Humanitext Reader

테르툴리아누스 · 인내에 관하여 §8-9

모욕과 폭행에 대한 인내와 죽음에 대한 과도한 슬픔 경계

9개 구절 중 6번째 · 라틴어

요약

저자는 신체적, 언어적 침해에 대해 분노나 저주로 맞서지 말고 인내로써 상대의 악의를 무력화해야 한다고 논한다. 또한 가까운 이의 죽음을 과도하게 슬퍼하는 조바심을 비판하며, 부활을 믿는 그리스도인에게 죽음은 일시적인 떠남에 불과함을 일깨운다.

§8Ipsam animam ipsumque corpus in saeculo isto èXPOsitum omnibus ad iniuriam gerimus eiusque iniuriae patientiam summus: minorum delibatione laedemur? absit \'a seruo Christi tale inquinamentum, ut patientia maioribus temptationinus praeparata in friuolis excidat! si manu quis temptauerit prouocare, praesto est dominica monela: uerberanti te, inquit, in faciem etiam alteram genam obuerte.
우리는 이 세상에서 모든 사람으로부터의 침해에 노출되어 있는 영혼 자체와 육체 자체를 지니고 다니며 그 침해에 대한 인내를 떠맡고 있다. 그렇다면 더 작은 것들을 조금 빼앗기는 것 때문에 우리가 상처를 입어야 하겠는가? 더 큰 시험을 위해 예비된 인내가 사소한 일에서 무너지는 그러한 더러움이 그리스도의 종 에게서 멀어질지어다! 만일 누가 손으로 도발하려 한다면, 주님의 권고가 바로 준비되어 있다. 말씀하시기를, "네 뺨을 때리는 자에게 다른 쪽 뺨도 돌려대라" 하신다.
fatigetur improbitas patientia tua;
악행이 너의 인내로 인해 지치게 하라.
quiuis ictus illi sit dolore et contumelia constrictus.
어떤 타격이든 그에게 고통과 수치로 옥죄는 것이 되게 하라.
plus improbum illum caedis sustinendo, grauius a domino uapulaturum;
타격을 더 많이 견대냄으로써, 그 악인은 주님으로부터 더 엄하게 매를 맞게 될 것이다.
ab eo enim uapulabit, cuius gratia sustines.
왜냐하면 네가 그분을 위해 견디고 있는 바로 그분으로부터 그가 매를 맞을 것이기 때문이다.
si linguae amaritudo maledicto siue conuicio eruperit, respice dictum: cum uos maledixerint, gaudete.
만일 혀의 독설이 저주나 욕설로 터져 나온다면, "사람들이 너희를 저주할 때에 기뻐하라" 하신 말씀을 돌아보라.
dominus ipse maledictus in lege est et tamen solus est benedictus.
주님 자신이 율법에서 저주받은 자라 불리셨으나, 그럼에도 오직 그분만이 찬미받으시는 분이시다.
igitur dominum serui consequamur et maledicamur patienter, ut benedicti esse possimus.
그러므로 종인 우리는 주님을 따르고, 축복을 받을 수 있도록 인내심 있게 저주를 받자.
si parum aequanimiter audiam dictum aliquod in me proteruum aut nequam, reddam et ipse amaritudinis uicem necesse est, aut cruciabor impatientia muta.
만일 내가 나를 향해 던져진 어떤 오만하거나 사악한 말을 태연하게 듣지 못한다면, 나 역시 독설로 되갚아 주어야만 하거나, 그렇지 않으면 침묵하는 조바심 속에서 고통받게 될 것이다.
cum ergo (re)percussero maledictis, quomodo secutus inueniar doctrinam domini, qua traditum est non uasculorum inquinamentis, sed eorum, quae ex ore promuntur, hominem communicari, item: manere nos omnis uani et superuacui dicti reatum? sequitur ergo, ut a quo nos dominus arcet, idem ab alio aequanimiter pati admoneat.
그러므로 내가 저주로 맞받아친다면, 그릇의 더러움이 아니라 입에서 나오는 것들이 사람을 더럽힌다고 전해진 주님의 가르침, 그리고 마찬가지로 모든 쓸데없고 불필요한 말에 대한 죄책이 우리를 기다리고 있다고 전해진 가르침을 내가 따르고 있는 것으로 어떻게 인정받겠는가? 그러므로 주님께서 우리에게 금하시는 바로 그 일을, 다른 사람이 행할 때에는 태연하게 견뎌내라고 우리에게 권고하시는 셈이 된다.
hic iam uide patientiae uoluptatem.
이제 여기서 인내의 기쁨을 보라.
nam omnis iniuria, seu lingua seu manu incussa, cum patientiam offenderit, eodem exitu dispungetur, quo telum aliquod in petra constantissimae duritiae libratum et obtusum.
참으로 혀로나 손으로 가해지는 모든 침해는, 그것이 인내에 부딪힐 때, 가장 견고한 단단함을 지닌 바위에 부딪혀 무뎌진 무기와 똑같은 결말로 소멸하기 때문이다.
