Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 妻へ §1.7-1.8

神の意志による未亡人の身分と節制の徳

4 / 9 箇所 · ラテン語

要旨

配偶者の死による独身や未亡人の状態が神の意志によるものであること、また再婚が信仰にとって有害であることを説き、処女の純潔よりも苦難を伴う未亡人の節制がより大きな徳として栄冠を授けられるものであると強調して、妻に不当な交わりを避けて節制に励むよう勧告している。

§1.7Nobis continentia ad instrumentum aeternitatis demonstrata est a domino salutis, ad testimonium fidei, ad commendationem carnis istius exhibendae superventuro indumento incorruptibilitatis, ad sustinendam novissime voluntatem dei.
私たちにとって、節制は救いの主によって、永遠への道具として、信仰の証しとして、不朽という来たるべき衣によって提示されるべきこの肉体の推薦として、そして最後に神の意志を維持するために示されました。
Super haec enim recogites, moneo, neminem non ex dei voluntate de saeculo educi, si ne folium quidem ex arbore sine dei voluntate delabitur.
なぜなら、これらのことに加えて、私はあなたに考えてほしいのです、もし木の葉一枚さえ神の意志なしには樹から落ちないのだとしたら、神の意志によらずにこの世から連れ出される人など誰もいないということを。
Idem qui nos mundo infert, idem et educat necesse est.
私たちをこの世に導き入れるのと同じ方が、私たちを連れ出すのもまた必然なのです。
Igitur defuncto per dei voluntatem viro etiam matrimonium dei voluntate defungitur.
したがって、神の意志によって夫が亡くなったとき、結婚もまた神の意志によって終わります。
Quid tu restaures cui finem deus posuit? Quid libertatem oblatam tibi iterata matrimonii servitute fastidis? Obligatus es, inquit, matrimonio, ne quaesieris solutionem: solutus es matrimonio, ne quaesieris obligationem.
神が終わりを置かれたものを、なぜあなたは再建しようとするのですか。 あなたに提供された自由を、なぜ繰り返される結婚の隷属によって嫌うのですか。 「あなたは結婚に縛られているか」と使徒は言います、「解放を求めてはならない。 あなたは結婚から解放されているか、束縛を求めてはならない」。
Nam etsi non delinquas renubendo, carnis tamen pressuram subsequi dicit.
なぜなら、再婚することによって罪を犯すのではないとしても、それでも肉体の苦難が付き従うと使徒は言っているからです。
Quare facultatem continentiae, quantum possumus, diligamus, quam primum obvenerit, inbibamus, ut quod in matrimonio non valuimus, in viduitate sectemur.
それゆえ、節制の機会を、できる限り愛し、それが訪れたならすぐに取り入れましょう。 それは、私たちが結婚においてはなし得なかったことを、未亡人の状態において追い求めるためです。
Amplectenda occasio est quae adimit quod necessitas imperabat.
義務が命じていたものを取り除く機会は、喜んで受け入れるべきです。
Quantum detrahant fidei, quantum obstrepant sanctitati nuptiae secundae, disciplina ecclesiae et praescriptio apostoli declarat, cum digamos non sinit praesidere, cum viduam adlegi in ordinem nisi univiram non concedat.
第二の結婚が、どれほど信仰を損ない、どれほど聖潔の邪魔をするかは、教会の規律と使徒の規定が明らかにしています。 それは、二度結婚した者が教会の指導者となることを許さず、一人の夫の妻であった者でなければ、未亡人をその階級に登録することを認めないことによってです。
Aram enim dei mundam proponi oportet.
なぜなら、神の祭壇は清く提示されなければならないからです。
Tota illa ecclesiae candida de sanctitate describitur.
教会のあの白い集団全体は、聖潔に基づいて規定されています。
Sacerdotium viduitatis et caelibatum est apud nationes.
未亡人の司祭職や独身の状態は、異邦人の間にも存在します。
Pro diaboli scilicet aemulatione.
それは言うまでもなく、悪魔の対抗意識によるものです。
Regem saeculi, Pontificem Maximum, rursus nubere nefas est.
この世の王であり最高神祇官が、再び結婚することは禁忌とされています。
Quantum deo sanctitas placet, cum illam etiam inimicus affectat? non utique ut alicuius boni affinis, sed ut dei domini placita cum contumelia affectans.
敵(悪魔)でさえそれを追い求めているのですから、聖潔がいかに神に喜ばれていることでしょうか。 それは決して何らかの善を愛する者としてではなく、主なる神の好まれる事柄を、侮辱をもって追い求めているからなのです。
§1.8Nam de viduitatis honoribus apud deum uno dicto eius per prophetam expeditum est: Iuste facito viduae et pupillo, et venite nite disputemus, dicit dominus.
なぜなら、神の御前における未亡人の名誉については、預言者を通じた主のひとつの言葉によって説明されているからです。 「未亡人と孤児に正義を行え。 そして来なさい、互いに論じ合おう、と主は言われる」。
Duo ista nomina, in quantum destituta auxilio humano, in tantum divinae misericordiae exposita, suscipit tueri pater omnium.
これら二つの名は、人間の助けを奪われている分だけ、それだけ神の慈悲に身を晒されており、万物の父が保護することを引き受けられるのです。
Vide, quam ex aequo habetur qui viduae benefecerit, quanti est vidua ipsa, cuius assertor cum domino disputabit! Non tantum virginibus datum, opinor.
見よ、未亡人に善を行う者がいかに公平に扱われるかを、そして、彼女の擁護者が主と論じ合うことになる未亡人自身が、どれほど大きな価値を持つかを。 私の考えでは、これほど(の特権)は処女たちにさえ与えられていません。
Licet in illis integritas solida et tota sanctitas de proximo visura sit faciem dei, tamen vidua habet aliquid operosius, quia facile est non appetere quod nescias et aversari quod desideres nunquam.
彼女たちにおいては完全な無垢と全体の聖潔が、すぐ近くから神の御顔を見ることになるとしても、それでも未亡人は何かより努力を要するものを持っています。 なぜなら、知らないものを欲しないことや、決して望んだことのないものを避けることは容易だからです。
Gloriosior continentia quae ius suum sentit, quae quid viderit novit.
己の権利を感じ、自分が何を目にしたかを知っている節制こそ、より栄光あるものです。
Poterit virgo felicior haberi, at vidua laboriosior: illa, quod bonum semper habuit, ista, quod bonum sibi invenit;
処女はより幸福であるとみなされ得るでしょうが、未亡人はより労苦を重ねています。 前者は自分が常に持っていた善のゆえに、後者は自分が自らのために見出した善のゆえに(評価されます)。
in illa gratia, in ista virtus coronatur.
前者においては恵みが、後者においては徳が栄冠を授けられるのです。
Quaedam enim sunt divinae liberalitatis, quaedam nostrae operationis.
なぜなら、ある事柄は神の寛大さの賜物であり、ある事柄は私たちの行いの成果だからです。
Quae a domino indulgentur, sua gratia gubernantur;
主によって与えられるものは、主自身の恵みによって導かれます。
quae ab homine captantur, studio perpetrantur.
人間によって獲得されるものは、熱意によって成し遂げられます。
Stude igitur ad virtutem continentiae, quae pudori procurat, sedulitati, quae vagas non facit, frugalitati, quae saeculum spernit.
それゆえ、貞淑を保ち、放浪させない勤勉を保ち、この世を侮蔑する質素を保つ、節制の徳へと励みなさい。
Convictus atque colloquia deo digna sectare, memor illius versiculi sanctificati per apostolum: Bonos corrumpunt mores congressus mali.
使徒によって聖化されたあの詩の一節「悪い交わりは、良い習慣を損なう」を記憶に留めながら、神にふさわしい交わりと対話を追い求めなさい。
Loquaces, otiosae, vinosae, curiosae contubernales vel maxime proposito viduitatis officiunt.
おしゃべりで、怠惰で、酒好きで、好奇心の強い仲間たちは、未亡人の決意を最もひどく妨げます。
Per loquacitatem irrepunt verba pudoris inimica, per otium a severitate deducunt, per vinolentiam quidvis mali insinuant, per curiositatem aemulationem libidinis convehunt.
おしゃべりを通じて貞淑の敵である言葉が忍び込み、怠惰を通じて厳格さから引き離し、大酒を通じていかなる悪をも植え付け、好奇心を通じて情欲の張り合いをもたらすからです。
Nulla huiusmodi feminarum de bono univiratus loqui novit.
このような種類の女性は誰も、一人の夫のみを持つことの善さについて語る術を知りません。
Deus enim illis, ut sit apostolus, venter est, ita et quae ventri propinqua.
なぜなら、使徒が言うように、彼女たちにとって神とは腹であり、同じように、腹に近いものもまた(彼女たちの神なのだから)です。
Haec tibi iam hinc commendo, conserva carissima, post apostolum quidem ex abundanti pertractata, sed tibi etiam solatio futura, quod meam memoriam, si ita evenerit, in illis frequentabis.
私はこれらのことを今ここからあなたに勧めます、最愛の同僚よ。 これは使徒に続いて確かに有り余るほど詳細に論じられたことではありますが、もしそのようになれば、あなたがこれらの中に私の思い出を頻繁に思い起こすことになり、あなたにとっても慰めとなるでしょう。

