§11.1ἔτι δʼ αὐτοῦ διατρίβοντος ἐν Ἰβηρίᾳ Σκηπίων ὁ μέγας, ἐχθρὸς ὢν καὶ βουλόμενος ἐνστῆναι κατορθοῦντι καὶ τὰς Ἰβηρικὰς πράξεις ὑπολαβεῖν, διεπράξατο τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης ἀποδειχθῆναι διάδοχος.
当他仍在伊比利亚逗留时,大西庇阿——他是卡托的政敌,企图阻挠正在取得成功的卡托,并接管伊比利亚的军事行动——设法使自己被任命为该行省的继任者。
σπεύσας δʼ ὡς ἐνῆν τάχιστα κατέπαυσε τὴν ἀρχὴν τοῦ Κάτωνος, ὁ δὲ λαβὼν σπείρας ὁπλιτῶν πέντε καὶ πεντακοσίους ἱππεῖς προπομπούς κατεστρέψατο μὲν τὸ Λακετανῶν ἔθνος, ἑξακοσίους δὲ τῶν ηὐτομοληκότων κομισάμενος ἀπέκτεινεν.
他尽可能快地赶来,结束了卡托的指挥权。 然而,卡托带领五个重装步兵大队和五百名骑兵作为护卫,征服了拉凯塔尼人的部族,并将六百名投降的叛逃者抓获并处死。
§11.2ἐφʼ οἷς σχετλιάζοντα τὸν Σκηπίωνα κατειρωνευόμενος οὕτως ἔφη τὴν Ῥώμην ἔσεσθαι μεγίστην, τῶν μὲν ἐνδόξων καὶ μεγάλων τὰ τῆς ἀρετῆς πρωτεῖα μὴ μεθιέντων τοῖς ἀσημοτέροις, τῶν δʼ ὥσπερ αὐτός ἐστι δημοτικῶν ἁμιλλωμένων ἀρετῇ πρὸς τοὺς τῷ γένει καὶ τῇ δόξῃ προήκοντας.
对于为此感到愤慨的西庇阿,卡托讽刺地对他说,如果那些名声显赫而伟大的人不将美德的首位拱手让给无名之辈,而另一方面,像他自己这样的平民出身者在美德上与那些在出身和名望上领先的人竞争,那么罗马将会变得最伟大。
οὐ μὴν ἀλλὰ τῆς συγκλήτου ψηφισαμένης μηδὲν ἀλλάττειν μηδὲ κινεῖν τῶν διῳκημένων ὑπὸ Κάτωνος, ἡ μὲν ἀρχὴ τῷ Σκηπίωνι τῆς αὐτοῦ μᾶλλον ἢ τῆς Κάτωνος ἀφελοῦσα δόξης ἐν ἀπραξίᾳ καὶ σχολῇ μάτην διῆλθεν,
然而,由于元老院投票决定不对卡托所作的任何处置进行更改或变动,西庇阿的任期不仅没有损害卡托的名声,反而损害了他自己的名声,在无所作为和闲散中白白度过了。
§11.3ὁ δὲ Κάτων θριαμβεύσας οὐχ, ὥσπερ οἱ πλεῖστοι τῶν μὴ πρὸς ἀρετήν, ἀλλὰ πρὸς δόξαν ἁμιλλωμένων, ὅταν εἰς τὰς ἄκρας τιμὰς ἐξίκωνται καὶ τύχωσιν ὑπατείας καὶ θριάμβων, ἤδη τὸ λοιπὸν εἰς ἡδονὴν καὶ σχολὴν συσκευασάμενοι τὸν βίον ἐκ τῶν κοινῶν ἀπίασιν, οὕτω καὶ αὐτός ἐζανῆκε καὶ κατέλυσε τὴν ἀρετήν, ἀλλʼ ὅμοια τοῖς πρῶτον ἁπτομένοις πολιτείας καὶ διψῶσι τιμῆς καὶ δόξης ἀφʼ ἑτέρας ἀρχῆς συντείνας ἑαυτὸν ἐν μέσῳ παρεῖχε καὶ φίλοις χρῆσθαι καὶ πολίταις, οὔτε τὰς συνηγορίας οὔτε τὰς στρατείας ἀπειπάμενος.
另一方面,卡托虽然举行了凯旋式,但并没有像大多数不为美德而只为名望竞争的人那样,一旦达到最高的荣誉、获得执政官职位和凯旋式,就从此为了享乐和闲暇而安排余生并退出公职,他也同样松懈并放弃了美德;相反,就像那些初次接触国政、渴望官职和名声的人一样,他从一个新的起点振作起来,让自己置身于公众之中,供朋友和公民调用,既不拒绝法庭辩护,也不拒绝军事远征。