Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 洗礼について §11-12

キリストが洗礼を授けなかった理由と使徒の救い

5 / 8 箇所 · ラテン語

要旨

キリストが自ら洗礼を授けなかった理由を釈明し、さらに「洗礼を受けなければ救われない」という原則と、パウロ以外の使徒たちが洗礼を受けていないように見える問題について論じ、使徒たちの救いの確実性を弁護する。

§11Sed ecce, inquiunt, uenit dominus et non tinxit.
「しかし見よ、」彼らは言う。 「主が来られたが、洗礼を授けられなかった。
legimus enim: et tamen is non tinguebat, uerum discipuli eius.
」私たちは確かにこう読んでいる。 「しかし、彼ご自身は洗礼を授けておらず、その弟子たちが授けていた」と。
quasi reuera ipsum suis manibus tincturum Iohannes praedicasset.
まるでヨハネが、本当に主がご自身の手で洗礼を授けるだろうと宣べ伝えていたかのようである。
non utique sic intellegendum est, sed simpliciter dictum more communi, sicut est uerbi gratia: imperator proposuit edictum aut praefectus fustibus cecidit: numquid ipse proponit aut numquid ipse caedit? semper is dicitur facere, cui praeministratur.
もちろんそのように理解されるべきではなく、一般的な習慣に従って単純に言われたのである。 例えば、皇帝が勅令を掲示した、あるいは長官が棒で打ったと言うようなものである。 まさか皇帝本人が掲示したり、あるいは長官本人が打ったりするだろうか。 常に、そのために奉仕されている者が、それを行っていると言われるのである。
ita erit accipiendum, ipse uos tinguet, pro eo quod est, per ipsum tinguemini uel in ipsum.
したがって、「彼があなたがたに洗礼を授けるだろう」というのは、「彼によって、あるいは彼において、あなたがたは洗礼を受ける」という表現の代わりとして受け取られるべきである。
sed ne moueat quosdam quod non ipse tinguebat.
しかし、彼ご自身が洗礼を授けなかったということが、ある人々を動揺させないように。
in quem enim tingueret? in paenitentiam? quo ergo illi praecursorem? in peccatorum remissionem, quam uerbo dabat? in semetipsum, quem humilitate celabat? in spiritum sanctum, qui nondum ad patrem ascenderat? in ecclesiam, quam nondum apostoli struxerant? itaque tinguebant discipuli eius ut ministri, ut Iohannes antepraecursor, eodem baptismo Iohannis, ne qui alio putet, quia nec exstat alius nisi postea Christi, qui tunc utique a discentibus dari non poterat, utpote nondum adimpleta gloria domini, nec instructa efficacia lauacri per passionem et resurrectionem, quia nec mors nostra dissolui posset nisi domini passione nec uita restitui sine resurrectione ipsius.
なぜなら、彼は誰に向けて洗礼を授けるというのか。 悔い改めに向けてか。 それなら、何のために彼に先駆者が必要だったのか。 罪の赦しに向けてか。 それを彼は言葉によって与えていたではないか。 ご自身に向けてか。 ご自身を彼は謙遜のうちに隠しておられたではないか。 聖霊に向けてか。 聖霊はまだ父のもとに昇っておられなかったではないか。 教会に向けてか。 それはまだ使徒たちが築いていなかったではないか。 それゆえ、彼の弟子たちは奉仕者として、またヨハネは先々の先駆者として、ヨハネの同じ洗礼をもって洗礼を授けていた。 別の洗礼だと誰かが考えないようにするためである。 なぜなら、後におけるキリストの洗礼の他には存在しないからであり、それは当時は弟子たちによって与えられることは到底できなかった。 主の栄光がまだ満たされておらず、受難と復活を通じた洗いの効力が準備されていなかったからである。 私たちの死は主の受難なしには解き放たれ得ず、命は彼の復活なしには回復され得ないからである。
§12Cum uero praescribitur nemini sine baptismo competere salutem, ex illa maxime pronuntiatione domini qui ait: nisi natus ex aqua quis erit, non habet uitam, suboriuntur scrupulosi, immo temerarii retractatus quorundam, quomodo ex ista praescriptione apostolis salus competat, quos tinctos non inuenimus in domino praeter Paulum.