語釈・文法注

  1. §1.7exhibendae superventuro indumento incorruptibilitatis — exhibendae は属格の名詞 carnis に一致する動形容詞(動名詞的形容詞)で、「提示されるべき肉体」の意。superventuro indumento は与格(または手段の奪格)で、「来たるべき衣によって」または「衣に対して」と係り、ここでは exhibendae とともに肉体が将来不朽の衣をまとうことへの期待を表す。
  2. §1.7cui finem deus posuit — 関係代名詞 cui は与格で、先行詞(id などの指示代名詞)が省略されている。先行詞を含めて「神が終わりを置かれたもの(に対して)」と解釈される。
  3. §1.8Duo ista nomina... pater omnium — 文全体の主語は pater omnium で、主動詞は suscipit である。Duo ista nomina(これら二つの名、すなわち未亡人と孤児)は文頭に置かれた主格(あるいは tueri の意味上の目的格としての格の不一致)であるが、ここでは文脈上 tueri の目的語として機能している(先取り、あるいはアポコイヌ的構造)。
  4. §1.8quanti est vidua ipsa — quanti は「価値の属格」であり、「どれほど高い価値を持つか」という意味を表す非人称的あるいは性質の表現。主節の動詞 vide に依存する間接疑問節を形成している。
  5. §1.8Bonos corrumpunt mores congressus mali — ギリシア語劇作家メナンドロスの断片(新約聖書コリント第一15:33に引用)のラテン語訳。主語は congressus mali(悪しき交わり、複数主格)、目的語は bonos mores(善き習慣、複数対格)で、語順が倒置されている。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 妻へ §1.7-1.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0276.stoa002.humanitext-lat1:1.7-1.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。