§13Ceterum quae ratio est, manibus quidem ablutis, spiritu uero sordente orationem obire, quando et ipsis manibus spiritales munditiae sint necessariae, ut a falso, a caede, a saeuitia, a ueneficiis, ab idololatria ceterisque maculis, quae spiritu conceptae manuum opera transiguntur, purae alleuentur? hae sunt uerae munditiae, non quas plerique superstitiose curant, ad omnem orationem, etiam cum a lauacro totius corporis ueniunt, aquam sumentes.
しかし、手は洗うものの霊は汚れたままで祈りに臨むことに、何の理があるだろうか。 手そのものに対しても精神的な清めが必要なのであり、それは、霊において構想され手の働きによって実行される偽り、殺人、暴力、魔術、偶像崇拝、その他の汚れから手が清められて、真っ直ぐに上げられるためである。 これらこそが真の清めであり、多くの人々が迷信深くも気遣い、全身の入浴から来たばかりの時でさえ、すべての祈りに際して水をとるようなものではない。
id cum scrupulosius percontarer et rationem requirerem, comperi commemorationem esse Pilatum manus abluisse in domini deditione.
私がこのことについて極めて厳密に問い質し、理由を求めたところ、それがピラトが主を引き渡す際に手を洗ったことの記念であると知った。
nos dominum adoramus, non dedimus, immo et aduersari debemus deditoris exemplo nec propterea manus abluere.
我々は主を崇拝するのであって、引き渡したのではない。 むしろ、引き渡した者の先例には敵対すべきであり、それゆえに手を洗うべきではない。
nisi ob aliquod conuersationis humanae inquinamentum conscientiae causa lauemus, ceterum satis mundae sunt manus, quas cum toto corpore in Christo semel lauimus.
人間の社会的な交わりによる何らかの汚れのために良心の観点から洗うのでなければ、キリストにおいて一度洗われた我々の手は十分に清いのである。
§14Omnibus licet membris lauet quotidie Israel, numquam tamen mundus est.
イスラエルは毎日すべての手足を洗うとしても、決して清くはない。
certe manus eius semper inmundae, sanguine prophetarum et ipsius domini incrustatae in aeternum;
確かに、彼らの手は常に汚れており、 prophet(預言者)たちと主ご自身の血によって永遠に覆われている。
et ideo conscientia patrum hereditarii rei nec attollere eas ad dominum audent, ne exclamet aliquis Eseias, ne exhorreat Christus.
それゆえ、父祖たちの良心のゆえに世襲の罪人として、彼らはその手を主へと上げることもあえてしない。 イザヤが叫び、キリストが忌み嫌わないようにである。
nos uero non attollimus tantum, sed etiam expandimus, et dominicam passionem modulantes et orantes confitemur Christo.
しかし、我々は上げるだけでなく、広げさえするのであり、主の受難を表しながら、祈りつつ、キリストに対して告白するのである。
§15Sed quoniam unum aliquod attigimus uacuae obseruationis, non pigebit cetera quoque denotare, quibus merito uanitas exprobranda est, siquidem sine ullius aut dominici aut apostolici praecepti auctoritate fiunt.
しかし、我々が虚しい遵守事項の一つに触れたからには、他の事柄をも指摘することをいとわない。 それらには当然のごとく虚しさが咎められるべきである。 なぜなら、主の掟であれ使徒の掟であれ、いかなる権威もなしに行われているからである。
huiusmodi enim non religioni, sed superstitioni deputantur, affectata et coacta et curiosi potius quam rationalis officii, certe uel eo coercenda, quod gentilibus adaequent.
この種の手続きは、信仰にではなく迷信に帰せられるものであり、気取った、強制されたもので、合理的な義務というよりは詮索好きな義務によるものであり、少なくとも、異教徒に同調しているという点だけでも抑制されるべきである。
ut est quorundam expositis paenulis orationem facere;
例えば、ある人々がマントを脱いで祈るように。
sic enim adeunt ad idola nationes.
なぜなら、異教徒たちもそのようにして偶像に近づくからである。
quod utique si fieri oporteret, apostoli, qui de habitu orandi docent, comprehendissent;
もしそうすることが必要であったなら、祈りの身だしなみについて教える使徒たちが、そのことを含めていたはずである。
nisi si qui putant Paulum paenulam suam in oratione penes Carpum reliquisse.
パウロが祈りのためにカルポスのところにマントを置いてきた、とでも思っている者がいれば別であるが。
deus scilicet non audiat paenulatos, qui tres sanctos in fornace Babylonii regis orantes cum sarabaris et tiaris suis exaudiuit.
まさか神は、マントを着た者たちの祈りをお聞きにならないとでもいうのだろうか。 神は、バビロンの王の炉の中で、ズボンや帽子を身につけたまま祈っていた三人の聖徒の願いを聞き届けられたというのに。
§16Item quod adsignata oratione assidendi mos est quibusdam, non perspicio rationem, nisi quam pueri uolunt.
また、祈りが終わった後に座る習慣が一部の人々にあることについて、私は子供が望むような理由以外には理由を見いだせない。
quid enim, si Hermas ille, cuius scriptura fere \'pastor\' inscribitur, transacta oratione non super lectum assedisset, uerum aliud quid fecisset, id quoque ad obseruationem uindicaremus? utique non.
もし、あのエルマス――彼の著作は一般に『牧者』と題されているが――が、祈りを終えた後にベッドの上に座らず、何か別のことをしていたとしたら、我々はそれをも遵守すべきこととして主張するだろうか。 絶対にそうではない。
simpliciter enim et nunc positum est, cum adorassem et assedissem super lectum, ad ordinem narrationis, non ad instar disciplinae.
なぜなら、そこには単に「私が祈ってベッドの上に座ったとき」と、叙述の順序として書かれているのであって、規律の模範として書かれているのではないからである。
alioquin nusquam erit adorandum, nisi ubi fuerit lectus.
そうでなければ、ベッドがある場所以外ではどこでも祈ることができなくなってしまう。
immo contra scripturam fecerit, si quis in cathedra aut subsellio sederit.
むしろ、誰かが椅子やベンチに座れば、聖書に反することになってしまうだろう。
porro cum perinde faciant nationes adoratis sigillaribus suis residendo, uel propterea in nobis reprehendi meretur, quod apud idola celebratur.
さらに、異教徒たちも偶像を礼拝した後に座り込むことで同じようにしているのであるから、偶像のもとで行われているという理由だけでも、我々の間で行われることは非難されて当然である。
eo apponitur et inreuerentiae crimen, etiam ipsis nationibus, si quid saperent, intellegendum.
そこに、不敬の罪さえも加わる。 それは、異教徒自身でさえ、もし多少なりとも分別があるなら理解すべきことである。
si quidem inreuerens est assidere sub conspectu contraque conspectum eius quem cum maxime reuerearis ac uenereris, quanto magis sub conspectu dei uiui angelo adhuc orationis adstante factum istud inreligiosissimum est? nisi exprobramus deo, quod nos oratio fatigauerit.
もし、あなたが最も敬い尊ぶ人の面前で、またその人に向かい合って腰掛けることが不敬であるとするならば、ましてや生ける神の面前で、祈りの御使いがまだ傍らに立っているというのに、そのように座り込むことが、いかに不信仰な行為であることか。 神に向かって、祈りが我々を疲れさせたのだと不満を言うのでなければ。