§18Iam uero de solo suggestu et apparatu honoris retractandum.
さて今や、単に官職の誇示と装飾についてのみ論じ直さなければならない。
proprius habitus uniuscuiusque est tam ad usum quotidianum quam ad honorem et dignitatem.
各人の固有の衣服は、日常の使用のためでもあり、敬意や尊厳のためでもある。
igitur purpura illa et aurum ceruicis ornamentum eodem more apud Aegyptios et Babylonios insignia erant dignitatis, quo more nunc praetextae uel trabeae uel palmatae et coronae aureae sacerdotum prouincialium, sed non eadem condicione.
したがって、エジプト人やバビロニア人の間での、あの紫衣や首飾りである金の装飾は、現在の地方の祭司たちのプレテクスタ、トラベア、パルマタ、および金冠が尊厳の印章であるのと同様の方式で、尊厳の印章であった。 しかし同じ条件においてではなかった。
tantum enim honoris nomine conferebantur iis, qui familiaritatem regum merebantur.
なぜなら、それらは単に名誉の名のもとに、王たちの親密さを得るに値した者たちに授けられたからである。
unde et purpurati regum uocabantur a purpura, sicut apud nos a toga candida candidati, sed non ut suggestus ille sacerdotiis quoque aut aliquibus idolorum officiis adstringeretur.
それゆえ、王の「紫衣の者たち」も紫衣にちなんでそう呼ばれ、我々の間で白いトガにちなんで候補者と呼ばれるのと同様であった。 しかし、その誇示が祭司職や何らかの偶像の職務に結びつけられるようなものではなかった。
nam si ita esset, utique tantae sanctitatis et constantiae uiri statim habitus inquinatos recusassent, statimque apparuisset Danielem idolis non deseruisse nec Belem nec draconem colere, quod multo postea apparuit.
なぜなら、もしそうであったなら、あれほど神聖で不屈の男たちは、ただちに汚された衣服を拒んだであろうし、ダニエルが偶像に仕えず、ベルも竜も崇拝していないことが、ただちに明らかになったであろうからだ。 それはずっと後になって明らかになったことなのだが。
simplex igitur purpura illa nec iam dignitatis erat, sed ingenuitatis apud barbaros insigne.
したがって、あの純粋な紫衣は、当時は尊厳の印章ではなく、異民族の間での自由な身分の印章であった。
quemadmodum enim et Ioseph, qui seruus fuerat, et Daniel, qui per captivitatem statum uerterat, ciuitatem Babyloniam et Aegyptiam sunt consecuti per habitum barbaricae ingenuitatis, sic penes nos quoque fideles, si necesse fuerit, poterit et pueris praetexta concedi et puellis stola, nativitatis insignia, non potestatis, generis, non honoris, ordinis, non superstitionis.
なぜなら、奴隷であったヨセフや、捕囚によって身分を変えられたダニエルが、未開人の自由な身分の衣服によってバビロニアやエジプトの市民権を得たように、我々の間でも信者たちに、必要であれば、男の子にはプレテクスタ、女の子にはストラが許されうるからである。 それらは生まれの印章であって権力の印章ではなく、血統の印章であって名誉の印章ではなく、秩序の印章であって迷信の印章ではない。
ceterum purpura uel cetera insignia dignitatum et potestatum insertae dignitati et potestatibus idololatriae ab initio dicata habent profanationis suae maculam, cum praeterea ipsis etiam idolis induantur praetextae et trabeae et laticlaui, fasces quoque et virgae praeferantur, et merito.
しかし、紫衣や、その他の尊厳や権力の印章は、当初から偶像崇拝を内包した尊厳や権力へと捧げられており、それ自体の冒涜の汚れを帯びている。 そのうえ、偶像そのものにさえプレテクスタやトラベアやラティクラウスが着せられ、ファスケスや杖もその前で運ばれるのだから、当然のことである。
nam daemonia magistratus sunt saeculi huius;
なぜなら、悪霊たちはこの世の役人たちだからである。
unius collegii insignia fasces et purpuras gestant.
彼らは一つの同僚組織の印章として、ファスケスと紫衣を帯びている。
quid ergo proficies, si suggestu quidem utaris, opera eius uero non administres? nemo in inmundis mundus uideri potest.
では、誇示を使用しながら、その活動を執政しないとしても、何が得られようか。 汚れたもののなかで、誰も清いと見なされることはありえない。
tunicam si induas inquinatam per se, poterit forsitan illa non inquinari per te, sed tu per illam mundus esse non poteris.
もし君が、それ自体で汚されたチュニックを着るなら、おそらくその服は君によって汚されることはないかもしれないが、君がその服によって清くあることはできないだろう。
iam nunc qui de Ioseph et Daniel argumentaris, scito, non semper comparanda esse uetera et nova, rudia et polita, coepta et explicita, seruilia et liberalia.