しかし、「洗礼なしには誰にも救いは至らない」と規定されるとき(特に、主が「水から生まれなければ、命を持たない」と言われたあの宣言から)、一部の人々の細かすぎる、いやむしろ無謀な再議論が湧き起こる。 すなわち、あの規定からどのようにして使徒たちに救いに至る資格があるのか、彼らが主において洗礼を受けた形跡を、パウロを除いて、私たちは見出さないからである、と。
immo cum Paulus solus ex illis baptismum Christi induerit, aut praeiudicatum esse de ceterorum periculo qui careant aqua Christi, ut praescriptio salua sit, aut rescindi praescriptionem, si etiam non tinctis salus statuta est.
いやむしろ、彼らのうちパウロだけがキリストの洗礼を身にまとったのであるから、その規定を有効に保つためには、キリストの水を欠いている他の者たちの危険について判決が下されているとするか、あるいは洗礼を受けていない者たちにも救いが定められているならば、規定が撤廃されるかのいずれかである、と。
audiui, domino teste, eiusmodi, ne quis me tam perditum existimet, ut ultro excogitem libidine stili, quae aliis scrupulum incutiant.
主を証人として言うが、私はこの種の話を聞いたことがある。 私がただ書くことへの欲求から、他人に疑念を抱かせるようなことを勝手に考え出しているなどと、誰も私をこれほど不道徳な者とみなさないように。
et nunc illis, ut potero, respondebo, qui negant apostolos tinctos.
そして今、使徒たちが洗礼を受けていなかったと否定する者たちに、できる限り答えよう。
nam si humanum Iohannis baptismum inierant et dominicum desiderabant, quatenus unum baptismum definierat ipse dominus dicens Petro perfundi uolenti: qui semel lauit, non habet necesse rursum, quod utique non tincto non omnino dixisset, et haec est probatio exerta aduersus illos qui adimunt apostolis etiam Iohannis baptismum, ut destruant aquae sacramentum.
というのも、もし彼らが人間的なヨハネの洗礼を受けていて、主の洗礼を望んでいたとすれば―― 主ご自身が、全身を洗うことを望んだペトロに対して「一度洗った者は、再び洗う必要はない」と言って、洗礼を一つと定義された限りにおいて、このことは洗礼を受けていない者に対しては到底言わなかったであろう。 そしてこれこそが、水の秘跡を破壊するために、使徒たちからヨハネの洗礼さえも取り上げようとする者たちに対する明白な証拠である。
an credibile uideri potest in his personis uiam tunc domini non praeparatam id est baptismum Iohannis, quae ad uiam domini per totum orbem aperiendam destinabantur? ipse dominus nullius paenitentiae debitor tinctus est: peccatoribus non fuit necesse? quod ergo alii tincti non sunt, non tamen comites Christi, sed aemuli fidei, legis doctores et Pharisaei? unde et suggeritur, cum aduersantes domini tingui noluerint, eos qui dominum sequebantur tinctos fuisse nec cum aemulis suis sapuisse, maxime quando dominus, cui adhaerebant, testimonio Iohannem extulisset, nemo, dicens, maior inter natos feminarum Iohanne baptizatore.
全世界に主の道を切り開くために運命づけられていたこれらの人物において、当時の主の道、すなわちヨハネの洗礼が準備されていなかったなどと信じられるだろうか。 いかなる悔い改めの義務も負わない主ご自身が洗礼を受けられたというのに、罪人たちには必要ではなかったというのか。 したがって、洗礼を受けなかった他の者たちは、キリストの伴侶ではなく、信仰の敵対者、すなわち律法の教師たちやファリサイ派の人々であったのではないか。 そこから次のことも示唆される。 主の敵対者たちが洗礼を望まなかったのに対し、主に付き従っていた者たちは洗礼を受けており、敵対者たちと同じ考えを持っていなかったということである。 特に彼らが付き従っていた主が、ヨハネを証言によって称賛し、「女の生んだ者の中で、洗礼者ヨハネより偉大な者は誰もいない」と言われたのだからなおさらである。
alii plane satis coacte iniciunt tunc apostolos baptismi uicem implesse, cum in nauicula fluctibus adspersi operti sunt; ipsum quoque Petrum per mare ingredientem satis mersum.
