§18Iam uero de solo suggestu et apparatu honoris retractandum.
이제 참으로 단순히 관직의 과시와 치장에 대해서만 다시 논해야 한다.
proprius habitus uniuscuiusque est tam ad usum quotidianum quam ad honorem et dignitatem.
각자의 고유한 의복은 일상의 사용을 위해서뿐만 아니라 경의와 존엄을 위해서도 존재한다.
igitur purpura illa et aurum ceruicis ornamentum eodem more apud Aegyptios et Babylonios insignia erant dignitatis, quo more nunc praetextae uel trabeae uel palmatae et coronae aureae sacerdotum prouincialium, sed non eadem condicione.
따라서 이집트인들과 바빌로니아인들 사이에서 저 자줏빛 의복과 목의 금 장식은, 오늘날 지방 제사장들의 프레텍스타, 트라베아, 팔마타, 그리고 금관이 존엄의 표지인 것과 동일한 방식으로 존엄의 표지였다. 그러나 동일한 조건 하에서가 아니었다.
tantum enim honoris nomine conferebantur iis, qui familiaritatem regum merebantur.
왜냐하면 그것들은 단지 명예의 이름으로, 왕들의 친밀함을 얻을 자격이 있는 자들에게만 수여되었기 때문이다.
unde et purpurati regum uocabantur a purpura, sicut apud nos a toga candida candidati, sed non ut suggestus ille sacerdotiis quoque aut aliquibus idolorum officiis adstringeretur.
그리하여 왕의 ‘자줏빛 옷을 입은 자들’도 자줏빛에서 유래하여 그렇게 불렸으니, 우리 사이에서 흰 토가에서 유래하여 후보자라 불리는 것과 같았다. 그러나 그 과시가 제사장직이나 우상의 어떠한 직무에 결부되는 것은 아니었다.
nam si ita esset, utique tantae sanctitatis et constantiae uiri statim habitus inquinatos recusassent, statimque apparuisset Danielem idolis non deseruisse nec Belem nec draconem colere, quod multo postea apparuit.
만일 그러했다면, 그토록 거룩하고 지조 있는 이들이 즉시 더러워진 의복을 거부했을 것이며, 다니엘이 우상을 섬기지 않고 벨이나 용을 숭배하지 않는다는 점이 즉시 드러났을 것이다. 그것은 훨씬 뒤에야 드러난 일이지만 말이다.
simplex igitur purpura illa nec iam dignitatis erat, sed ingenuitatis apud barbaros insigne.
따라서 저 단순한 자줏빛은 당시에 존엄의 표지가 아니라, 이방인들 사이에서 자유로운 신분의 표지였다.
quemadmodum enim et Ioseph, qui seruus fuerat, et Daniel, qui per captivitatem statum uerterat, ciuitatem Babyloniam et Aegyptiam sunt consecuti per habitum barbaricae ingenuitatis, sic penes nos quoque fideles, si necesse fuerit, poterit et pueris praetexta concedi et puellis stola, nativitatis insignia, non potestatis, generis, non honoris, ordinis, non superstitionis.
왜냐하면 노예였던 요셉과, 포로 신세로 처지가 바뀌었던 다니엘이 이방인의 자유로운 신분의 의복을 통해 바빌로니아와 이집트의 시민권을 얻었던 것처럼, 우리 믿는 이들 사이에서도 필요하다면 소년들에게는 프레텍스타가, 소녀들에게는 스톨라가 허용될 수 있기 때문이다. 그것들은 태어남의 표지이지 권력의 표지가 아니며, 가문의 표지이지 명예의 표지가 아니고, 질서의 표지이지 미신의 표지가 아니다.
ceterum purpura uel cetera insignia dignitatum et potestatum insertae dignitati et potestatibus idololatriae ab initio dicata habent profanationis suae maculam, cum praeterea ipsis etiam idolis induantur praetextae et trabeae et laticlaui, fasces quoque et virgae praeferantur, et merito.
그러나 자줏빛이나 다른 존엄과 권력의 표지들은 처음부터 우상 숭배가 내포된 존엄과 권력에 봉헌되었기에 그 자체로 신성모독의 얼룩을 지니고 있다. 하물며 우상 자체에도 프레텍스타, 트라베아, 라티클라부스가 입혀지고, 파스케스와 매도 그 앞에서 받들어지니 당연한 일이다.
nam daemonia magistratus sunt saeculi huius;
왜냐하면 악령들은 이 세상의 관원들이기 때문이다.
unius collegii insignia fasces et purpuras gestant.
그들은 하나의 동료 조합의 표지로서 파스케스와 자줏빛 옷을 걸치고 있다.
quid ergo proficies, si suggestu quidem utaris, opera eius uero non administres? nemo in inmundis mundus uideri potest.
그렇다면 과시를 사용하면서도 그 직무를 집행하지 않는다 한들 무엇이 유익하겠는가? 더러운 것들 가운데서 아무도 깨끗하게 보일 수 없다.
tunicam si induas inquinatam per se, poterit forsitan illa non inquinari per te, sed tu per illam mundus esse non poteris.
