§7Ad hanc partem zelus fidei perora!bit ingemens: Christianum ab idolis in ecclesiam uenire, de aduersaria officina in domum dei uenire, attollere ad deum patrem manus matres idolorum, his manibus adorare, quae foris aduersus deum adorantur, eas manus admouere corpori domini, quae daemoniis corpora conferunt? nec hoc sufficit.
この箇所において、信仰の熱情は、うめきながらこのように熱弁するだろう。 「キリスト教徒が、偶像から教会へと来るとは! 敵対する仕事場から神の家へと来るとは! 偶像の母である手を、父なる神へと差し上げるとは! 外で神に背いて崇拝されているその手で[神を]崇拝するとは! 悪霊たちに体を提供するその手を、主の御体に近づけるとは! 」これだけでも十分ではない。
parum sit, si ab aliis manibus accipiant quod contaminent, sed etiam. ipsae tradunt aliis quod contaminauerunt.
もし他人の手から汚染すべきものを受け取るだけならまだしも、自らも、自分が汚染したものを他人に渡すのである。
adleguntur in ordinem ecclesiasticum artifices idolorum.
偶像の制作者たちが、教会の聖職に選ばれる。
pro scelus! semel Iudaei Christo manus intulerunt, isti quotidie corpus eius lacessunt.
何という大罪か! かつてユダヤ人は一度キリストに手をかけたが、彼らは毎日その体を傷つけている。
o manus praecidendae! uiderint iam, an per similitudinem dictum sit: si te manus tua scandalizat, amputa eam.
おお、切り落とされるべき手よ! 「もしあなたの手があなたをつまずかせるなら、それを切り落とせ」と言われたのが、比喩としてであったかどうかは、今や彼ら自身が考えるが良い。
quae magis amputandae, quam in quibus domini corpus scandalizatur?
主の体が傷つけられる手以上に、切り落とされるべき手があるだろうか。
§8Sunt et aliae conplurium artium species, quae, etsi non contingunt idolorum fabricationem, tamen ea, sine quibus idola nil possunt, eodem crimine expediunt.
他にも多くの技術の種類があり、それらは、偶像の製作に直接携わらないとしても、それなしには偶像が何もできないものを、同じ罪を伴って提供している。
nec enim differt, an extruas uel exornes, si templum, si aram, si aediculam eius instruxeris, si bratteam expresseris aut insignia aut etiam domum fabricaueris.
というのも、偶像を組み立てるか、あるいは装飾するかには違いがないからである。 もし君がその神殿、祭壇、祠を設えたり、金箔を打ち出したり、記章や、あるいは家さえも建てたりしたならば。
maior est eiusmodi opera, quae non effigiem confert, sed auctoritatem.
偶像そのものの姿を提供するのではなく、その威信を提供するような、そのような仕事の方がより重大である。
si ita necessitas exhibitionis extenditur, habent et alias species, quae sine exorbitatione disciplinae id est sine idoli confictura opem uictus praestent.
もし生計の必要性がそこまで強調されるなら、彼らには規律の逸脱なしに、すなわち偶像の捏造なしに、生活の助けを与える他の技術の種類がある。
scit albarius tector et tecta sarcire et tectoriainducere et cisternam liare et cymatia distendere et multa alia ornamenta praeter simulacra parietibus incrispare.
左官屋は、屋根を修復することも、漆喰を塗ることも、貯水槽を仕上げることも、波飾りを施すことも、また偶像以外の多くの装飾を壁に彫り刻むこともできる。
scit et pictor et marmorarius et aerarius et quicumque caelator latitudines suas et utique multo faciliores.
画家も、大理石職人も、ブロンズ職人も、いかなる彫刻師も、自分たちの仕事の広い領域を知っており、それは確実に[偶像を作るより]はるかに容易なものである。
nam qui signum describit, quanto facilius abacum linit? qui de tilia Martem exculpit, quanto citius armarium compingit? nulla ars non alterius artis aut mater aut propinqua est: nihil alterius uacat.
というのも、像を描く者は、数卓に漆喰を塗る方がどれほど容易か。 ボダイジュからマールスを彫り出す者は、戸棚を組み立てる方がどれほど早いか。 どの技術も、他の技術の母であるか、あるいは親戚である。 何一つとして、他から切り離されて独立してはいない。
tot sunt artium uenae, quot hominum concupiscentiae.
人の欲望の数だけ、技術の脈が存在する。
sed de mercedibus et manus pretiis interest.
しかし、報酬と手間の価格において違いがある[と彼らは言う]。
perinde interest et de labore.
同様に労力においても違いがある。
minor merces frequentiore actu repensatur.
少ない報酬は、より頻繁な活動によって埋め合わせられる。
quot parietes signa desiderant? quot templa et aedes idolis aedificantur? domus uero et praetoria et balnea et insulae quantae? soccus et baxa quotidie deauratur, Mercurius et Serapis non quotidie.
どれほど多くの壁が像を求めているというのか。 どれほど多くの神殿や祠が偶像のために建てられているというのか。 これに対して、一般の家、総督官邸、浴場、集合住宅がどれほど多くあることか! 軽靴やサンダルは毎日金箔を貼られるが、メルクリウスやセラピスは毎日ではない。
sufficiat ad quaestum artificiorum.
これが技術の稼ぎのために十分であるように。
frequentior est omni superstitione luxuria et ambitio.
あらゆる迷信よりも、贅沢と虚栄心の方がより一般的である。
lances et scyphos facilius ambitio quam superstit io desiderabit.
大皿や杯を、迷信よりも虚栄心の方がより容易に求めるだろう。
coronas quoque magis luxuria quam sollemnit as erogat.
冠もまた、儀式よりも贅沢がより多く消費する。
cum igitur ad haec artificiorum genera cohortemur, quae idolum quidem et quae idolo competunt non adtingant, sint autem et hominibus communia saepe quae et idolis, hoc quoque cauere debemus, ne quid scientibus nobis ab aliquibus de manibus nostris in rem idolorum postuletur.
それゆえ、偶像そのものや偶像に適合するものには触れず、しかし偶像にも人間にも共通して使われることが多い、こうした種類の技術へと勧めるにあたって、私たちはこのことにも注意しなければならない。 すなわち、私たちの手から偶像のためのものへと、私たちが知っていながら、何かが何者かによって要求されることがないように。
quod si concesserimus et non remediis iam usitatis egerimus, non puto nos a contagio idololatriae uacare, quorum manus non ignorantium in officio uel in honore et usu daemoniorum deprehenduntur.
もし私たちがこれを受け入れ、すでに用いられている対抗手段によって行動しないなら、自分たちの手が――知らずにではなく――悪霊たちの用務や名誉、あるいは使用において捕らえられている私たちが、偶像崇拝の汚染から免れているとは私は思わない。