Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 迫害下の逃亡について §7-8

受難への召命と肉の弱さを超える霊の強さ

6 / 11 箇所 · ラテン語

要旨

第7章から第8章にかけて、著者はキリストの様々な教えや黙示録の記述を引用し、逃亡の命令が普遍的な義務ではなく一時的なものであったことを論じる。さらに、キリストがゲツセマネの園で見せた弱さと強さの模範を引き合いに出し、信徒が肉の弱さを言い訳にせず霊の強さに従って受難に立ち向かうべきだと主張する。

§7Videamus nunc, an et cetera domini edicta congruant perpetuo fugae praecepto.
次に、主の他の命令も逃亡の恒久的な命令と一致しているかどうかを見てみよう。
Primo quidem, si a deo persecutio est, quale est, ut idem fugiendam eam mandet, qui et infert? Quam si evadi vellet, melius non immitteret, ne voluntatem suam alia voluntate praevaricari videretur.
第一に、もし迫害が神からのものであるなら、迫害をもたらすのと同じ神がそれから逃げるよう命じるというのはどういうことなのだろうか。 もし神がそれから逃れさせたいと望まれるのであれば、自らの意志を別の意志によって自ら裏切っているように見えないためにも、それを送り込まない方がよかったはずである。
Aut pati enim nos voluit persecutionem aut fugere.
なぜなら、神は私たちが迫害に耐えることを望まれたか、あるいは逃げることを望まれたかのどちらかだからである。
Si fugere, quomodo pati? si pati, quomodo fugere? Iam vero quanta inaequalitas sententiarum iubentis fugere et invitantis ad passionem contrariam fugae.
もし逃げることを望まれたなら、どのように耐え忍ぶのか。 もし耐え忍ぶことを望まれたなら、どのように逃げるのか。 さらに、逃げることを命じる言葉と、逃げることとは正反対である受難へと招く言葉との間には、どれほどの不一致があることか。
Qui confessus fuerit me et ego confitebor illum coram patre meo.
「誰であれ、私の前で私を言い表す者を、私も私の父の前で言い表そう。
Quomodo confitebitur fugiens? quomodo fugiet confitens? Qui mei confusus fuerit, et ego confundar eius coram patre.
」逃げている者がどのように言い表すというのか。 言い表している者がどのように逃げるというのか。 「誰であれ、私を恥じる者を、私も父の前で恥じよう。
Si devito passionem, confundor confessionem.
」もし私が受難を避けるなら、私は信仰告白を恥じているのである。
Felices qui persecutionem passi fuerint causa nominis mei.
「私の名のために迫害を受けた人々は幸いである。
Infelices ergo qui fugiendo ex praecepto non erunt passi.
」したがって、命令に従って逃げることで迫害を受けなかった人々は、不幸であるということになる。
Qui sustinuerit in finem, iste salvabitur.
「最後まで耐え忍ぶ者、その者が救われる。
Quid ergo me iubens fugere vis in finem sustinere? Tanta diversitas sententiarum si non congruit divinae gravitati, apparet ex his quoque praeceptum fugae suam tunc habuisse rationem, quam ostendimus.
」それならば、なぜ私に逃げることを命じながら、最後まで耐え忍ぶことを望まれるのか。 このような教えの大きな相違が神の厳粛さにふさわしくないとするならば、これらの言葉からも、逃亡の命令が当時、私たちが示したような独自の理由を持っていたことが明らかになる。
Sed infirmitatem, inquit, quorundam prospiciens dominus pro sua humanitate nihilominus et portum fugae demonstravit.
しかし、「主は一部の人々の弱さを予見し、その慈愛によって、それにもかかわらず逃亡という港をも示されたのだ」と彼は言う。
Non enim idoneus erat etiam sine fuga tam turpi et indigno et servili praesidio salvos facere in persecutione quos sciret infirmos.
では、主は、弱いと知っておられる人々を、これほど不名誉で不適格で卑屈な保護手段である逃亡に頼らせることなく、迫害のなかでも救い出すことがおできにならなかったのだろうか。
Atquin non fovet, sed recusat semper infirmos, primum docens non fugiendos esse persecutors, sed potius non timendos.
そうではなく、主は弱い人々を擁護するどころか、常に拒絶しておられる。 まず、迫害者から逃げるべきではなく、むしろ恐れるべきではないと教えておられる。
Nolite timere eos qui corpus occidere possunt, animae autem nihil valent facere, sed timete eum qui et corpus et animam perdere potest in gehennam.
「体は殺せても、魂には何も成し得ない者たちを恐れるな。 むしろ、体も魂も地獄で滅ぼすことのできる方を恐れよ。
Atque exinde quae timidis praefinit? Qui pluris fecerit animam suam quam me, non est me dignus, et qui non tollit crucem suam et sequitur me, non potest esse meus discipulus.
」そして、そこから、主は臆病な者たちにどのような限界を定めておられるだろうか。 「私よりも自分の命を重んじる者は、私にふさわしくない。 また、自分の十字架を背負って私に従わない者は、私の弟子となることはできない。
