Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 偶像崇拝について §15

扉の装飾の偶像崇拝性と皇帝への服従の限界

10 / 15 箇所 · ラテン語

要旨

著者(テルトゥリアヌス)は、異邦人の祝祭の際にキリスト教徒が自宅の扉をランプや月桂樹で飾る風習を、偶像崇拝や悪霊崇拝に通じるものとして厳しく批判する。また、皇帝の権威に従うべき限界は偶像崇拝を避ける規律の範囲内であり、それを超える敬意は断固拒絶すべきであることを聖書の例証を引いて論じる。

§15Sed luceant, inquit, opera uestra.
「しかし、『あなたがたの行いを光り輝かせなさい』と相手は言う。
at nunc lucent tabernae et ianuae nostrae.
」だが今や、私たちの店や扉が輝いている。
plures iam inuenias ethnicorum fores sine lucernis et laureis, quam Christianorum.
今や、キリスト教徒の扉よりも、ランプも月桂樹もない異邦人の扉の方を多く見出すほどだ。
de ista quoque specie quid uidetur? si idoli honor est, sine dubio idoli honor idololatria est.
この形態についてもどう思われるか。 もしそれが偶像への敬意であるなら、間違いなく偶像への敬意は偶像崇拝である。
si hominis causa est, recogitemus omnem idololatrian in hominis causam esse.
もしそれが人間のためであるなら、あらゆる偶像崇拝が人間のためであることを再考しよう。
recogitemus omnem idololatrian in homines esse culturam, cum ipsos deos nationum homines retro fuisse etiam apud suos constet.
あらゆる偶像崇拝が人間に対する崇拝であることを再考しよう。 異邦人の神々自身が、かつて人間であったことは、彼ら自身の知識の間でも明白だからである。
itaque nihil interest, superioris an huius saeculi uiris superstitio ista praestetur.
したがって、その迷信が、過去の世代の人々に捧げられようと、現代の世代の人々に捧げられようと、何の違いもない。
idololatria non propter personas, quae opponuntur, sed propter officia ista damnata est, quae ad daemonas pertinent.
偶像崇拝は、対峙させられる人物のゆえにではなく、悪霊たちに属するそれらの儀礼のゆえに断罪されているのである。
reddenda sunt Caesari quae sunt Caesaris.
「皇帝のものは皇帝に返さねばならない。
bene quod apposuit: et quae sunt dei deo.
」彼が「そして神のものは神に」と書き加えたのは良いことだ。
quae ergo sunt Caesaris? scilicet de quibus tunc consultatio mouebatur, praestandusne esset census Caesari an non.
では、何が皇帝のものなのか。 すなわち、当時「皇帝に貢納を支払うべきか否か」という諮問が起こされていた、まさにその事柄である。
ideo et monetam ostendi sibi dominus postulauit et de imagine, cuius esset, requisiuit, et cum audisset Caesaris, reddite, ait, quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt dei deo, id est imaginem Caesaris Caesari, quae in nummo est, et imaginem dei deo, quae in homine est, ut Caesari quidem pecuniam reddas, deo temetipsum.
それゆえ主は硬貨を自分に見せるよう要求し、肖像について、これは誰のものかと尋ね、それが皇帝のものだと聞くと、「皇帝のものは皇帝に、神のものは神に返しなさい」と言われた。 すなわち、硬貨にある皇帝の肖像は皇帝に、人間の中にある神の肖像は神に返しなさい、ということである。 それは、皇帝には金を返し、神にはあなた自身を返すためである。
alioquin quid erit dei, si omnia Caesaris? ergo, inquis, honor. .
さもなければ、もしすべてが皇帝のものなら、何が神のものになるだろうか。 「では、」と君は言う、「扉の前のランプや柱の月桂樹は、神への敬意なのか。
dei est lucernae pro foribus et laurus in postibus? non utique quod dei honor est, sed quod eius, qui pro deo eiusmodi officiis honoratur, quantum in manifesto est, salua operatione, quae est in occulto, ad daemonia perueniens.
」もちろん神への敬意だからではなく、表面的には、そのような儀礼によって神の代わりに敬われている者のためであるが、隠されたところで働く作用は損なわれずに、結局は悪霊たちに行き着くのである。
certi enim esse debemus, si quos latet per ignorantiam litteraturae saecularis, etiam ostiorum deos apud Romanos, Cardeam a cardinibus appellatam et Forculum a foribus et Limentinum a limine et ipsum Ianum a ianua: et utique scimus, licet nomina inania atque conficta sint, cum tamen in superstitionem deducuntur, rapere ad se daemonia et omnem spiritum inmundum per consecrationis obligamentum.
私たちは確信していなければならない(世俗の文学への無知によって一部の人に知られていないとしても)、ローマ人においては扉の神々さえも存在し、蝶番からカルデアと呼ばれ、戸からフォルクルス、敷居からリメンティヌス、そして扉自身からヤヌスと呼ばれていることを。 アンド、それらの名前が空虚で架空のものであるとしても、それらが迷信へと引き込まれるとき、悪霊たちやあらゆる汚れた霊が、献納という束縛を通じて、それらを自分たちへと奪い取ることを、私たちは確かに知っている。
alioquin daemonia nullum habent nomen singillatim, sed ibi nomen inueniunt, ubi et pignus.
さもなければ、悪霊たちは個別の名前を持たないが、保証のあるところに名前を見出すのである。
etiam apud Graecos Apollinem Thyraeum et Antelios daemonas ostiorum praesides legimus.
ギリシア人においても、扉の守護神としてアポローン・テュライオスやアンテーリオイの悪霊たちについて私たちは読んでいる。
