Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 妻へ §2.8

非信者との結婚の不当性と信者同士の結婚の祝福

9 / 9 箇所 · ラテン語

要旨

著者はキリスト者女性が非信者と結婚することの違法性と不利益を論じ、奴隷制度の法的な類比や富裕な女性の虚栄心を批判した上で、信者同士の理想的なキリスト教的結婚の祝福に満ちた姿を生き生きと描き出します。

§2.8Ad. hoc quaeramus, an iure, quasi revera dispectores divinarum sententiarum.
これに加えて、彼らがまるで本当に神の判決を軽んじる者であるかのように、それが正当であるかどうかを問おう。
Nonne etiam penes nationes severissimi quique domini et disciplinae tenacissimi servis suis foras nubere interdicunt? scilicet ne in lasciviam excedant, officia deserant, dominica extraneis promant.
異教徒の間でさえ、最も厳格で最も規律を固守する主人たちは、自分たちの奴隷が外部の者と結婚することを禁じているではないか。 すなわち、彼らが放縦に流れ、職務を放棄し、主人の事柄を部外者に漏らさないようにするために。
Nonne insuper censuerunt servituti vindicandos qui cum alienis servis post dominorum denuntiationem in consuetudine perseveraverunt? Severiores habebuntur terrenae disciplinae caelestibus praescriptis? ut gentiles quidem extraneis iunctae libertatem suam amittant, nostrae vero diaboli servos sibi coniungant et in statu suo perseverent? Scilicet negabunt sibi a domino per apostolum eiusdem denuntiatum.
さらに彼らは、主人の警告の後にも他人の奴隷との交際を続けた者は、奴隷身分に帰属せしめられるべきだと定めたではないか。 地上の規律が天の掟よりも厳格であるとみなされるのだろうか。 すなわち、異教の女性たちは部外者と結ばれて自らの自由を失うのに対して、私たちの女性たちは悪魔の奴隷を自分に結びつけながら、自らの身分にとどまり続けるというのだろうか。 おそらく彼女たちは、主から使徒を通じて同様の警告が自分たちになされたことを否定するのだろう。
Quam huius amentiae causam detineam, nisi fidei imbecillitatem pronam semper in concupiscentias saecularium gaudiorum? Quod quidem plurimum in lautioribus deprehensum est.
この狂気の原因として、世俗的な喜びの欲望へと常に傾きがちな信仰の弱さ以外の何を私は挙げられるだろうか。 そしてこのことは、より富裕な女性たちの間で最も多く見出される。
Nam quanto dives aliqua est et matronae nomine inflata, tanto capaciorem domum oneribus suis requirit, ut campum in quo ambitio decurrat.
なぜなら、ある女性が富んでおり、高貴な夫人の名に誇りを感じていればいるほど、彼女は自らの重荷のために、より広い家を要求するからである。 それはあたかも、自らの虚栄が走り回るための野原のようである。
Sordent talibus ecclesiae.
そのような女性たちにとって、教会は卑小に見える。
Difficile in domo dei dives, ac si quis est, difficile caelebs.
神の家において富んだ者は稀であり、もしそのような者がいるとしても、独身であることは稀である。
Quid ergo faciant? Unde nisi a diabolo maritum petant idoneum exhibendae sellae et mulabus et cinerariis peregrinae proceritatis? Christianus ista etiam dives fortasse non praestet.
では、彼女たちはどうすればよいのか。 彼女たちの輿や、ラバ、そして外国産の背の高い髪結い係を提供するのに適した夫を、悪魔から以外にどこから求めればよいというのか。 キリスト者の夫は、たとえ富んでいても、そのようなものを提供しないかもしれない。
Quaeso te, gentilium exempla proponas tibi.
お願いだから、異教の女性たちの例を考えてみてほしい。
Pleraeque et genere nobiles et re beatae passim ignobilibus et mediocribus sibi coniunguntur ad luxuriam inventis, aut ad licentiam sectis.
彼女たちの多くは、家柄も高貴で財産も恵まれているが、贅沢のために見出された、あるいは勝手気ままな生活のために選ばれた、身分の低い平凡な男たちとあちこちで結ばれている。
Nonnullae se libertis et servis suis conferunt, omnium hominum existimatione despecta, dummodo habeant a quibus nullum impedimentum libertatis suae timeant.
ある女性たちは、すべての人の評判を軽んじて、自らの解放奴隷や奴隷に身をゆだねる。 それは、自分の自由に対する障害を全く恐れなくて済むような相手を手に入れさえすればよいからである。
Christianam fidelem fideli re minori nubere piget, Iocupletatiorem futuram in viro paupere? Nam si pauperum sunt regna caelorum, divitium non sunt, plus dives in paupere inveniet.
それなのに、キリスト者の信者の女性が、自分より財産の少ない信者の男性と結婚することを嫌がるのだろうか。 貧しい夫のもとで、彼女はより富むことになるというのに。 なぜなら、もし天の国が貧しい者たちのものであるなら、富んだ女性は貧しい夫の中に、より多くのものを見出すからである。
Maiore dote dotabitur de bonis eius qui in deo dives est.
彼女は、神において富んでいる者の財産から、より大きな持参金を与えられることになるだろう。
Sit illa ex aequo in terris, quae in caelis forsitan non erit.
彼女は地上において夫と対等であるとしても、天においてはそうではないかもしれないのだから、地上では対等に甘んじるがよい。
Dubitandum et inquirendum et identidem deliberandum est, an idoneus sit invectis dotalibus cui deus censum suum credidit? Unde sufficiamus ad enarrandam felicitatem eius matrimonii quod ecclesia conciliat et confirmat oblatio et obsignat benedictio, angeli renuntiant, pater rato habet? Nam nec in terris filii sine consensu patrum recte et iure nubunt.
神が自らの資産を委ねられたお方が、持ち込まれたわずかな持参金を受けるにふさわしいかどうか、疑い、問い、繰り返し熟考しなければならないというのだろうか。 教会が仲立ちし、捧げ物が確認し、祝福が封印し、天使たちが告げ、父なる神が承認する、そのような結婚の幸福を語り尽くすことが、どうして私たちにできようか。 なぜなら、地上においてさえ、子供たちは父親の同意なしには正しく適法に結婚しないからである。
Quale iugum fidelium duorum unius spei, unius voti, unius disciplinae, eiusdem servitutis? Ambo fratres, ambo conservi, nulla spiritus carnisve discretio.
一つの希望、一つの誓い、一つの規律、同じ服従を共有する二人の信者の軛は、いかに素晴らしいことか。 二人はともに兄弟であり、ともに同じ奴隷であり、霊においても肉においても何の隔たりもない。
Atquin vere duo in carne una.
まさに、真に彼らは一体となる。
Ubi caro una, unus et spiritus.
肉体が一つであるところには、霊も一つである。
Simul orant, simul volutantur, simul ieiunia transigunt, alterutro docentes, alterutro exhortantes, alterutro sustinentes.
彼らはともに祈り、ともに神の前にひれ伏し、ともに断食を行い、互いに教え合い、互いに励まし合い、互いに支え合う。
In ecclesia dei pariter utrique, pariter in convivio dei, pariter in angustiis, in persecutionibus, in refrigeriis.
神の教会においても二人は等しく共にあり、神の宴においても共にあり、困難の時にも、迫害の時にも、慰めの時にも共にいる。
Neuter alterum celat, neuter alterum vitat, neuter alteri gravis est.
一方が他方に隠し事をせず、一方が他方を避けず、一方が他方の重荷となることもない。
Libere aeger visitatur, indigens sustentatur.
病人は自由に(気兼ねなく)見舞われ、貧しい者は養われる。
Eleemosynae sine tormento, sacrificia sine scrupulo, quotidiana diligentia sine impedimento;
施しは苦痛なく行われ、犠牲は不安なく捧げられ、日々の信仰の熱心さは妨げられることがない。
non furtiva signatio, non trepida gratulatio, non muta benedictio.
十字の印をこっそり結ぶこともなく、おびえながら感謝をささげることもなく、無言で祝福を祈ることもない。
Sonant inter duos psalmi et hymni, et mutuo provocant quis melius domino suo cantet.
二人の間には賛美歌や聖歌が響き渡り、どちらがより良く自分の主に歌えるかを競い合う。
Talia Christus videns et audiens gaudet.
このようなことを見、また聞くとき、キリストは喜ばれる。
His pacem suam mittit.
彼らに自らの平和を送られる。
Ubi duo, ibi et ipse: ubi et ipse, ibi et malus non est.
二人がいるところには、キリストご自身もおられ、キリストがおられるところには、悪しき者も存在しない。
Haec sunt quae apostoli vox illa sub brevitate intellegenda nobis relinquit.
これらこそ、使徒のあの言葉が、私たちに要約して理解させるために残してくれたことである。
Haec tibi suggere, si opus fuerit.
もし必要なら、これらのことを自分自身に思い起こさせなさい。
His te ab exemplis quarundam reflecte.
ある女性たちの例から、これらのことによって自分を遠ざけなさい。
Non licet aliter fidelibus nubere, non expedit.
信者たちがそれ以外の方法で結婚することは許されておらず、また有益でもない。