Postremo in Apocalypsi non fugam timidis offert, sed inter ceteros reprobos particulam in stagnum sulphuris et ignis, quod est mors secunda.
」最後に、黙示録において主は臆病な者たちに逃げ道を与えるのではなく、他の非難されるべき者たちとともに、第二の死である硫黄と火の池における分け前を与えておられるのである。
§8Refugit et ipse vim interdum, sed eadem ratione qua apostolis fugere praeceperat, donec scilicet doctrinam suam impleret, qua consummata, non dico stetit, sed nec auxilium a patre angelorum exercituum desideravit, increpito etiam Petri gladio.
主ご自身も時として暴力を避けられたが、それは使徒たちに逃げるよう命じられたのと同じ理由、すなわちご自身の教えを満たし終えるまでのことであった。 それが成就されたときには、主が踏みとどまられたと言うだけでなく、ペトロの剣を叱責され、天の軍勢の天使たちによる父からの助けさえも求められなかった。
Professus quidem et ipse est animam anxiam usque ad mortem et carnem infirmam, ut tibi ostenderet primo in se utramque substantiam humanam fuisse ex proprietate anxietatis animae et imbecillitatis carnis, ne aliam, ut quidam nunc induxerunt, aut carnem aut animam Christi interpretareris, dehinc ut demonstratis conditionibus earum scires illas nihil valere per semetipsas sine spiritu.
主ご自身もまた、死に至るまで心が苦しみ、肉体が弱いことを告白されたが、それはまず、心の苦しみという特性と肉体の脆弱さとによって、ご自身のうちに人間の二つの実体があったことをあなたに示すためであり、現在一部の者が導入しているように、キリストの肉体や魂が別の性質のものであると解釈させないためであった。 さらに、それらの状態を示されたことで、それらが霊なしには自らにおいて何らの力も持たないことをあなたに知らせるためであった。
Et ideo praeponit spiritus promptus, ut utramque conditionem substantiae utriusque respiciens intellegas in te esse etiam fortitudipem spiritus, quomodo et infirmitatem carnis, ac iam hinc scias quid unde facias et quid cui subicias, infirmum scilicet forti, ne, ut nunc facis, de carnis quidem infirmitate causeris, de spiritus autem firmitate dissimules.
それゆえ、「霊は燃えている」という言葉が先に置かれているのであり、あなたが双方の実体の双方の状態に目を留めて、あなた自身のうちに肉の弱さだけでなく、霊の強さもあることを理解し、今後は何によって何を行うべきか、何を何に従わせるべきか、すなわち弱いものを強いものに従わせるべきであることを知るためなのである。 それは、今あなたがしているように、肉の弱さを言い訳にしながら、霊の強さを無視することがないようにするためである。
Postulavit et ipse a patre, si fieri posset, transiret ab illo calix passionis.
主ご自身も、もしできることなら受難の杯がご自身から過ぎ去るようにと父に求められた。
Postula et tu, sed stans ut ille, sed postulans tantum, sed subiungens et reliqua, Verum non quod ego volo, sed quod tu.
あなたも求めなさい。 ただし、主のように毅然として立ち、ただし、求めるだけであり、ただし、それに続いて他の言葉、「しかし、私の望むことではなく、御心のままに」を付け加えなさい。
Fugiens autem quomodo hoc postulabis, ipse tibi praestans calicis translationem, nec quod pater vult faciens, sed quod tu?
しかし、逃亡する者が、どのようにしてこれを求めるというのか。 自分で自分に杯のやり過ごしを与え、父の望まれることを行うのではなく、自分の望むことを行いながら。

語釈・文法注

  1. §7praevaricari — 動詞 `praevaricari` は、本来は裁判で相手方と共謀して自らの依頼人を裏切る行為を指す法廷用語。ここでは神が自ら下した迫害(意志)を、逃亡を命じるという別の意志によって「裏切る」「矛盾させる」という比喩的な意味で、受動態として用いられている。
  2. §7confundar eius / confundor confessionem — 通常は自動詞または受動態で用いられる `confundi`(恥じる)が、新約聖書のギリシア語(ἐπαισχύνεσθαι)の語法に引きずられ、直接属格(`mei`、`eius`)や対格(`confessionem`)を伴って他動詞的に用いられている。これは初期キリスト教ラテン語におけるギリシア語聖書翻訳の影響を示す特徴的な語法である。
  3. §8aliam ... aut carnem aut animam — 形容詞 `aliam` が文頭近くに置かれ、それが修飾する名詞 `aut carnem aut animam` と大きく離れている倒置構文(Hyperbaton)。「キリストの肉体や魂を、(本来の人間の実体とは異なる)別の性質のものと解釈する」という意味であり、`interpretareris` の目的語の構造を正確に把握する必要がある。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 迫害下の逃亡について §7-8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa016.humanitext-lat1:7-8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。