haec igitur ab initio praeuidens spiritus sanctus etiam ostia in superstitionem uentura praececinit per antiquissimum propheten Enoch.
したがって、聖霊は最初からこれらのことを予見し、極めて古代の預言者エノクを通じて、扉さえも迷信に陥ることを預言した。
nam et alia ostia in balneis adorari uidemus.
実際、浴場にある他の扉も崇拝されているのを私たちは見ている。
si autem sunt qui in ostiis adorentur, ad eos et lucernae et laureae pertinebunt.
しかし、もし扉において崇拝される者たちがいるなら、ランプも月桂樹も彼らに属することになる。
idolo feceris, quicquid ostio feceris.
君が扉に対して行うことは何であれ、偶像に対して行ったことになる。
hoc in loco ex auctoritate quoque dei contestor, quia nec tutum est subtrahere, quodcumque uni fuerit ostensum utique omnium causa.
この点に関して、私は神の権威によっても証言する。 一人の人に示されたことが何であれ、それがすべての人々のために示されたものである以上、それを隠しておくことは安全ではないからである。
scio fratrem per uisionem eadem nocte castigatum grauiter, quod ianuam eius subito adnuntiatis gaudiis publicis serui coronassent.
私は、ある兄弟が、公の喜びが告げられた際に、奴隷たちが彼の扉を突然飾ったことのゆえに、まさにその夜、幻を通じて厳しく懲らしめられたことを知っている。
et tamen non ipse coronauerat aut praeceperat;
しかも、彼自身が飾ったのでも命じたのでもなかった。
nam ante processerat et regressus reprehenderat factum.
彼は事前に外出しており、戻ってからその行為を叱責したからである。
adeo apud deum in huiusmodi etiam disciplina familiae nostrae aestimamur.
このように、このような事柄においては、神の前で私たちの家族の規律までもが評価されるのである。
igitur quod attineat ad honores regum uel imperatorum, satis praescriptum habemus, in omni obsequio esse nos oportere secundum apostoli praeceptum subditos magistratibus et principibus et potestatibus, sed intra limites disciplinae, quousque ab idololatria separamur.
したがって、王たちや皇帝たちの名誉に関する限り、私たちは、支配者や君主、権力者たちに従属し、あらゆる従順のうちにあるべきだという使徒の戒めに従うよう十分に規定されているが、それは私たちが偶像崇拝から隔てられている限りでの、規律の限界内でのことである。
propterea enim et illud exemplum trium fratrum praecucurrit, qui alias obsequentes erga regem Nabuchodonosor honorem imaginis eius constantissime respuerunt probantes idololatrian esse, quicquid ultra humani honoris modum ad instar diuinae sublimitatis extollitur.
それゆえにこそ、あの三人の兄弟の例が先んじて示されているのである。 彼らは他の点ではナブコドノソル王に対して従順であったが、彼の肖像への敬意をきわめて毅然と拒絶し、人間の敬意の尺度を超えて神聖な高みの似姿へと高められるものは何であれ偶像崇拝であることを証明した。
sic et Daniel cetera Dario subnixus tamdiu fuit in officio, quamdiu a periculo disciplinae uacaret.
同様にダニエルも、他の点ではダレイオスを支持し、規律の危険から免れている限りは職務にとどまっていた。
nam ne id subiret, non magis leones regios timuit, quam illi regios ignes.
実際、それに陥らないために、彼は王のライオンたちを、あの者たちが王の火を恐れなかったのと同様に恐れなかった。
accendant igitur quotidie lucernas, quibus lux nulla est, affigant postibus lauros postmodum arsuras, quibus ignes imminent;
それゆえ、光を持たない者たちは毎日ランプを灯すがよい。 また、火が迫っており、後に燃え尽きることになる月桂樹を柱に打ち付けるがよい。
illis competunt et testimonia tenebrarum et auspicia poenarum.
彼らには、暗闇の証言も刑罰の前兆もふさわしい。
Tu lumen es mundi et arbor uirens semper.
君は世の光であり、常に緑に茂る樹木である。
si templis renuntiasti, ne feceris templum ianuam tuam.
もし君が神殿を拒絶したのなら、自分の扉を神殿にしてはならない。
minus dixi: si lupanaribus renuntiasti, ne indueris domui tuae faciem noui lupanaris.
いや、言い方が足りなかった。 もし君が売春宿を拒絶したのなら、自分の家に新たな売春宿の容貌をまとわせてはならない。

語釈・文法注

  1. 20bene quod apposuit — 非人称表現 `bene [est]` に、事実を示す `quod` 節が主語として続いている。「主が〜と付け加えたことは良いことだ」という肯定的な判断を表す。
  2. p.48non utique quod dei honor est, sed quod eius... — 構文上の省略があり、`[hoc fit]`(これがなされるのは)や `[ita dicitur]`(このように言われるのは)などを補って読む。`quod` は理由(〜だから)を表す。
  3. 5si quos latet — 非人称動詞 `latet`(隠されている、知られていない)が、対格 `quos`(人々)を直接目的語に取る構文。「もし一部の人々に〜が知られていないとしても」の意。
  4. 20quodcumque uni fuerit ostensum utique omnium causa — 名詞 `causa` の単数奪格が、直前の属格 `omnium`(すべての人の)を伴って「〜のために」という前置詞のように機能している。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 偶像崇拝について §15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa017.humanitext-lat2:15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。