語釈・文法注

  1. §2.8servituti vindicandos — 当時は動詞 esse が省略された対格不定詞句(動形容詞+esse)として機能しています。これは西暦52年の「クローディウス元老院決議」(Senatusconsultum Claudianum)を指示しており、自由身分の女性が他人の奴隷と関係を持ち、その主人の警告(denuntiatio)を無視し続けた場合、彼女自身がその主人の奴隷とされる規定を反映しています。
  2. §2.8denuntiatum — 非人称受動態の完了不定詞(denuntiatum [esse])で、主語の代わりに sibi (「彼女たち自身に」)に与格として係る形をとっています。eiusdem (同様の警告)が denuntiatum を修飾しています。
  3. §2.8locupletatiorem futuram in viro paupere? — 対格不定詞構文(futuram [esse])で、先行する女性対格名詞 Christianam fidelem を主語のように修飾しています。「貧しい夫の中に(霊的に)より富むことになるであろうに」という譲歩あるいは反実仮想的なニュアンスを持ちます。
  4. §2.8Sit illa ex aequo in terris — 接続法現在 sit は譲歩あるいは命令を意味します。ex aequo は「対等に、平等に」という意味で、ここでは富裕な妻が信仰において(あるいは謙虚さにおいて)貧しい信者の夫と地上で等しい身分として甘んじるべきであることを表します。
  5. §2.8ecclesia conciliat et confirmat oblatio et obsignat benedictio — 3つの節(教会が仲立ちし、捧げ物が確認し、祝福が封印する)が並列された構造ですが、接続詞が省かれ、主語と動詞が交差的に配置されています。oblatio はキリスト教の「聖餐(ユーカリスト)の捧げ物」を指し、benedictio は結婚への教会的祝福を意味します。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 妻へ §2.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0276.stoa002.humanitext-lat1:2.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。