§5VErrm-r quoque REGNUM TUUM ad id pertinet, quo et fiat uoluntas tua, in nobis scilicet.
また「御国が来ますように」というのも、同じこと、すなわち御心が我々において行われますようにということに向けられている。
nam deus quando non regnat, in cuius manu cor omnium regum est? sed quicquid nobis optamus, in illum auguramur, et illi deputamus quod ab illo expectamus.
神が支配しておられない時などあろうか。 すべての王の心は神の手にあるというのに。 しかし、我々が自分たちのために望むことは何であれ、神において兆しを見ており、神から期待することを神に帰しているのである。
itaque si ad dei uoluntatem et ad nostram suspensionem pertinet regni dominici repraesentatio, quomodo quidam per tractum quendam in saeculo postulant, cum regnum dei, quod ut adueniat oramus, ad consummationem saeculi.
したがって、もし主の御国の具現化が、神の御心と我々の期待に関わるものであるなら、どうしてある人々はこの世でのある程度の長らえを祈り求めるのだろうか。 我々が到来するようにと祈る神の御国は、この世の終末に向かっているというのに。
tendat? optamus maturius regnare et non diutius seruire.
我々はより早く支配することを望み、これ以上長く仕えることを望まない。
etiamsi praefinitum in oratione non esset de postulando regni aduentu, ultro eam uocem protulissemus festinantes ad spei nostrae complexum.
たとえ祈りの中で御国の到来を求めることがあらかじめ定められていなかったとしても、我々は自らの希望の抱擁へと急ぎつつ、自発的にその言葉を口にしたであろう。
clamant ad dominum inuidia animae martyrum sub altari: quonam usque non ulcisceris, domine, sanguinem nostrum de incolis terrae? nam utique ultio illorum a saeculi fine dirigitur.
祭壇の下にいる殉教者たちの魂は、憤りとともに主に向かって叫んでいる。 「主よ、地の住人から我々の血の復讐をなさらないのは、いつまでですか」と。 なぜなら、彼らの復讐は確かに世の終わりにおいて決定されているからである。
immo quam celeriter ueniat, domine, regnum tuum, uotum Christianorum, confusio nationum, exultatio angelorum, propter quod conflictamur, immo potius propter quod oramus.
それどころか、主よ、あなたの御国がいかに速やかに来ますように。 それこそはキリスト教徒の宿願であり、諸国民の困惑であり、天使たちの歓喜であり、我々がそのために闘い、むしろそのために祈っているものである。
§6Sed quam eleganter diuina sapientia ordinem orationis instruxit, ut post caelestia, id est post dei nomen, dei uoluntatem et dei regnum terrenis quoque necessitatibus petitioni locum faceret! nam et edixerat\' dominus: quaerite prius regnum, et tunc uobis etiam haec adicientur.
しかし、神の知恵は何とも見事に祈りの順序を構成したことか。 天上の事柄、すなわち神の名、神の御心、そして神の御国の後に、地上の必要についても懇願の余地を設けたのである。 なぜなら主もまた、「まず御国を求めよ、そうすればこれらのものもあなた方に加えられるであろう」と言明しておられたからである。
quamquam PANEM NOSTRUM QVOTIDIANUM DA NOBIS HODIE spiritaliter potius intellegamus.
もっとも、「我らの日々の糧を今日我らに与えたまえ」という言葉は、むしろ霊的に理解すべきであるが。
Christus enim panis noster est, quia uita Christus et uitae panis.
キリストこそが我らの糧であり、なぜならキリストは命であり、命の糧だからである。
ego sum, inquit, panis uitae, et paulo supra: panis est sermo dei uiui, qui descendit de caelis, tunc quod et corpus eius in pane censetur: hoc est corpus meum.
主は言われる、「私は命の糧である」と。 またその少し前には、「糧とは天から降ってきた生ける神の言葉である」と言された。 さらに、主の体もパンにおいて認められている。 「これは私の体である」と。
itaque petendo panem quotidianum perpetuitatem postulamus in Christo et indiuiduitatem a corpore eius.
それゆえ、日々の糧を求めることによって、我々はキリストにおける永遠と、彼の体からの不可分を求めているのである。
sed et quia carnaliter admittitur ista uox, non sine religione potest fieri et spiritalis disciplinae.
しかし、この言葉は肉的(文字通り)にも受け入れられるため、宗教的敬虔なしに、また霊的規律を伴わずになされることはない。
panem enim peti mandat, quod solum fidelibus necessarium est;
というのも、主は信徒にとって唯一必要なものである糧を求めるように命じておられるからである。
cetera enim nationes requirunt.
