§7Hucusque, Christe domine, de paenitentiae disciplina servis tuis discere vel audire contingat, quousque etiam delinquere non oportet audientibus, vel nihil iam de paenitentia noverint, nihil eius requirant.
キリストにして主よ、あなたの僕たちが悔改の規律について学び、あるいは耳にすることが、聴講者たちにとって罪を犯すことがもはや許されない段階までに、あるいは彼らがもはや悔改について何も知らず、それ(悔改)を何も求めない段階までに留まりますように。
Piget secundae, immo iam ultimae spei subtexere mentionem, ne retractantes de residuo auxilio paenitendi spatium adhuc delinquendi demonstrare videamur.
第二の、いやむしろ今や最後の希望について言及を付け加えることは気が重い。 それは、悔改という残された援助について再び論じることによって、なおも罪を犯すための猶予を指し示しているかのように私たちが思われないためである。
Absit, ut aliquis ita interpretetur, quasi eo sibi etiam nunc pateat ad delinquendum, quia patet ad paenitendum, et redundantia clementiae caelestis libidinem faciat humanae temeritatis.
誰かが、悔改への道が開かれているからこそ今でも自分に罪を犯す道が開かれているのだとか、天の慈悲の豊かさが人間の無謀な欲望を生み出すなどと解釈することは、決してあってはならない。
Nemo idcirco deterior sit quia deus melior est, totiens delinquendo quotiens ignoscitur.
神がより善いお方であるからという理由で、赦されるたびに罪を犯すことによって、誰もより悪くなってはならない。
Ceterum finem utique evadendi habebit, cum offendendi non habebit.
しかしながら、罪を犯して怒らせることに終わりを持たない者は、間違いなく罰を免れることにも終わりを持つことになるだろう。
Evasimus semel;
私たちは一度免れた。
hactenus periculosis nosmetipsos inferamus, etsi iterum evasuri videmur.
再び免れることができるように思われるとしても、危険なことにはここまで、これ以上は自分自身を投げ込まないようにしよう。
Plerique naufragio liberati exinde repudium et navi et mari dicunt, et dei beneficium, salutem suam scilicet, memoria periculi honorant.
難破から救われた多くの人々は、それ以来、船にも海にも決別を告げ、危険の記憶によって、神の恩恵、すなわち自らの救いを称える。
Laudo timorem, diligo verecundiam: nolunt iterum divinae misericordiae oneri esse; formidant videri inculcare quod consecuti sunt, bona certe sollicitudine iterum experiri vitant quod semel didicerunt timere.
私はその恐れを称賛し、その慎みを愛する。 彼らは再び神の慈悲の重荷になることを望まず、自らが獲得したものを踏みにじるかのように見られることを恐れ、確かに良き配慮によって、一度恐れることを学んだものを再び経験することを避けるのである。
Ita modus temeritatis testatio est timoris.
このように、無謀さに限界を設けることは恐れの証しである。
Timor autem hominis dei honor est.
そして、人間の恐れは、神への誉れである。
Sed enim pervicacissimus hostis ille nunquam malitiae suae otium facit.
しかしながら、あのきわめて執拗な敵は、自らの悪意を休ませることが決してない。
Atquin tunc maxime saevit, cum hominem plene sentit liberatum;
それどころか、人が完全に解放されたと感知するときにこそ、彼は最も激しく猛り狂う。
tunc plurimum accenditur, dum extinguitur.
自らが消し去られようとしているときにこそ、最も激しく燃え上がるのである。
Doleat et ingemiscat necesse est venia peccatorum permissa tot in homine mortis opera diruta, tot titulos damnationis retro suae erasos.
罪の赦しが許されたことによって、人間の中で死の働きがこれほど多く破壊され、かつての自身の破滅の記録がこれほど多く消し去られたことに、彼が痛み、嘆くことは避けられない。
Dolet, quod ipsum et angelos eius Christi servus ille peccator iudicaturus est.
