Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 妻へ §2.5-2.7

異教徒の夫による寛容の危険と自発的な婚姻の破滅

8 / 9 箇所 · ラテン語

要旨

異教徒の夫がキリスト教の慣習を容認する場合であっても、聖体の秘蹟や祈りが魔術や毒と誤解される危険、また信仰を盾に夫から財産を脅取される危険があることを警告する。さらに、結婚後に改宗した者と、最初から禁じられた異教徒との結婚に自ら進んで踏み切る者との違いを強調し、後者には破滅が待ち受けていると説く。

§2.5Sed aliquis sustinet nostra nec obstrepit.
しかし、「誰か(異教徒の夫)が私たちの習慣を容認し、反対しない」と言う者もいます。
Hoc est igitur delictum, quod gentiles nostra noverunt, quod sub conscientia iniustorum sumus, quod beneficium eorum est, si quid operamur.
しかし、異教徒たちが私たちの事柄を知っていること、私たちが不義なる者たちの意識の下にあること、私たちが何か行う場合、それが彼らの恩恵によるものであること、これこそが罪なのです。
Non potest nescire qui sustinet, aut si celatur quia non sustinet, timetur.
容認する者が(妻の行動を)知らないはずはありません。 あるいは、彼が容認しないために秘密にされているならば、彼は恐れられているのです。
Cum autem scriptura utrumque mandet, et sine alterius conscientia et sine nostra pressura operari domino, nihil interest, in qua parte delinquas, aut in conscientiam mariti, si sit patiens, aut in conflictationem tui, dum vitatur impatiens.
しかし、聖書がその両方を、すなわち他人に知られることなく、また私たち自身が圧迫を受けることなく主に仕えることを命じている以上、夫が忍耐強い場合にはその夫の意識に対して(秘密を明かすことで)罪を犯すか、あるいは不寛容な夫を避ける間、あなた自身の葛藤によって罪を犯すか、どちらの側で罪を犯そうとも違いはありません。
Nolite, inquit, margaritas vestras porcis iactare, ne conculcent eas et conversi vos quoque evertant.
「あなたがたの真珠を豚の前に投げ与えてはならない。 彼らがそれを足で踏みにじり、向き直ってあなたがたをかみ裂くことのないように」と聖書は言っています。
Margaritae vestrae sunt etiam quotidianae conversationis insignia.
あなたがたの真珠とは、日々の生活様式の印でもあります。
Quanto curaveris ea occultare, tanto suspectiora feceris et magis captanda gentili curiositati.
あなたがそれを隠そうと努めれば努めるほど、それだけ怪しまれ、異教徒の好奇心の標的となるでしょう。
Latebisne tu, cum lectulum, cum corpusculum tuum signas, cum aliquid immundum flatu explodis, cum etiam per noctem exurgis oratum, et non magiae aliquid videberis operari? Non sciet maritus quid secreto ante omnem cibum gustes? et si sciverit panem, non illum credit esse qui dicitur? Et haec ignorans quisque rationem simpliciter sustinebit? sine gemitu? sine suspicione panis an veneni? Sustinent quidam, sed ut inculcent, ut illudant huiusmodi feminis, quarum arcana in periculum quod credunt reservent, si forte laedantur, sustinent, quarum dotes obiectione nominis mercedem silentii faciant, scilicet apud arbitrum speculatorem litigaturi.
あなたがベッドや自分の体に印を授けるとき、息を吹きかけて何か汚れたものを追い払うとき、夜中に祈るために起き上がるときに、あなたは身を隠せるでしょうか。 そして、それが何らかの魔術を行っているように見えないでしょうか。 夫は、あなたが食事の前に秘密裏に味わっているものが何であるかを知らないでしょうか。 そして、それがパンであると知ったなら、それが世間で言われているようなものだと信じるでしょうか。 そして、これらの理由を知らずに、誰がただ単に容認するでしょうか。 ため息をつくこともなく、それがパンなのか毒なのかという疑念を抱くこともなく? ある者たちは容認しますが、それはそのような女性たちを踏みにじり、愚弄するためであり、もし万一彼女たちが害される(告発される)場合に備えて、彼女たちの秘密を、彼らが信じている危険のために取っておくためです。 彼らは、彼女たちの持参金を、キリスト者という名前で告発することを盾にして、沈黙の代償とするために容認するのです。 すなわち、見張り役であり審判者である夫の前で法廷闘争を起こそうとして。
Quod pleraeque non providentes aut re excruciata aut fide perdita recognoscere consueverunt.
多くの女性はこれを予見せず、財産が絞り取られるか、あるいは信仰が失われて初めて、その事実に気づくのが常です。
§2.6Moratur dei ancilla cum laboribus alienis, et inter illos omnibus nominibus daemonum, omnibus sollemnibus regum, incipiente anno, incipiente mense, nidore turis agitabitur.
神の女召使いは、他人の労苦とともに暮らし、それらの間で、悪霊どものあらゆる名、王たちのあらゆる祝祭において、年の初めにも、月の初めにも、香の煙に悩まされることになります。