만일 그 자체로 더러워진 튜닉을 입는다면, 아마도 그 옷이 당신 때문에 더러워지지는 않겠지만, 당신이 그 옷으로 인해 깨끗해질 수는 없을 것이다.
iam nunc qui de Ioseph et Daniel argumentaris, scito, non semper comparanda esse uetera et nova, rudia et polita, coepta et explicita, seruilia et liberalia.
이제 요셉과 다니엘의 예를 들어 논쟁하는 자여, 알아두라. 옛것과 새것, 가공되지 않은 것과 세련된 것, 시작된 것과 완성된 것, 노예적인 것과 자유로운 것은 항상 비교될 수 있는 것이 아님을.
nam illi etiam condicione serui erant: tu uero nullius seruus, in quantum solius Christi, qui te etiam captiuitate saeculi liberauit, ex forma dominica agere debebis.
왜냐하면 그들은 처지상 노예이기도 했기 때문이다. 그러나 당신은 누구의 노예도 아니며, 오직 그리스도만의 노예인 한(그분은 당신을 이 세상의 포로 상태로부터도 해방하셨다), 주님의 모범에 따라 행동해야 한다.
ille dominus in humilitate et ignobilitate incessit domicilio incertus: nam filius, inquit, hominis non habet ubi caput collocet;
저 주님께서는 겸손과 비천함 속에서 걸으셨고 거처가 불분명하셨으니, “사람의 아들은 머리를 둘 곳이 없다”라고 그분께서 말씀하셨기 때문이다.
uestitu incultus, neque enim dixisset, ecce qui teneris uestiuntur, in domibus regum sunt;
의복도 초라하셨으니, 그렇지 않았다면 “보라, 부드러운 옷을 입는 자들은 왕궁에 있다”라고 말씀하지 않으셨을 것이다.
uultu denique et aspectu inglorius, sicut et Esaias pronuntiauerat.
끝으로 용모와 외관에서도 영광이 없으셨으니, 이사야가 선언했던 바와 같다.
si potestatis ius quoque nullum ne in suos quidem exercuit, quibus sordido ministerio functus est, si regem denique fieri conscius sui regni refugit, plenissime dedit formam suis derigendo omni fastigio et suggestu quam dignitatis quam potestatis.
만일 그분께서 권력의 권리마저도 심지어 자신의 사람들에게 전혀 행사하지 않으시고 도리어 비천한 봉사로써 그들을 섬기셨다면, 또한 자신의 왕국을 자각하시면서도 끝내 왕이 되기를 피하셨다면, 그분께서는 존엄과 권력의 모든 고자세와 과시를 낮추심으로써 자신의 사람들에게 가장 온전한 모범을 주신 것이다.
quis enim magis iis usus fuisset, quam dei filius? quales et quanti eum fasces producerent, qualis purpura de umeris eius floreret, quale aurum de capite radiaret, nisi gloriam saeculi alienam et sibi et suis iudicasset? igitur quam noluit, reiecit, quam reiecit, damnauit, quam damnauit, in pompa diaboli deputauit.
하느님의 아들보다 더 그것들을 사용하셨을 이가 있겠는가? 만일 그분께서 이 세상의 영광을 자신과 자신의 사람들에게 무관한 것으로 판단하지 않으셨다면, 어떤 그리고 얼마나 많은 파스케스가 그분을 호위하고, 어떤 자줏빛이 그분의 어깨에서 빛나며, 어떤 금빛이 그분의 머리에서 방사되었겠는가? 따라서 그분께서 원치 않으셨던 것을 배척하셨고, 배척하셨던 것을 정죄하셨으며, 정죄하셨던 것을 악마의 행렬에 귀속시키셨다.
non enim damnasset, nisi non sua: alterius autem esse non possunt, nisi diaboli, quae dei non sunt.
왜냐하면 자신과 무관한 것이 아니었다면 정죄하지 않으셨을 것이기 때문이다. 그리고 하느님의 것이 아닌 것은 악마의 것일 수밖에 없다.
tu si diaboli pompam eierasti, quicquid ex ea attigeris, id scias esse idololatrian.
당신이 만일 악마의 행렬을 거부했다면, 그 안에서 무엇을 만지든 그것이 우상 숭배임을 알아야 한다.
uel hoc te commonefaciat omnes huius saeculi potestates et dignitates non solum alienas, verum et inimicas dei esse, quod per illas aduersus dei seruos supplicia consulta sunt, per illas et poenae ad impios paratae ignorantur.
아니면 이 세상의 모든 권세와 존엄이 하느님께 무관할 뿐만 아니라 원수라는 점을 다음 사실이 상기시켜 줄 것이다. 즉 그것들을 통해 하느님의 종들을 대적하는 형벌들이 결의되었고, 그것들을 통해 악인들에게 준비된 형벌들이 무시되고 있다는 점이다.
sed et natiuitas et substantia tua molestae tibi sunt aduersus idololatrian.
당신의 태생과 자산도 우상 숭배에 대항하는 데 있어 당신에게 성가신 장애물이다.
ad euitandum remedia deesse non possunt, cum et, si defuerint, supersit unicum illud, quo felicior factus non in terris magistratus, sed in caelis.
피하기 위한 방책이 결여될 수는 없으니, 설령 결여된다 하더라도 저 유일한 방책이 남아 있기 때문이다. 그것을 통해 당신은 더 행복해져서 땅 위의 관원이 아니라 하늘의 관원이 되는 것이다.