彼は、かつて罪人であったあのキリストの僕が、彼自身と彼の天使たちを裁くことになるのを痛んでいるのである。
Itaque observat, oppugnat, obsidet, si qua possit aut oculos concupiscentia carnali ferire, aut animum illecebris saecularibus irretire, aut fidem terrenae potestatis formidine evertere, aut a via certa perversis traditionibus detorquere;
それゆえ彼は監視し、攻撃し、包囲する。 もし何らかの方法で、肉欲によって目を撃つか、世俗の誘惑によって心を絡め取るか、地上の権力の恐怖によって信仰を覆すか、あるいは誤った伝承によって確かな道からねじ曲げることができるならと。
non scandalis, non tentationibus deficit.
彼はつまずきや誘惑を欠かすことがない。
Haec igitur venena eius providens deus, clausa licet ignoscentiae ianua et intinctionis sera obstructa, aliquid adhuc permisit patere.
それゆえ神は、彼のこれらの毒をあらかじめ見越して、赦しの門が閉じられ、洗礼の閂が閉ざされているとはいえ、なおも何かが開かれていることをお許しになった。
Collocavit in vestibulo paenitentiam secundam, quae pulsantibus patefaciat;
神は玄関口に第二の悔改を配置された。 それは叩く者たちに開くためである。
sed iam semel, quia iam secundo;
しかし、今や一度きりである。 なぜなら、今や第二の悔改だからである。
sed amplius nunquam, quia proxime frustra.
しかし、それ以上は決してない。 なぜなら、次回は無駄になるからである。
Non enim et hoc semel satis est? Habes quod iam non merebaris;
実際、これも一度きりで十分ではないか。 あなたは、もはや受けるに値しなかったものを持っている。
amisisti enim quod acceperas.
なぜなら、あなたはかつて受け取ったものを失ってしまったからである。
Si tibi indulgentia domini accommodat unde restituas quod amiseras, iterato beneficio gratus esto, nedum ampliato.
もし主の寛大さが、あなたが失ったものを回復するための手段をあなたに融通してくださるなら、繰り返された恩恵に対して、ましてやそれが拡大されたものであるなら、感謝しなさい。
Maius est enim restituere quam dare, quoniam miserius est perdidisse quam omnino non accepisse.
なぜなら、回復することは与えることよりも大いなることだからである。 なぜなら、まったく受け取らなかったことよりも、失ってしまったことの方がより惨めだからである。
Verum non statim succidendus ac subruendus est animus desperatione, si secundae quis paenitentiae debitor fuerit.
しかし、もし誰かが第二の悔改の債務者となったとしても、絶望によって心がただちに打ち砕かれ、崩されるべきではない。
Pigeat sane peccare rursus, sed rursus paenitere non pigeat;
再び罪を犯すことは確かに嫌悪すべきであるが、再び悔い改めることを嫌がってはならない。
pigeat iterum periclitari, sed non iterum liberari.
再び危険に身をさらすことは嫌悪すべきであるが、再び解放されることを嫌がってはならない。
Neminem pudeat.
誰も恥じるべきではない。
Iteratae valetudinis iteranda medicina est.
繰り返された健康のためには、繰り返されるべき薬が必要なのである。
Gratus in dominum exstiteris, si quod tibi dominus offert non recusaveris.
主があなたに提供されるものを拒まないなら、あなたは主に対して感謝を示すことになるだろう。
Offendisti, sed reconciliari adhuc potes.
あなたは怒らせたが、なおも和解することができる。
Habes cui satisfacias, et quidem volentem.
あなたには償いを果たすべき相手がおり、しかもその方は和解を望んでおられるのである。
§8Id si dubitas, evolve quae spiritus ecclesiis dicat.
もしそれを疑うなら、御霊が諸教会に言っていることを繙きなさい。
Desertam dilectionem Ephesiis imputat, stuprum et idolothytorum esum Thyatirenis exprobrat, Sardos non plenorum operum incusat, Pergamenos docentes perversa reprehendit, Laodicenos fidentes divitiis obiurgat, et tamen omnes ad paenitentiam commonet, sub comminationibus quidem.
エフェソの人々には見捨てられた愛を咎め、ティアティラの人々には姦淫と偶像に捧げられた肉を食べることを責め、サルディスの人々には不完全な行いを告発し、ペルガモンの人々には誤ったことを教える者を非難し、ラオディキアの人々には富を信頼していることを叱責している。 それにもかかわらず、脅しのもとにではあるが、彼ら全員に悔改を勧告している。
Non comminaretur autem non paenitenti, si non ignosceret paenitenti.
