς Γίγαντας αὐτοῖς γενομένης· πρὸς μὲν γὰρ ἐκείνους μετʼ ἀλλήλων ἐμαχέσαντο, περὶ δὲ ταύτης πρὸς σφᾶς αὐτοὺς ἐπολέμησαν.
因为神明自己也摆出了远比针对巨人时更大、更可怕的阵势;因为针对巨人时他们是彼此携手战斗,而为了她,他们却在彼此之间进行战争。
§54εὐλόγως δὲ κἀκεῖνοι ταῦτʼ ἔγνωσαν, κἀγὼ τηλικαύταις ὑπερβολαῖς ἔχω χρήσασθαι περὶ αὐτῆς· κάλλους γὰρ πλεῖστον μέρος μετέσχεν, ὃ σεμνότατον καὶ τιμιώτατον καὶ θειότατον τῶν ὄντων ἐστίν.
他们这样决定是合情合理的,而我也可以对她使用如此高度的赞美;因为她分得了最多的美貌,而美貌是万物中最庄严、最尊贵、最神圣的存在。
ῥᾴδιον δὲ γνῶναι τὴν δύναμιν αὐτοῦ· τῶν μὲν γὰρ ἀνδρίας ἢ σοφίας ἢ δικαιοσύνης μὴ μετεχόντων πολλὰ φανήσεται τιμώμενα μᾶλλον ἢ τούτων ἕκαστον, τῶν δὲ κάλλους ἀπεστερημένων οὐδὲν εὑρήσομεν ἀγαπώμενον ἀλλὰ πάντα καταφρονούμενα, πλὴν ὅσα ταύτης τῆς ἰδέας κεκοινώνηκε, καὶ τὴν ἀρετὴν διὰ τοῦτο μάλιστʼ εὐδοκιμοῦσαν, ὅτι κάλλιστον τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐστίν.
了解它的力量是容易的:在那些不分得勇气、智慧或正义的事物中,我们会发现许多事物比它们中的每一项更受尊重;但在被剥夺了美妙的事物中,我们找不到任何被喜爱的东西,反而一切都会被轻视,除非它分享了这种形式,而美德之所以最受推崇,也正是因为它是所有追求中最美好的。
§55γνοίη δʼ ἄν τις κἀκεῖθεν ὅσον διαφέρει τῶν ὄντων, ἐξ ὧν αὐτοὶ διατιθέμεθα πρὸς ἕκαστον αὐτῶν.
此外,人们也可以从我们自身对它们中每一样事物的态度中,得知美在万物中有多么出类拔萃。
τῶν μὲν γὰρ ἄλλων ὧν ἂν ἐν χρείᾳ γενώμεθα, τυχεῖν μόνον βουλόμεθα, περαιτέρω δὲ περὶ αὐτῶν οὐδὲν τῇ ψυχῇ προσπεπόνθαμεν· τῶν δὲ καλῶν ἔρως ἡμῖν ἐγγίγνεται, τοσούτῳ μείζω τοῦ βούλεσθαι ῥώμην ἔχων, ὅσῳ περ καὶ τὸ πρᾶγμα κρεῖττόν ἐστιν.
因为对于我们所需要的其他事物,我们只想获得它们,而我们的内心对它们并没有更进一步的感情;但对于美好的事物,我们内心会产生一种渴望,其力量比起单纯的想要,其强大程度正如该事物本身之优越一样。
§56καὶ τοῖς μὲν κατὰ σύνεσιν ἢ κατʼ ἄλλο τι προέχουσι φθονοῦμεν, ἢν μὴ τῷ ποιεῖν ἡμᾶς εὖ καθʼ ἑκάστην τὴν ἡμέραν προσαγάγωνται καὶ στέργειν σφᾶς αὐτοὺς ἀναγκάσωσι· τοῖς δὲ καλοῖς εὐθὺς ἰδόντες εὖνοι γιγνόμεθα, καὶ μόνους αὐτοὺς ὥσπερ τοὺς θεοὺς οὐκ ἀπαγορεύομεν θεραπεύοντες, §57ἀλλʼ ἥδιον δουλεύομεν τοῖς τοιούτοις ἢ τῶν ἄλλων ἄρχομεν, πλείω χάριν ἔχοντες τοῖς πολλὰ προστάττουσιν ἢ τοῖς μηδὲν ἐπαγγέλλουσιν.
而且,对于那些在智力或在其他方面卓越的人,除非他们通过每天施恩于我们来吸引我们,并迫使我们去爱他们,否则我们就会心怀嫉谣;但对于美丽的人,我们一见到就会产生好感,并且唯独对他们,就像对待神明一样,我们永远不会厌倦去奉侍,相反,我们更乐意侍奉这样的人,而不是统治他人,对那些多方驱使我们的人,比对那些无所要求的人,我们怀有更多的感激。
