Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 忍耐について §8-9

侮辱や暴力に対する忍耐と死への過度な悲嘆の戒め

6 / 9 箇所 · ラテン語

要旨

身体的・言語的な侵害に対して怒りや呪いで応じることなく、忍耐によって相手の悪意を無効化すべきであることを論じる。また、親しい人の死を過度に悲しむ不気短さを批判し、復活を信じるキリスト者にとって死は一時的な旅立ちにすぎないことを教える。

§8Ipsam animam ipsumque corpus in saeculo isto èXPOsitum omnibus ad iniuriam gerimus eiusque iniuriae patientiam summus: minorum delibatione laedemur? absit \'a seruo Christi tale inquinamentum, ut patientia maioribus temptationinus praeparata in friuolis excidat! si manu quis temptauerit prouocare, praesto est dominica monela: uerberanti te, inquit, in faciem etiam alteram genam obuerte.
私たちは、この世においてあらゆる人からの侵害に晒されている、まさに魂そのものと身体そのものを携えており、その侵害に対する忍耐を引き受けている。 それなのに、より小さなものを少し削り取られるだけで傷ついてしまうのだろうか。 キリストの僕から、より大きな試練のために備えられた忍耐が些細な事柄において失われるという、そのような汚れが遠ざからんことを! もし誰かが手で挑発しようとするなら、主の戒めが手元にある。 曰く、「あなたの顔を打つ者には、もう一方の頬をも向けなさい」と。
fatigetur improbitas patientia tua;
悪意はあなたの忍耐によって疲れ果てさせよ。
quiuis ictus illi sit dolore et contumelia constrictus.
いかなる打撃も、彼にとって苦痛と屈辱によって締め付けられるものとなるように。
plus improbum illum caedis sustinendo, grauius a domino uapulaturum;
打撃をより多く耐え忍ぶことによって、あの悪人は主からより厳しく鞭打たれることになる。
ab eo enim uapulabit, cuius gratia sustines.
なぜなら、あなたがそのために耐え忍んでいる当の方によって、彼は鞭打たれることになるからである。
si linguae amaritudo maledicto siue conuicio eruperit, respice dictum: cum uos maledixerint, gaudete.
もし舌の苦汁が呪いあるいは罵倒となって噴き出すなら、「人々があなたがたを呪うとき、喜びなさい」という言葉を振り返りなさい。
dominus ipse maledictus in lege est et tamen solus est benedictus.
主ご自身が律法において呪われたものとされており、それにもかかわらず、主だけが祝福された方なのである。
igitur dominum serui consequamur et maledicamur patienter, ut benedicti esse possimus.
それゆえ、僕である私たちは主に従い、祝福された者となることができるように、忍耐強く呪われようではないか。
si parum aequanimiter audiam dictum aliquod in me proteruum aut nequam, reddam et ipse amaritudinis uicem necesse est, aut cruciabor impatientia muta.
もし私が、自分に向けられた傲慢あるいは邪悪な言葉を冷静に聞くことができないなら、私自身も苦汁を返さざるを得なくなるか、さもなければ沈黙した不気短さによって苦しむことになる。
cum ergo (re)percussero maledictis, quomodo secutus inueniar doctrinam domini, qua traditum est non uasculorum inquinamentis, sed eorum, quae ex ore promuntur, hominem communicari, item: manere nos omnis uani et superuacui dicti reatum? sequitur ergo, ut a quo nos dominus arcet, idem ab alio aequanimiter pati admoneat.
したがって、私が呪いをもって打ち返すとき、器の汚れによってではなく、口から発せられるものによって人が汚されると伝えられ、また、あらゆる不条理で無駄な言葉の罪科が私たちを待ち受けていると伝えられている主の教えに、私が従っているとどうして認められようか。 それゆえ、主が私たちに禁じておられるまさにそのことを、他者からなされたときには冷静に耐え忍ぶようにと、主が私たちに勧めておられることになる。
hic iam uide patientiae uoluptatem.
ここに今、忍耐の快さを見なさい。
nam omnis iniuria, seu lingua seu manu incussa, cum patientiam offenderit, eodem exitu dispungetur, quo telum aliquod in petra constantissimae duritiae libratum et obtusum.
なぜなら、舌あるいは手によって加えられるあらゆる侵害は、それが忍耐に突き当たるとき、極めて堅固な硬さを持つ岩にぶつけられて鈍くなった武器と同じ結末によって消し去られるからである。
concidet enim ibidem inrita opera et infructuosa et nonnumquam repercussum in eum, qui misit, reciproco impetu saeuiet.
なぜなら、その場所でその行為は無効で実を結ばないものとなって崩れ落ち、時にはそれを放った者へと跳ね返り、逆方向の勢いをもって猛威を振るうからである。
nempe idcirco quis te, laedit, ut doleas, quia fructus laedentis in dolore laesi est.
確かに、誰かがあなたを傷つけるのは、あなたが悲しむためである。 なぜなら、傷つける者の果実(利益)は、傷つけられた者の悲しみの中にあるからである。
ergo cum fructum eius euerteris non dolendo, ipse doleat necesse est amissione fructus sui.
したがって、あなたが悲しまないことによって彼の果実を台無しにするとき、彼自身が自分の果実を失ったことによって悲しまざるを得なくなる。
tunc tu non modo inlaesus abis, quod etiam solum tibi sufficit, sed insuper aduersarii tui et frustratione oblectatus et dolore defensus.
そのとき、あなたは傷つくことなく立ち去るという、それだけでもあなたにとって十分なことであるだけでなく、その上、敵対者の挫折によって喜び、彼の苦痛によって守られるのである。
haec est patientiae utilitas et uoluptas.
これこそが忍耐の有用性と快さなのである。
§9Ne illa quidem impatientiae species excusatur, [in amissione nostrorum] cui aliqua doloris patrocinatur adsertio.
私たちの親しい人々の喪失において、悲しみというある種の弁護が味方をするような、あの種の不気短ささえも言い訳にはならない。
praeponendus est enim respectus denuntiationis apostoli, qui ait: ne contristemini dormitione cuiusquam, sicut nationes, quae spe carent.
なぜなら、使徒の宣言への敬意が優先されるべきだからである。 使徒は、「希望を持たない異邦人のように、誰かの眠りを悲しんではならない」と言っている。
et merito.
そしてそれは当然のことである。
credentes enim resurrectionem Christi in nostram quoque credimus.
なぜなら、キリストの復活を信じる私たちは、私たちの復活をも信じているからである。
propter quos ille et obiit et resurrexit.
主はその人たちのために死に、そして復活されたのである。
ergo cum constet de resurrectione mortuorum, uacat dolor mortis, uacat et impa* tientia doloris.
したがって、死者の復活が確かである以上、死の悲しみは無用であり、悲しみの不気短さもまた無用である。
cur enim doleas, si perisse non credis? cur impatienter feras subductum interim quem credis reuersurum? profectio est quam putas mortem.
なぜなら、彼が滅び去ったと信じていないなら、どうして悲しむのだろうか。 戻ってくるだろうと信じている人が一時的に連れ去られたからといって、どうして不気短に耐えるのだろうか。 あなたが死だと思っているものは、旅立ちなのである。
non est lugendus qui antecedit, sed plane desiderandus.
先に行く者は嘆き悲しまれるべきではなく、明らかに慕われるべきなのである。
id quoque desiderium patientia temperandum.
その慕う気持ちもまた、忍耐によって和らげられねばならない。
cur enim. immoderate feras.
なぜなら、あなたがすぐに後を追うことになる人が去ったからといって、どうして過度に耐えかねるのだろうか。
abisse quem mox, subsequeris? ceterum impatientia in huiusmodi et spei nostrae male ominatur et fidem praeuaricatur.
しかしながら、このようなことにおける不気短さは、私たちの希望に対して悪い兆候を示し、私たちの信仰を裏切るものである。
et Christum laedimus, cum euocatos quosque ab illo quasi miserandos non aequanimiter accipimus.
そして、主によって召し出された人々を、まるでお気の毒な人であるかのように冷静に受け入れないとき、私たちはキリストを傷つけているのである。
cupio, inquit apostolus, recipi iam et esse cum domino.
「私は今や受け入れられ、主とともにいることを望む」と使徒は言っている。
quanto melius ostendit uotum! Christianorum ergo uotum, si alios consecutos impatienter dolemus, ipsi consequi nolumus.
彼はなんと優れた願いを示していることか! したがって、他者がキリスト者の願いを達成したことを私たちが不気短に悲しむなら、私たち自身はその願いを達成したくないのだということになる。

