Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 偶像崇拝について §9

占星術と魔術の罪悪性とキリストによる廃止

5 / 15 箇所 · ラテン語

要旨

著者は占星術や魔術といった職業が偶像崇拝に深く結びついていることを指摘し、キリストの誕生以降これらの術は廃止されたと主張する。

§9Animaduertimus inter artes etiam professiones quasdam obnoxias idololatriae.
私たちは、諸技術の中にも偶像崇拝の影響下にある特定の職業があることに気づいている。 私たちは、諸技術の中にも偶像崇拝の影響下にある特定の職業があることに気づいている。
de astrologis ne loquendum quidem est.
占星術師については言うまでもない。
sed quoniam quidam istis diebus prouocauit defendens sibi perseuerantiam professionis istius, paucis utar.
しかし、最近ある者が、この職業を続けることを自ら擁護して挑発してきたので、少しばかり言葉を費やそう。
non allego, quod idola honoret, quorum nomina caelo inscripsit, quibus omnem dei potestatem addixit, quod propterea homines non putant deum requirendum praesumentes stellarum nos immutabili arbitrio agi: unum propono, angelos esse illos desertores dei, amatores feminarum, proditores etiam huius curiositatis, propterea quoque damnatos a deo.
私は、彼がその名を天に刻み、神のあらゆる権能を帰した偶像たちを崇拝しているということや、そのために、人間は私たちが星々の不変の決定によって動かされていると思い込んで神を求める必要はないと考えているということを、主張の根拠にするのではない。 ただ一つのことを私は提示する。 すなわち、それらの[占星術を教えた]者たちは神を裏切った天使たちであり、人間の女性を愛し、この詮索好きな技術をも暴露した者たちであって、まさにそのために神から断罪されたのだ、ということである。
o diuina sententia usque ad terram pertinax, cui etiam ignorantes testimonium reddunt! expelluntur mathematici, sicut angeli eorum.
おお、地の上にまで執拗に及ぶ神の判決よ! 知らない者たちさえもが、これに証言を与えているのだ! 数学者(占星術師)たちは追放される。 彼らの天使たちが追放されたように。
urbs et Italia interdicitur mathematicis, sicut caelum angelis eorum.
ローマ市とイタリアが数学者たちに禁止される。 天が彼らの天使たちに禁止されたように。
eadem poena est exilii discipulis et magistris.
弟子たちと教師たちに対する追放の刑罰は同じである。
sed magi [et astrologi] ab oriente uenerunt.
しかし、賢者たち[と占星術師たち]は東方からやって来た。
scimus magiae et astrologiae inter se societatem.
私たちは魔術と占星術が互いに関係を結んでいることを知っている。
primi igitur stellarum interpretes natum Christum annuntiauerunt, primi munerauerunt.
それゆえ、星々の最初の解釈者たちが、誕生したキリストを告げ知らせ、最初に贈り物を捧げたのだ。
hoc nomine Christum, opinor, sibi obligauerunt.
この名義によって、彼らはキリストに恩を売ったのだ、と私は思う。
quid tum? ideo nunc et mathematicis patrocinabitur illorum magorum religio? de Christo scilicet est mathesis hodie, stellas Christi, non Saturni et Martis et cuiusque ex eodem ordine mortuorum obseruat et praedicat.
それがどうしたというのか? それだからといって、今、あの賢者たちの敬虔が数学者たちを保護することになるのだろうか? なるほど、今日の数理術はキリストに関するものであり、サトゥルヌスやマールスや、同じ階級の死者たちの星ではなく、キリストの星を観察し、告げ知らせているというわけか。
at enim scientia ista usque ad euangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde natiuitatem alicuius de caelo interpretetur.
しかし実際には、その知識は福音の時まで許されていたのであり、キリストが誕生してからは、もはや誰も天から誰かの誕生を解釈してはならないのである。
nam et tus illud et myrram et aurum ideo infanti tunc domino obtulerunt quasi clausulam sacrificationis et gloriae saecularis, quam Christus erat adempturus.
というのも、彼らがその時、幼子である主に黄金と乳香と没薬を捧げたのは、キリストが取り去るはずであった世俗の栄光と犠牲の締めくくりとするためであったからである。
quod igitur isdem magis somnium sine dubio ex dei uoluntate suggessit, ut irent in sua, sed alia, non qua uenerant, uia, id est, ne pristina secta sua incederent, non, ne illos Herodes persequeretur, qui nec persecutus est, etiam ignorans alia uia digressos, quoniam et qua uenerant ignorabat, adeo uiam sectam et disciplinam intellegere debemus.
それゆえ、神の意志によって疑いなくあの賢者たちに、彼らが来た道ではなく別の道を通って自分たちの国へ帰るようにという夢が暗示されたことは、すなわち、彼らが自分たちの元の宗派を歩まないようにするためであって、ヘロデが彼らを追跡しないようにするためではない(ヘロデは彼らを追跡しなかったし、彼らが別の道で帰ったことさえ知らなかった。 なぜなら彼らがどの道から来たのかさえ知らなかったからである)。 それほどまでに、私たちは[その]「道」を、宗派や規律として理解せねばならない。
itaque magis praeceptum, ut exinde aliter incederent.
したがって、賢者たちには、それ以降は異なった歩みをするようにと命じられたのである。
sic et alia illa species magiae, quae miraculis ope. ratur, etiam aduersus Moysen aemulata patientia dei traxit ad euangelium usque.
このように、奇跡を以て働くもう一つの魔術の種類も、モーセに対抗して競い合ったが、神の寛容によって、福音の時まで引き延ばされた。
nam exinde et Simon Magus iamiam fidelis, quoniam aliquid adhuc de circulatoria secta cogitaret, ut scilicet inter miracula professionis suae etiam spiritum sanctum per manuum inpositionem enundinaret, maledictus ab apostolis de fide eiectus est: alter magus, qui cum Sergio Paulo, quoniam isdem aduersabatur apostolis, luminum amissione multatus est.
なぜなら、その後、すでに信者となっていた魔術師シモンが、まだ巡回芸能者の派の考えを抱いており、自らの職業の奇跡の合間に、手の按手によって聖霊をも売り捌こうとしたために、使徒たちから呪われて信仰から追放されたからである。 セルギウス・パウルスの傍らにいたもう一人の魔術師は、使徒たちに敵対したために、視力を失う罰を科された。
hoc et astrologi retulissent, credo, si qui in apostolos incidisset.
これと同じことを、もし使徒たちに出くわした占星術師がいたなら、彼らも被っただろうと私は信じる。
attamen cum magia punitur, cuius est species astrologia, utique et species in genere damnatur.
しかしながら、魔術が処罰されるとき、占星術はその一種であるのだから、当然、類において種もまた断罪されるのである。
post euangelium nusquam inuenias aut sophistas aut Chaldaeos aut incantatores aut coniectores aut magos, nisi plane punitos.
福音の後には、罰せられた者以外には、ソフィストもカルデア人も呪術師も夢占い師も魔術師も、どこにも見出すことはできないだろう。
ubi sapiens, ubi litterator, ubi conquisitor huius aeui? nonne infatuauit deus sapientiam huius saeculi? nihil scis, mathematice, si nesciebas te futurum Christianum.
「知者はどこにいるのか。 学者はどこにいるのか。 この世の論客はどこにいるのか。 神はこの世の知恵を愚かにされたのではないか。 」数学者よ、もし自分がキリスト教徒になることを知らなかったなら、お前は何も知らないのだ。
si sciebas, hoc quoque scire debueras, nihil tibi futurum cum ista professione.
もし知っていたなら、このことも知っておくべきだった。 お前とその職業との間には、何の関わりもないということを。
ipsa te de periculo suo instrueret, quae aliorum climacterica praecanit.
他人の厄年を予言するその術自体が、それ自身の危険についてお前に教えるべきであったのだ。
non est tibi pars neque sors in ista ratione.
この活動において、お前には取り分も分け前もない。
non potest regna caelorum sperare cuius digitus aut radius abutitur caelo.
天の国を望むことはできない、その指や計算棒で天を悪用する者は。