Et procedet de ianua laureata et lucernata, ut de novo consistorio libidinum publicarum, discumbet cum marito saepe in sodalitiis, saepe in popinis, et ministrabit nonnumquam iniquis, solita quondam sanctis ministrare, et non hinc praeiudicium damnationis suae agnoscet, eos observans quos erat iudicatura? Cuius manum desiderabit? de cuius poculo participabit? Quid maritus suus illi, vel marito quid ipsa cantabit? Audiet sane aliquid dei coenans de taberna.
そして、公の好色の新たな溜まり場から出てくるかのように、月桂樹の葉と灯火で飾られた門から出入りし、夫とともにしばしば懇親会や居酒屋で食卓を囲み、かつては聖なる者たちに仕えていたのに、今や不義なる者たちに給仕することもあります。 そして、かつて自分が裁くはずであった者たちに配慮しながら、ここから自分自身の破滅の先兆を認めないのでしょうか。 彼女は誰の手を求めるのでしょうか。 誰の杯を共にするのでしょうか。 夫は彼女に、あるいは彼女は夫に、何を歌うのでしょうか。 食事をしながら、彼女は酒場から流れてくる神についての言葉を聞くことになるでしょう。
De gehenna quae dei mentio? quae Christi invocatio? Ubi fomenta fidei de scripturarum interiectione? Ubi spiritus? Ubi refrigerium? Ubi divina benedictio? Omnia extranea, omnia inimica, omnia damnata, atterendae saluti a malo immissa.
地獄から、神についてのどのような言及があるでしょうか。 キリストのどのような呼び求めがあるでしょうか。 聖書を対話に挟むことによる、信仰の滋養はどこにあるでしょうか。 御霊はどこに? 憩いはどこに? 神の祝福はどこにあるでしょうか。 すべてが異質であり、すべてが敵対的であり、すべてが非難されるべきものであり、救いを打ち砕くために悪しき者から送り込まれたものなのです。
§2.7Haec si illis quoque evenire possunt quae in matrimonio gentili fidem adeptae morantur, tamen excusantur, ut in ipsis deprehensae a deo, et iubentur perseverare et sanctificantur et spem lucrationis accipiunt.
これらのことが、異教徒との結婚においてすでに信仰を得て留まっている女性たちにも起こり得るとしても、彼女たちは容認されます。 なぜなら、彼女たちはその状態で神に見出されたのであり、留まるように命じられ、聖められ、また夫を獲得する希望を与えられているからです。
Si ergo ratum est apud deum matrimonium huiusmodi, cur non et prospere cedat, ut pressuris et angustiis et impedimentis et inquinamentis non ita lacessatur, habens iam ex parte divinae gratiae patrocinium? Nam et ad aliquam virtutem caelestem documentis dignationis alicuius vocatus ille de gentibus terrori est gentili, quo minus sibi obstrepat, minus insidiet, minus speculetur.
それゆえ、もしこのような結婚が神の御前で認められているならば、神の恵みの保護をすでにある程度受けているのですから、圧迫や困難、障害や汚れによってそれほど苦しめられることなく、順調に進むのも当然ではないでしょうか。 というのも、何らかの好意の証しによって天の力へと召されたその女性は、異教徒の夫にとって恐れの対象となり、夫が彼女に反対したり、罠にかけたり、監視したりすることが少なくなるからです。
Sensit magnalia, vidit experimenta, scit meliorem factum;
夫は偉大な業を感じ、その証拠を目にし、彼女がより良い人間になったことを知っています。
sic et ipse dei candidatus est timore.
このようにして、彼自身も畏れによって神の候補者となるのです。
Ita facilius huiusmodi lucro fiunt in quos dei gratia consuetudinem fecit.
このようにして、神の恵みが習慣とさせた人々は、より容易に信仰に獲得されます。
Ceterum aliud est ultro et sponte in prohibita descendere.
しかし、自ら進んで自発的に禁じられたことに身を投じるのは別問題です。
Quae domino non placent, utique dominum offendunt, utique a malo inferuntur.
主に喜ばれないことは、当然ながら主を怒らせ、当然ながら悪しき者から持ち込まれるのです。
Hoc signi erit, quod solis petitoribus placet nomen Christianum.
その兆候は、キリスト者という名が、求婚者たちだけに好まれるということにあります。
Ideo inveniuntur qui tales non exhorreant ut exterminent, ut abrapiant, ut a fide excludant.
だからこそ、そのような女性たちを滅ぼし、奪い去り、信仰から排除することを恐れない者たちが現れるのです。
Habes causam, qua non dubites nullum huiusmodi matrimonium prospere decurri, dum a malo conciliatur, a domino vero damnatur.
これこそ、このような結婚がうまくいくことは決してないとあなたが確信する理由です。 なぜなら、それは悪しき者によって調停され、主によって断罪されているからです。

