Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 洗礼について §6-8

三位一体による証しと洗礼後の塗油と按手

3 / 8 箇所 · ラテン語

要旨

洗礼における水による準備と三位一体の名による信仰の保証を論じ、さらに受洗後に行われる塗油と按手の儀礼、およびそれらが示す霊的な意味と鳩の予兆について説明する。

§6Non quod in aquis spiritum sanctum consequamur, sed in aqua emundati sub angelo spiritui sancto praeparamur.
私たちが水の中で聖霊を受け取るからではなく、水の中で清められ、天使のもとで聖霊のために備えられるのである。
hic quoque figura praecessit;
ここでも前兆が先行した。
sic enim Iohannes antepraecursor domini fuit praeparans uias eius.
すなわち、このようにヨハネは主の先駆者であり、主の道を整えたのである。
ita et angelus baptismi arbiter superuenturo spiritui sancto uias dirigit ablutione delictorum, quam fides impetrat obsignata in Patre et Filio et Spiritu Sancto.
同じように、洗礼の管理者である天使も、やがて臨まれる聖霊のために、罪の洗い流しによって道を整える。 この罪の洗い流しを、父と子と聖霊において封印された信仰が獲得するのである。
nam si in tribus testibus stabit omne uerbum, quanto magis, dum habemus per benedictionem eosdem arbitros fidei quos et sponsores salutis, sufficit ad fiduciam spei nostrae etiam numerus nominum diuinorum? cum autem sub tribus et testatio fidei et sponsio salutis pignerentur, necessario adicitur ecclesiae mentio, quoniam ubi tres, id est Pater et Filius et Spiritus Sanctus, ibi ecclesia, quae trium corpus est.
なぜなら、もし三人の証人によってすべての言葉が確定するとすれば、私たちが祝福によって、信仰の管理者であり救いの保証人でもある同じ方々をいただいている以上、神聖な名の数だけでも、私たちの希望の確信のためにどれほど十分に足りることだろうか。 そして、三人のもとで信仰の表明と救いの約束が保証される以上、必然的に教会の言及が付け加えられる。 なぜなら、三人、すなわち父と子と聖霊がおられるところ、そこに三人の体である教会があるからである。
§7Exinde egressi de lauacro perungimur benedicta unctione de pristina disciplina, qua ungi oleo de cornu in sacerdotio solebant;
その後、私たちは洗いから出て、いにしえの規律に従い、祝福された塗油によって油を塗られる。 その規律においては、司祭職において角の容器から油を塗られるのが常であった。
ex quo Aaron a Moyse unctus est, unde Christus dicitur a chrismate, quod est unctio, quae domino nomen accommodauit, facta spiritalis, quia spiritu unctus est a deo patre, sicut in Actis: collecti sunt enim uere in ista ciuitate aduersus sanctum filium tuum, quem unxisti.
その規律から、アロンはモーセによって油を塗られた。 そこからキリストはクリスティにちなんで名付けられており、それは油塗りを意味し、主にその名を提供したのである。 それは霊的なものとされた。 なぜなら、キリストは父なる神によって霊で油を塗られたからである。 使徒言行録にこうある通りである。 「まことに、彼らはこの都において、あなたが油を注がれたあなたの聖なる子に対して集まった。
sic et in nobis carnaliter currit unctio, sed spiritaliter proficit;
」このように、私たちにおいても、塗油は肉体的に行われるが、霊的に効果をもたらす。
quomodo et ipsius baptismi carnalis actus, quod in aqua mergimur, spiritalis effectus, quod delictis liberamur.
それは、洗礼そのものにおける肉体的な行為、すなわち私たちが水に沈められることが、罪から解放されるという霊的な効果をもたらすのと同じである。
§8Dehinc manus imponitur per benedictionem advocans et \\ inuitans spiritum sanctum.
次に、聖霊を呼び求め、招く祝福を通じて按手が行われる。
sane humano ingenio licebit spiritum in aquam arcessere et concorporationem eorum accommodatis desuper manibus alio spiritu tantae claritatis animare, deo autem in suo organo non licebit per manus sanctas sublimitatem modulari spiritalem? sed est hoc quoque de ueteri sacramento, quo nepotes suos ex Ioseph, Ephrem et Manassem, Iacob capitibus impositis et intermutatis manibus benedixerit, et quidem ita transuersim obliquatis in se, ut Christum deformantes iam tunc portenderent benedictionem in Christum futuram.
なるほど、人間の知恵によっても、水に精霊を呼び寄せ、その上から手をかざすことによって、その合体に、それほど明澄な別の精霊をもって命を吹き込むことが許されるとするなら、神がご自身の道具において、聖なる手を通じて、霊的な高貴さを奏でることが許されないだろうか。 しかし、これもまた古い秘跡に由来することであり、その中でヤコブは、ヨセフから生まれた孫たち、エフライムとマナセの頭に手を置き、左右の手を交差させて祝福した。 それも、互いに交差させて斜めにすることで、キリストを形作り、キリストにおいて将来もたらされる祝福を当時すでに予兆したのである。
tunc ille sanctissimus spiritus super emundata et benedicta corpora libens a patre descendit, super baptismi aquas tanquam pristinam sedem recognoscens conquiescit, columbae figura delapsus in dominum, ut natura spiritus sancti declararetur per animal simplicitatis et innocentiae, quod etiam corporaliter ipso felle careat columba.
その時、あの最も聖なる霊は、清められ祝福された体の上に、父のもとから喜んで降る。 そして、洗礼の水の上に、いわばかつての自らの居所を認めるかのように留まり、鳩の姿で主の上に舞い降りる。 それは、聖霊の性質が、単純さと無垢の動物によって明らかにされるためであった。 なぜなら、鳩は肉体的にも胆汁そのものを欠いているからである。
ideoque, estote, inquit, simplices sicut columbae;
それゆえ、「鳩のように素直であれ」と主は言われた。
ne hoc quidem sine argumento praecedentis figurae.
このことでさえ、先行する雛形の根拠なしにはなされていない。
quemadmodum enim post aquas diluuii, quibus iniquitas antiqua purgata est, post baptismum, ut ita dixerim, mundi pacem caelestis irae praeco columba terris ad-.
なぜなら、古き不義が清められた洪水の水の後、いわば世界の「洗礼」の後に、天の怒りの先触れである鳩が、方舟から放たれ、オリーブの枝を携えて戻ってきたことによって、地上に平和を告げ知らせたからである。
nuntiauit dimissa ex arca et cum olea reuersa, quod signum etiam apud nationes paci praetenditur, eadem dispositione spiritalis effectus terrae id est carni nostrae emergenti de lauacro post uetera delicta columba sancti spiritus aduolat pacem dei adferens, emissa de caelis, ubi ecclesia est arca figurata.
この印は、異邦人の間でも平和の象徴として掲げられている。 同じような配置によって、かつての罪の後に洗いから現れ出た「地」、すなわち私たちの肉体に対して、霊的な効果をもたらすために、神の平和をもたらす聖霊の鳩が、天から放たれて飛んでくる。 天においては、教会が方舟として型取られているのである。
sed mundus rursus deliquit;
しかし、世界は再び罪を犯した。
quo male comparatur baptismus diluuio.
その点において、洗礼は洪水に適切に例えられない。
itaque igni destinatur, sicut et homo qui post baptismum delicta restaurat, ut hoc quoque in signum admonitionis nostrae debeat accipi.
それゆえ、世界は火に処せられる運命にある。 洗礼の後に罪を繰り返す人間がそうであるように。 これもまた、私たちへの戒めのしるしとして受け取られるべきである。