concidet enim ibidem inrita opera et infructuosa et nonnumquam repercussum in eum, qui misit, reciproco impetu saeuiet.
참으로 그 자리에서 그 무익하고 헛된 시도는 꺾여 없어질 것이며, 때로는 그것을 던진 사람에게로 되돌아가 역풍의 기세로 맹위를 떨칠 것이기 때문이다.
nempe idcirco quis te, laedit, ut doleas, quia fructus laedentis in dolore laesi est.
참으로 어떤 사람이 너를 해치는 것은 네가 슬퍼하도록 하기 위함이니, 왜냐하면 해치는 자의 열매는 해를 입을 자의 슬픔 속에 있기 때문이다.
ergo cum fructum eius euerteris non dolendo, ipse doleat necesse est amissione fructus sui.
그러므로 네가 슬퍼하지 않음으로써 그의 열매를 무산시킬 때, 그 스스로가 자신의 열매를 잃은 것 때문에 슬퍼할 수밖에 없다.
tunc tu non modo inlaesus abis, quod etiam solum tibi sufficit, sed insuper aduersarii tui et frustratione oblectatus et dolore defensus.
그때 너는 상처받지 않고 떠나게 되는데, 그것만으로도 너에게는 충분할 뿐만 아니라, 더 나아가 네 적대자의 좌절로 즐거워하고 그의 고통으로 보호를 받게 된다.
haec est patientiae utilitas et uoluptas.
이것이 바로 인내의 유익함과 기쁨이다.
§9Ne illa quidem impatientiae species excusatur, [in amissione nostrorum] cui aliqua doloris patrocinatur adsertio.
우리의 가까운 이들을 잃었을 때, 슬픔이라는 일종의 변호가 지지해 주는 그러한 종류의 조바심조차도 핑계가 될 수 없다.
praeponendus est enim respectus denuntiationis apostoli, qui ait: ne contristemini dormitione cuiusquam, sicut nationes, quae spe carent.
참으로 사도의 선언에 대한 존중이 우선되어야 하기 때문이니, 사도는 "희망이 없는 이방인들과 같이 누군가의 잠듦에 대해 슬퍼하지 말라"고 말한다.
et merito.
그리고 그것은 당연하다.
credentes enim resurrectionem Christi in nostram quoque credimus.
참으로 그리스도의 부활을 믿는 우리는 우리의 부활 또한 믿기 때문이다.
propter quos ille et obiit et resurrexit.
그분은 바로 그들을 위해 죽으셨고 또한 부활하셨다.
ergo cum constet de resurrectione mortuorum, uacat dolor mortis, uacat et impa* tientia doloris.
그러므로 죽은 이들의 부활이 확실한 이상, 죽음의 슬픔은 불필요한 것이며, 슬픔의 조바심 또한 불필요하다.
cur enim doleas, si perisse non credis? cur impatienter feras subductum interim quem credis reuersurum? profectio est quam putas mortem.
참으로 그가 멸망했다고 믿지 않는다면 어찌하여 슬퍼하겠는가? 네가 돌아올 것이라 믿는 이가 잠시 거두어졌다 하여 어찌하여 조바심 내며 견디지 못하겠는가? 네가 죽음이라 생각하는 것은 떠남이다.
non est lugendus qui antecedit, sed plane desiderandus.
먼저 간 이는 애도할 것이 아니라, 온전히 그리워해야 할 대상이다.
id quoque desiderium patientia temperandum.
그 그리움 또한 인내로써 조절해야 한다.
cur enim. immoderate feras.
참으로 네가 머지않아 뒤따라갈 이가 떠났다고 해서 어찌하여 과도하게 견디지 못하겠는가?
abisse quem mox, subsequeris? ceterum impatientia in huiusmodi et spei nostrae male ominatur et fidem praeuaricatur.
그러나 이러한 일에서의 조바심은 우리의 소망에 대해 나쁜 징조를 보이며 우리의 믿음을 배반하는 것이다.
et Christum laedimus, cum euocatos quosque ab illo quasi miserandos non aequanimiter accipimus.
그리고 그분에 의해 불려 간 이들을 마치 가련한 자들인 양 의연하게 받아들이지 않을 때, 우리는 그리스도께 상처를 입히는 것이다.
cupio, inquit apostolus, recipi iam et esse cum domino.
"나는 이제 영접되어 주님과 함께 있기를 갈망한다"고 사도는 말한다. 그가 얼마나 더 나은 소망을 보여주고 있는가!
quanto melius ostendit uotum! Christianorum ergo uotum, si alios consecutos impatienter dolemus, ipsi consequi nolumus.
그러므로 다른 이들이 그리스도인들의 소망을 이룬 것을 우리가 조바심 내며 슬퍼한다면, 우리 자신은 그 소망을 이루고 싶어 하지 않는 셈이 된다.