語釈・文法注

  1. §2.5quod sub conscientia iniustorum sumus — 名詞 conscientia はここでは「知覚、認識、知るところ」を意味する。キリスト教徒としての信仰生活が、不義なる者たち(異教徒)に知られ、その監視下にある状態を指す。
  2. §2.5nihil interest, in qua parte delinquas... — in qua parte(どちらの側で)の後に、aut in conscientiam mariti... aut in conflictationem tui...(夫の意識に対して、あるいはあなた自身の葛藤において)が対応している。前者は夫に習慣が知られて罪を犯すこと、後者は夫を避けるために自己を抑圧して罪を犯すことを表す。
  3. §2.5panem, non illum credit esse qui dicitur? — illum... qui dicitur(いわゆるあの[パン]、すなわちキリストの体であると噂されているもの)という対格不定詞構文。異教徒の夫が、妻の拝領する聖体をただのパンと思わず、キリスト教の不気味な儀式や魔術の道具(毒など)と疑う様子を表現している。
  4. §2.5obiectione nominis mercedem silentii faciant — obiectione nominis は「(キリスト者という)名前を告発することを盾にして、口実にすることによって」の意。異教徒の夫が妻の信仰を盾に脅迫し、持参金(dotes)を黙認の対価(mercedem silentii)として要求する卑劣な恐喝行為を指す。
  5. §2.6laureata et lucernata — 月桂樹(laurea)の葉や灯火(lucerna)で門を飾る行為は、ローマ帝国における皇帝の祝祭や異教の神事の典型的な風習。キリスト教の家庭にとって、これらに参加することは偶像崇拝への妥協を意味した。
  6. §2.7lucrationis — 新約聖書(コリント人への第一の手紙7章16節、ペトロの手紙第一3章1節など)に見られる、不信者の配偶者を「獲得する(改宗させて救う)」という概念を指す名詞 lucratio(獲得、利得)の属格形。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 妻へ §2.5-2.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0276.stoa002.humanitext-lat1:2.5-2.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。