さて今や、ヨセフとダニエルの例を挙げて議論する者よ、知るがよい、古いものと新しいもの、未完成のものと洗練されたもの、始まったばかりのものと完成されたもの、奴隷的なものと自由なものは、常に比較できるわけではないということを。
nam illi etiam condicione serui erant: tu uero nullius seruus, in quantum solius Christi, qui te etiam captiuitate saeculi liberauit, ex forma dominica agere debebis.
なぜなら、彼らは状況において奴隷でもあった。 しかし君は誰の奴隷でもなく、ただキリストのみの奴隷である限りにおいて(キリストは君をこの世の囚われからも解放してくださったのだが)、主の模範に従って行動しなければならない。
ille dominus in humilitate et ignobilitate incessit domicilio incertus: nam filius, inquit, hominis non habet ubi caput collocet;
あの主は謙遜と卑しさのうちを歩まれ、住処も定まらなかった。 なぜなら「人の子は頭を横たえる場所がない」と彼は言っているからである。
uestitu incultus, neque enim dixisset, ecce qui teneris uestiuntur, in domibus regum sunt;
身なりも粗末であった。 そうでなければ、「見よ、柔らかい服を着る者は王の家にいる」とは言わなかったであろうから。
uultu denique et aspectu inglorius, sicut et Esaias pronuntiauerat.
最後に、容貌も外見も栄光のないものであった。 イザヤが告げていた通りである。
si potestatis ius quoque nullum ne in suos quidem exercuit, quibus sordido ministerio functus est, si regem denique fieri conscius sui regni refugit, plenissime dedit formam suis derigendo omni fastigio et suggestu quam dignitatis quam potestatis.
もし彼が権力の権利さえ、ご自身の者たちに対してもまったく行使せず、彼らに卑しい奉仕をもって仕えられたのであれば、また、ご自身の王国を自覚しつつも、ついに王となることを避けたのであれば、彼は、尊厳や権力のあらゆる高みや誇示を引き下げることによって、ご自身の者たちに最も完全な模範を与えられたのである。
quis enim magis iis usus fuisset, quam dei filius? quales et quanti eum fasces producerent, qualis purpura de umeris eius floreret, quale aurum de capite radiaret, nisi gloriam saeculi alienam et sibi et suis iudicasset? igitur quam noluit, reiecit, quam reiecit, damnauit, quam damnauit, in pompa diaboli deputauit.
なぜなら、神の御子以上にそれらを用いるにふさわしい者がいただろうか。 もし彼がこの世の栄光を、ご自身にとってもご自身の者たちにとっても無縁なものと判断していなかったなら、いかに多くの、そしていかに素晴らしいファスケスが彼を先導し、いかなる紫衣が彼の肩から輝き出で、いかなる金が彼の頭から光を放っていたことであろうか。 したがって、彼が望まなかったものを彼は退け、退けたものを非難し、非難したものを悪魔の行列に割り当てた。
non enim damnasset, nisi non sua: alterius autem esse non possunt, nisi diaboli, quae dei non sunt.
なぜなら、もし自分のものでないものでなかったなら、彼は非難しなかったであろうからだ。 そして、神のものでないものは、悪魔のものでないはずがない。
tu si diaboli pompam eierasti, quicquid ex ea attigeris, id scias esse idololatrian.
もし君が悪魔の行列を拒絶したのであれば、そのうちの何に触れようとも、それが偶像崇拝であることを知るべきである。
uel hoc te commonefaciat omnes huius saeculi potestates et dignitates non solum alienas, verum et inimicas dei esse, quod per illas aduersus dei seruos supplicia consulta sunt, per illas et poenae ad impios paratae ignorantur.
あるいは、この世のすべての権力や尊厳が、神にとって無縁であるだけでなく、敵でもあるということを、次の事実が君に思い起こさせるであろう。 すなわち、それらを通じて神の僕たちに対する刑罰が決議され、またそれらを通じて、不信心な者たちに用意された罰が無視されているということである。
sed et natiuitas et substantia tua molestae tibi sunt aduersus idololatrian.
しかし、君の生まれも資産も、偶像崇拝に対抗するにあたって、君にとっての障害となっている。
ad euitandum remedia deesse non possunt, cum et, si defuerint, supersit unicum illud, quo felicior factus non in terris magistratus, sed in caelis.
それを回避するための救済策が欠けることはありえない。 たとえそれらが欠けたとしても、あの唯一のものが残されているのだから。 それによって君は、地上での役人ではなく、天上でのより幸福な役人とされるのである。