§5.1ταῦτα δʼ οἱ μὲν εἰς μικρολογίαν ἐτίθεντο τοῦ ἀνδρός, οἱ δʼ ὡς ἐπὶ διορθώσει καὶ σωφρονισμῷ τῶν ἄλλων ἐνδοτέρω συστέλλοντος ἑαυτὸν ἀπεδέχοντο.
对此，有些人归因于这个人的小气，而另一些人则予以赞许，认为他是在约束自己以求规劝和教化他人。
πλὴν τὸ τοῖς οἰκέταις ὡς ὑποζυγίοις ἀποχρησάμενον ἐπὶ γήρως ἐλαύνειν καὶ πιπράσκειν ἀτενοῦς ἄγαν ἤθους ἔγωγε τίθεμαι, καὶ μηδὲν ἀνθρώπῳ πρὸς ἄνθρωπον οἰομένου κοινώνημα τῆς χρείας πλέον ὑπάρχειν.
然而，把家仆当作役畜尽情驱使，到了年老时便将其驱逐并卖掉，在我看来，这纯属过于冷酷无情的性格表现，并且是认为人与人之间除了实用关系之外别无任何更深纽带之人的所为。
§5.2καίτοι τὴν χρηστότητα τῆς δικαιοσύνης πλατύτερον τόπον ὁρῶμεν ἐπιλαμβάνουσαν νόμῳ μὲν γὰρ καὶ τῷ δικαίῳ πρὸς ἀνθρώπους μόνον χρῆσθαι πεφύκαμεν, πρὸς εὐεργεσίας δὲ καὶ χάριτας ἔστιν ὅτε καὶ μέχρι τῶν ἀλόγων ζῴων ὥσπερ ἐκ πηγῆς πλουσίας ἀπορρεῖ τῆς ἡμερότητος.
然而，我们看到仁慈比正义占据着更宽广的领域；因为我们天生只对人类施行法律与正义，而善行与恩惠有时也会像从温和天性的富饶源泉中流出一般，一直延伸到无理性的动物身上。
καὶ γὰρ ἵππων ἀπειρηκότων ὑπὸ χρόνου τροφαὶ καὶ κυνῶν οὐ σκυλακεῖαι μόνον, ἀλλὰ καὶ γηροκομίαι τῷ χρηστῷ προσήκουσιν.
因为抚养因岁月而精疲力竭的老马，以及对狗不仅进行幼犬时的饲养，也照料其暮年，这些都是善良之人的本分。
§5.3ὁ δὲ τῶν Ἀθηναίων δῆμος οἰκοδομῶν τὸν Ἑκατόμπεδον, ὅσας κατενόησεν ἡμιόνους μάλιστα τοῖς πόνοις ἐγκαρτερούσας, ἀπέλυσεν ἐλευθέρας νέμεσθαι καὶ ἀφέτους, ὧν μίαν φασὶ καταβαίνουσαν ἀφʼ ἑαυτῆς πρὸς τὰ ἔργα τοῖς ἀνάγουσι τὰς ἁμάξας ὑποζυγίοις εἰς ἀκρόπολιν συμπαρατρέχειν καὶ προηγεῖσθαι καθάπερ ἐγκελευομένην καὶ συνεξορμῶσαν, ἣν καὶ τρέφεσθαι δημοσίᾳ μέχρι τελευτῆς ἐψηφίσαντο.
雅典人在建造百步神殿时，将他们注意到的在劳作中最能坚持的母骡全部释放，任其自由放牧、不受拘束；据说其中有一只自己主动下到工地上来，陪伴并引领着那些往卫城拉运货车的役畜，仿佛在鼓励和催促它们一同努力；雅典人甚至投票通过，由公家供养这只骡子，直至其死去。
§5.4τῶν δὲ Κίμωνος ἵππων, αἷς Ὀλύμπια τρὶς ἐνίκησε, καὶ ταφαὶ πλησίον εἰσὶ τῶν ἐκείνου μνημάτων, κύνας δὲ συντρόφους γενομένους καὶ συνήθεις ἄλλοι τε πολλοὶ καὶ Ξάνθιππος ὁ παλαιὸς τὸν εἰς Σαλαμῖνα τῇ τριήρει παρανηξάμενον, ὅτε τὴν πόλιν ὁ δῆμος ἐξέλειπεν, ἐπὶ τῆς ἄκρας ἐκήδευσεν, ἣν Κυνὸς σῆμα μέχρι νῦν καλοῦσιν.
而基蒙在奥林匹亚比赛中三次获胜的那几匹母马，它们的坟墓也就在他自己的墓地附近。 此外，许多其他人，以及老克桑提波斯，都曾安葬过与他们共同生活、亲密无间的爱犬。 当雅典人民撤离城市时，那只陪伴克桑提波斯、跟着他的三段铎船一路游到萨拉米斯的狗，被他安葬在岬角上，该处至今仍被称为“狗之墓”。
§5.5οὐ γὰρ ὡς ὑποδήμασιν ἢ σκεύεσι τοῖς ψυχὴν ἔχουσι χρηστέον, κοπέντα καὶ κατατριβέντα ταῖς ὑπηρεσίαις ἀπορριπτοῦντας, ἀλλʼ εἰ διὰ μηδὲν ἄλλο, μελέτης ἕνεκα τοῦ φιλανθρώπου προεθιστέον ἑαυτὸν ἐν τούτοις πρᾷον εἶναι καὶ μείλιχον.
因为我们不应该把有生命之物当作鞋子或器皿来对待，在它们因服役而破损磨损后就将其抛弃；相反，即便不为了别的原因，单是为了培养仁爱之心，我们也必须让自己习惯在对待这些生命时保持温和与柔顺。
ἐγὼ μὲν οὖν οὐδὲ βοῦν ἂν ἐργάτην διὰ γῆρας ἀποδοίμην, μή τί γε πρεσβύτερον ἄνθρωπον, ἐκ χώρας συντρόφου καὶ διαίτης συνήθους ὥσπερ ἐκ πατρίδος μεθιστάμενον ἀντὶ κερμάτων μικρῶν, ἄχρηστόν γε τοῖς ὠνουμένοις ὥσπερ τοῖς πιπράσκουσι γενησόμενον.
我个人绝不会因为年老而卖掉一头劳作的公牛，更不用说将一个年迈的人，为了区区几文钱，从他赖以生存的土地和习惯的生活中转移出去——这简直就像将他从祖国驱逐出去一样，况且他对于买主来说，正如对卖主一样，注定是毫无用处的。
§5.6ὁ δὲ Κάτων ὥσπερ νεανιευόμενος ἐπὶ τούτοις καὶ τὸν ἵππον, ᾧ παρὰ τὰς στρατείας ὑπατεύων ἐχρῆτο, φησὶν ἐν Ἰβηρίᾳ καταλιπεῖν, ἵνα μὴ τῇ πόλει τὸ ναῦλον αὐτοῦ λογίσηται.
然而加图在此类事情上仿佛在炫耀一般，他甚至说，自己在担任执政官期间，在军事远征中骑过的那匹马也被他留在了伊比利亚，以免让国家承担它的运费。
ταῦτα μὲν οὖν εἴτε μεγαλοψυχίας εἴτε μικρολογίας θετέον, ἔξεστι τῷ πείθοντι χρῆσθαι λογισμῷ.
因此，这些行为究竟应当归于大度还是狭隘，尽可由说服自己的道理来做判断。