他方で、ある人々は明らかにかなり無理に、使徒たちが小舟の中で波を浴びて覆われたときに洗礼の代わりを果たしたのだ、とか、ペトロ自身も海の上を歩いたときに十分に沈んだのだ、など言い立てる。
ut opinor autem, aliud adspergi uel intercipi uiolentia maris, aliud tingui disciplina religionis.
しかし私の考えでは、海の激しさによって水を浴びせられたり遮られたりすることと、宗教の規律によって洗礼を受けることとは別物である。
ceterum nauicula illa figuram ecclesiae praeferebat, quod in mari id est saeculo fluctibus id est persecutionibus et temptationibus inquietatur, domino per patientiam uelut dormiente, donec orationibus sanctorum in ultimis suscitatus compescat saeculum et tranquillitatem suis reddat.
ともあれ、あの小舟は教会の予兆を示していた。 教会は、海すなわちこの世において、波すなわち迫害や試練によって攪乱されるが、主は忍耐によって眠っているかのようであり、最後に聖徒たちの祈りによって目覚まされ、この世を静め、ご自身の民に平穏を返されるのである。
nunc siue tincti quoquo modo fuerunt siue illoti perseuerauerunt, ut et illud dictum domini de uno lauacro sub Petri persona ad nos tantummodo spectet, de salute tamen apostolorum satis temerarium est aestimare, quia illis uel primae adlectionis et exinde indiuiduae familiaritatis praerogatiua compendium baptismi conferre posset, cum illi, opinor, sequebantur illum qui credenti cuique salutem pollicebatur.
さて、彼らが何らかの方法で洗礼を受けていたにせよ、洗礼を受けないままでいたにせよ(ペトロの人物を通じてなされた一つの洗いに関する主のあの言葉が、私たちだけに向けられているとしても)、使徒たちの救いについて評価することは極めて無謀である。 なぜなら彼らには、最初の選抜と、その後の不可分の親密さという特権が、洗礼の代用をもたらし得たからである。 私の考えでは、彼らは信じる者すべてに救いを約束された方に従っていたのだから。
fides tua te, aiebat, saluum fecit, et, remittentur tibi peccata, credenti utique nec tamen tincto.
彼は「あなたの信仰があなたを救った」と言い、また「あなたの罪は許される」と言われた。 それは確かに信じている者に対してであり、まだ洗礼を受けていない者に対してであった。
id si apostolis defuit, nescio quorum fide uno uerbo domini suscitatus teloneum dereliquit, patrem et nauem et artem qua uitam sustentabat deseruit, patris exsequias despexit, summum illud domini praeceptum, qui patrem aut matrem mihi praetulerit, non est me dignus, ante perfecit quam audiuit.
もしそのことが使徒たちに欠けていたとすれば、私は、誰の信仰によって、主の一言で奮い立たされて徴税所を後にしたのか、また父と舟と生活を支えていた生業を捨てたのか、父の葬儀を顧みなかったのか、そして「父や母を私よりも愛する者は、私にふさわしくない」という主のあの最高の戒めを、それを聞く前にすでに全うしたのかを知らない。

語釈・文法注

  1. ¦15¦quo ergo illi praecursorem — 述語動詞(`dedit` や `opus erat` など)が省略された、目的を示す疑問表現。`quo` は疑問副詞として「何のために、何に向けて」を意味し、与格の `illi`(彼[キリスト]のために)とともに使われている。
  2. ¦10¦non habet necesse — 非人称的に用いられる形容詞 `necesse`(不可欠な)と動詞 `habet` の結合。`habet necesse` は「〜する必要がある」を意味する慣用表現であり、ギリシア語の ἔχει ἀνάγκην に対応する。
  3. ¦15¦nescio quorum fide — `nescio`(私は知らない)に率いられた、使徒たちの召し出しの個々のエピソードを指す一連の節(`dereliquit`, `deseruit`, `despexit`, `perfecit`)が続く構造。主文は「もし信仰が使徒たちに欠けていたのなら、私は彼らがどのような信仰によってこれらを行ったのか知らない(=信じがたい)」という、使徒たちに極めて強い信仰があったことを示す反語的表現。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 洗礼について §11-12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa011.humanitext-lat2:11-12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。