その他のものは異邦人が追い求めるものである。
ita et exemplis inculcat et parabolis retractat, cum dicit: numquid panem filiis pater aufert et canibus tradit? item: numquid filio panem poscenti lapidem tradit? ostendit enim, quid a patre filii expectent.
このように、主は例えによって教え込み、また譬え話によって繰り返し論じておられる、こう言われる時に。 「父が子供たちのパンを取り上げて犬に与えるだろうか。 」また「パンを求める息子に石を与えるだろうか。 」主は、子供たちが父に何を期待すべきかを示しておられるのである。
sed et nocturnus ille pulsator panem poscebat.
さらに、あの夜中に門を叩く者もパンを求めていたのである。
merito autem adiecit: da nobis hodie, ut qui praemiserat: nolite de crastino cogitare quid edatis.
ところで、主が「今日与えたまえ」と付け加えられたのは当然である。 それに先立って「明日のこと、何を食べるかを思い悩むな」と言っておられたのだから。
cui rei parabolam quoque accommodauit illius hominis, qui prouenientibus fructibus ampliationem horreorum et longae securitatis spatia cogitauit, is ipsa nocte moritur.
主はこのことに、収穫が豊かであったため、倉庫の拡張と長期の安泰を思い描き、まさにその夜に死んだあの男の譬え話をも適用されたのである。
§7Consequens erat, ut obseruata dei liberalitate etiam clementiam eius precaremur.
神の寛大さに注目したなら、次に我々がその慈悲をも祈り求めることは、当然の成り行きであった。
quid enim alimenta proderunt, si illi reputamur reuera quasi taurus ad uictimam? sciebat dominus se solum sine delicto esse.
なぜなら、もし我々が神にとって本当に犠牲に供される雄牛のようにみなされているのだとしたら、食物に何の役立ちがあろうか。 主は、ご自身だけが罪のない者であることをご存じであった。
docet itaque petamus DI- MITTI NOBIS DEBITA NOSTRA. exomologesis est petitio ueniae, quia qui petit ueniam, delictum confitetur.
それゆえ主は、我々が「我らの負い目を免除したまえ」と求めるように教えられるのである。 赦しを求めることは告白である。 なぜなら、赦しを求める者は過ちを告白しているからである。
sic et paenitentia demonstratur acceptabilis deo, quia uult eam quam mortem peccatoris.
このようにして悔い改めも神に受け入れられるものと示される。 なぜなら神は、罪人の死よりも悔い改めを望まれるからである。
debitum autem in scripturis delicti figura est, quod perinde iudicio debeatur et ab eo exigatur nec\' euadat iustitiam exactionis, nisi donetur exactio;
聖書において「負い目」とは過ちの象徴であり、それは同様に裁判によって負うべきものであり、それゆえに請求され、請求の正当性から逃れることはできない。 その請求が免除されない限りは。
sicut illi seruo dominus debitum remisit.
あの僕に対して主人が負い目を免除したように。
huc enim spectat exemplum parabolae totius.
なぜなら、譬え話全体の模範はここを目指しているからである。
nam et quod idem seruus a domino liberatus non perinde parcit debitori suo ac propterea delatus penes dominum tortori delegatur ad soluendum nouissimum quadrantem, id est modicum usque delictum, eo competit, quod remittere nos quo- \' que profitemur debitoribus nostris.
なぜなら、その同じ僕が主人から解放されながら、同じように自分の債務者を赦さず、そのため主人のもとに告発されて、最後の1クァドランス、すなわちごく小さな過ちに至るまでを支払うために拷問係に引き渡されるということは、我々もまた自らの債務者を赦すことを公言しているという点に符合するからである。
iam et alibi ex hac specie orationis: remittite, inquit, et remittetur uobis.
すでに他の箇所でも、この種の祈りに関して主は言われている。 「赦しなさい、そうすればあなた方も赦されるであろう」と。
et cum interrogasset Petrus, si septies remittendum esset fratri, immo, inquit, septuagies septies;
そして、ペトロが兄弟を7回赦すべきかと尋ねたとき、主は「いや、70回を7倍するまで」と言われた。
ut legem in melius reformaret, quod in Genesi de Cain septies, de Lamech autem septuagies septies ultio reputata est.
これは、創世記においてカインについては7倍、レメクについては70回を7倍する復讐が定められていたという律法を、より良きものへと改めるためであった。