語釈・文法注

  1. §9mathematici — ラテン語の mathematicus(複数形 mathematici)は、本来の「数学者」だけでなく、古代ローマにおいて「占星術師」を指す標準的な語であった。ここでも文脈上、占星術を行う者を指している。
  2. §9enundinaret — e-nundino(市場で売りさばく、金で取引する)に由来し、魔術師シモンが使徒たちの手の按手による聖霊の付与を金で買い取ろう(あるいはそれによって商売をしよう)とした使徒言行録(8:18-24)のエピソードを指している。
  3. §9uiam sectam et disciplinam intellegere debemus — 賢者たちが「別の道(uiam)」を通って帰るように命じられた聖書のエピソードについて、単なる物理的な道路ではなく、精神的な「宗派(secta)」や「規律(disciplina)」の意味として解釈すべきであると説いている。uiam は直前の quod...suggessit 節の論理的結論(adeo...intellegere debemus)の直接目的語である。
  4. §9climacterica — ギリシア語の klimakterikos(危機の、厄年の)に由来する中性複数対格名詞で、占星術において人間の運命の大きな転換期や危機の時期(厄年)を予言する行為を指す。ここでは他人の危機を予言しながら自らの破滅に気づかない占星術師への皮肉として使われている。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 偶像崇拝について §9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa017.humanitext-lat2:9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。