어휘·문법 주석

  1. 8expositum — 대격 중성 단수형 완료분사. 선행하는 명사 `animam`(여성)과 `corpus`(중성) 중 문법적으로 더 가까운 `corpus`에 일치하거나, 두 명사 결합체 전체를 중성으로 나타낸다.
  2. 8plus improbum illum caedis sustinendo, grauius a domino uapulaturum — 통사론적으로 `caedis`는 대격 중성 단수 `plus`(`sustinendo`의 목적어)에 걸리는 부분속격이다. `uapulaturum [esse]`는 대격 부정사 구문(또는 미래분사형 결과 표현)으로, `improbum illum`이 의미상의 주어이다. 즉, 더 많은 타격을 견뎌냄으로써 악인이 주님께 더 무거운 벌을 받게 된다는 인과를 나타낸다.
  3. 8secutus inueniar — 디포넌트(반능동) 동사 `sequor`의 완료분사 `secutus`가 수동태 `inueniar`(접속법 현재 수동태 1인칭 단수, '내가 발견되다')와 결합하여 '내가 따르고 있는 것으로 인정받다'라는 의미를 나타낸다. 접속법은 `quomodo`로 인도되는 의문문에서 회의나 반문을 나타낸다.
  4. 8communicari — 고전 라틴어의 '공유하다, 소통하다'라는 의미가 아니라, 신약성경 희랍어 `κοινόω`의 번역어로서 그리스도교 라틴어에서 사용되는 '더럽혀지다, 속되게 되다'라는 뜻으로 사용된 수동태 부정사이다.
  5. 9in amissione nostrorum — 지시대명사·소유형용사의 속격 복수형인 `nostrorum`이 명사적으로 쓰여 '우리의 사람들(의 상실)', 즉 가까운 친지나 사랑하는 이들의 죽음을 의미한다.

이 구절 인용하기

테르툴리아누스, 인내에 관하여 §8-9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa023.humanitext-lat2:8-9

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.