語釈・文法注

  1. 8expositum — 対格中性単数形の完了分詞。先行する名詞 `animam`(女性名詞)と `corpus`(中性名詞)のうち、文法的に直近の `corpus` に一致しているか、あるいは両者を合わせた表現を中性として受けている。
  2. 8plus improbum illum caedis sustinendo, grauius a domino uapulaturum — 句法上、`caedis` は中性単数対格 `plus`(この箇所では `sustinendo` の目的語)に係る部分属格。`uapulaturum [esse]` は対格不定詞構文(または独立した未来分詞による帰結の表現)であり、`improbum illum` がその意味上の主語。「より多くの打撃を耐え忍ぶことで、あの悪人はさらに重く主から打たれることになる」という因果関係を示す。
  3. 8secutus inueniar — デポネント動詞 `sequor` の完了分詞 `secutus` が、受動態の `inueniar`(接続法現在一動作・単数「私は見出される」)と組み合わさり、「私が従っていると見出される(認められる)」という意味を表す。接続法は `quomodo` に導かれる疑問文において非現実や当惑を示す。
  4. 8communicari — 古典ラテン語の「分かち合う、通信する」という意味ではなく、新約聖書のギリシア語 `κοινόω` の訳語としてキリスト教ラテン語で用いられる「汚される、俗のものとされる」という意味で機能している受動態不定詞である。
  5. 9in amissione nostrorum — 指示代名詞・所有形容詞の属格複数中性(または男性名詞の複数実質名詞化)である `nostrorum` は、「私たちの人々の(喪失において)」、すなわち親しい親族や愛する者たちの死を意味する名詞的表現である。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 忍耐について §8-9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa023.humanitext-lat2:8-9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。