しかし、もし悔い改める者を赦さないのであれば、悔い改めない者を脅すはずがないだろう。
Dubium, si non et alibi hanc clementiae suae profusionem demonstrasset.
彼が他の場所でもこの慈悲の豊かさを証明していなかったとすれば、疑わしいことである。
Non ait, Qui ceciderit, resurget, et qui aversatus fuerit, convertetur? Ille est scilicet, ille est qui misericordiam mavult quam sacrificia.
「倒れた者は立ち上がり、背を向けた者は立ち返る」と言われていないだろうか。 彼こそが、確かに彼こそが、いけにえよりも憐れみを好むお方なのである。
Laetantur caeli, et qui illic angeli, paenitentia hominis.
天とそこにいる天使たちは、一人の人間の悔改によって喜ぶ。
Heus tu, peccator, bono animo sis! vides, ubi de tuo reditu gaudeatur.
おい、そこの罪人よ、元気を出しなさい! あなたの立ち返りがどこで喜ばれるかが見えるだろう。
Quid illa similitudinum dominicarum argumenta nobis volunt? Quod mulier drachmam perdidit et requirit et reperit et amicas ad gaudium invitat, nonne restituti peccatoris exemplum est? Errat et una pastoris ovicula, sed grex una carior non erat: una illa conquiritur, una pro omnibus desideratur, et tandem invenitur et humeris pastoris ipsius refertur;
主のたとえ話のそれらの論拠は、私たちに何を意味しているのか。 女がドラクマ銀貨を失い、それを捜し、見つけ、女友達を喜びに招くということは、回復された罪人の一例ではないか。 牧者のたった一匹の子羊も迷い出るが、群れ全体がその一匹よりも愛おしかったわけではない。 その一匹が捜し求められ、一匹がすべての代わりに切望され、ついに見つけられて、牧者自身の肩に乗せて連れ戻される。
multum enim errando laboraverat.
なぜなら、その羊は迷い歩くことで大いに苦労したからである。
Illum etiam mitissimum patrem non tacebo, qui prodigum filium revocat, et post inopiam paenitentem libens suscipit, immolat vitulum praeopimum, convivio gaudium suum exornat.
私はあのきわめて慈悲深い父親のことも黙ってはいない。 彼は放蕩息子を呼び戻し、貧困ののちに悔い改める彼を喜んで受け入れ、肥えた子牛を屠り、宴会によって自らの喜びを飾るのである。
Quidni? filium enim invenerat quem amiserat, cariorem senserat quem lucri fecerat.
当然ではないか。 彼は失っていた息子を見出だしたのであり、再び得た息子をより愛おしく感じたのである。
Quis ille nobis intellegendus pater? Deus scilicet.
私たちが理解すべきあの父親とは誰か。 もちろん神である。
Tam pater nemo, tam pius nemo.
これほど父親である者は誰もおらず、これほど慈愛深い者は誰もいない。
Is ergo te filium suum, etsi acceptum ab eo prodegeris, etsi nudus redieris, recipiet, quia redisti, magisque de regressu tuo quam de alterius sobrietate laetabitur;
したがって、その方はあなたを御自身の子として受け入れるだろう。 たとえあなたが彼から受け取ったものを浪費してしまったとしても、たとえ裸で戻ってきたとしても。 あなたが戻ってきたからこそ、他人の堅実さについてよりも、あなたの帰還についてよりいっそう喜ばれるだろう。
sed si paeniteat ex animo, si famem tuam cum saturitate mercenariorum paternorum compares, si porcos immundum relinquas pecus, si patrem repetas vel offensum, Deliqui, dicens, pater, nec dignus ego iam vocari tuus.
ただし、もしあなたが心から悔い改め、あなたの飢えを父親の雇い人たちの満腹と比べ、不浄な獣である豚を後に残し、たとえ怒らせたとしても父親のもとに再び赴き、「父よ、私は罪を犯しました、もはやあなたの子と呼ばれるに値しません」と言うならば。
Tantum relevat confessio delictorum, quantum dissimulatio exaggerat.
罪の告白が軽減する程度は、隠蔽が重くする程度に等しい。
Confessio enim satisfactionis consilium est, dissimulatio contumaciae.
なぜなら、告白は償いの意志であり、隠蔽は頑なな反抗だからである。