καὶ τοὺς μὲν ὑπʼ ἄλλῃ τινὶ δυνάμει γιγνομένους λοιδοροῦμεν καὶ κόλακας ἀποκαλοῦμεν, τοὺς δὲ τῷ κάλλει λατρεύοντας φιλοκάλους καὶ φιλοπόνους εἶναι νομίζομεν.
此外,对于屈服于其他任何势力的人,我们都会非难并称其为谄媚者,但对于侍奉美的人,我们却认为他们是爱美者和勤勉者。
§58τοσαύτῃ δʼ εὐσεβείᾳ καὶ προνοίᾳ χρώμεθα περὶ τὴν ἰδέαν τὴν τοιαύτην ὥστε καὶ τῶν ἐχόντων τὸ κάλλος τοὺς μὲν μισθαρνήσαντας καὶ κακῶς βουλευσαμένους περὶ τῆς αὑτῶν ἡλικίας μᾶλλον ἀτιμάζομεν ἢ τοὺς εἰς τὰ τῶν ἄλλων σώματʼ ἐξαμαρτόντας· ὅσοι δʼ ἂν τὴν αὑτῶν ὥραν διαφυλάξωσιν ἄβατον τοῖς πονηροῖς ὥσπερ ἱερὸν ποιήσαντες, τούτους εἰς τὸν ἐπίλοιπον χρόνον ὁμοίως τιμῶμεν ὥσπερ τοὺς ὅλην τὴν πόλιν ἀγαθόν τι ποιήσαντας.
我们对这种形式怀有如此巨大的敬虔和审慎,以至于在拥有美貌的人中,比起那些侵犯他人身体的人,我们更贬低那些为了报酬而错误对待自己青春的人;然而,对于那些保护自己的青春不被邪恶之人侵犯、使其如同神圣不可侵犯的殿堂般的人,我们在其余生中都同样推崇他们,就像推崇那些为整个城邦做出贡献的人一样。
§59καὶ τὶ δεῖ τὰς ἀνθρωπίνας δόξας λέγοντα διατρίβειν;
况且,何必浪费时间去谈论人类的看法呢?
ἀλλὰ Ζεὺς ὁ κρατῶν πάντων ἐν μὲν τοῖς ἄλλοις τὴν αὑτοῦ δύναμιν ἐνδείκνυται, πρὸς δὲ τὸ κάλλος ταπεινὸς γιγνόμενος ἀξιοῖ πλησιάζειν.
因为万物的统治者宙斯在其他事情上彰显自己的力量,但在美面前却变得谦卑,并屈尊接近。
Ἀμφιτρύωνι μὲν γὰρ εἰκασθεὶς ὡς Ἀλκμήνην ἦλθε, χρυσὸς δὲ ῥυεὶς Δανάῃ συνεγένετο, κύκνος δὲ γενόμενος εἰς τοὺς Νεμέσεως κόλπους κατέφυγε, τούτῳ δὲ πάλιν ὁμοιωθεὶς Λήδαν ἐνύμφευσεν· ἀεὶ δὲ μετὰ τέχνης ἀλλʼ οὐ μετὰ βίας θηρώμενος φαίνεται τὴν φύσιν τὴν τοιαύτην.
因为他曾化身为安菲特律翁来到阿尔克墨涅身边,化作黄金雨与达那厄相合,化作天鹅逃到涅墨西斯的怀中,再次化为此身与勒达结合;而且他似乎总是用智慧和技巧而非暴力来追求这种性质。

词汇与语法注释

  1. §50ἐξὸν — 无人称动词 ἔξεστι(可以、可能)的分词宾格中性单数形式,即所谓的“宾格绝对”(宾格独立分词)用法。在此引导一个表示让步的状语从句。
  2. §54εὐδοκιμοῦσαν — 现在分词的阴性单数宾格,用作动词 εὑρήσομεν(我们将发现)的宾语补足语,修饰其直接宾语 τὴν ἀρετὴν(美德),构成“我们将发现美德最受推崇”的叙述性分词结构。
  3. §55τοῦ βούλεσθαι — 带冠词不定式 βούλεσθαι(想要)的属格。用作其前面形容词比较级 μείζω(更大的)的比较属格,表示“比起单纯的想要,具有更大的”。

引用这一段

伊索克拉底, 海伦颂 §50-59. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0010.tlg009.humanitext-grc2:50-59

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。