語釈・文法注

  1. 15Non quod... sed... — Non quod は接続法(consequamur)を伴って「〜だからといって(そうではない)」という否定的な理由を示し、sed 以下の直説法(praeparamur)と対比される。洗礼の水そのものが聖霊を直接与えるのではなく、水における清めが天使の管理のもとで聖霊の降臨に備えさせるものであるという教義的な区別を構文的に示している。
  2. p.207facta spiritalis — 完了分詞 facta および形容詞 spiritalis は女性単数形であり、先行詞 unctio(塗油、女性名詞)を修飾している。「キリストへの塗油が霊的なものとされた」という関係を明示しており、キリストが父なる神から物理的な油ではなく聖霊によって油を注がれたことを意味している。
  3. 8humano ingenio — 行為者の与格(または手段の奪格)として機能しており、非人称動詞 licebit(許される、可能である)の主語的意味を補う。「人間の知恵にとって〜することが許されるなら」と解され、後半の deo autem... non licebit(神にとって〜することが許されないだろうか)との対比構造を際立たせている。
  4. 28terrae id est carni nostrae emergenti — 与格句であり、自動詞 aduolat(飛んでくる)の係り先(方向・対象)を示している。洗礼の水から浮かび上がる肉体を、洪水から現れた「地(terra)」になぞらえており、分詞 emergenti(現れ出る)が女性単数与格で terrae および carni に一致している。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 洗礼について §6-8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa011.humanitext-lat2:6-8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。