Humanitext Reader

カルタゴのキュプリアヌス · 主の祈りについて §32-34

善行を伴う祈りと三位一体を示す祈りの時

11 / 12 箇所 · ラテン語

要旨

祈りには断食や施しといった善い行いが伴うべきであることを論じ、コルネリウスやトビア、イザヤの言葉を例に引く。さらに、三位一体の神秘を示す第三時、第六時、第九時の祈りの時間の意義について説明する。

§32Orantes autem non infructuosis nec nudis precibus ad Deum.
祈る者たちは、実りのない、あるいはむき出しの(中身のない)祈りをもって神のもとに来るべきではない。
ueniant. inefficax petitio est, cum precatur Deum sterilis oratio.
実りのない祈りが神に願い求めるとき、その哀願は効果がない。
nam cum omnis arbor non faciens fructum excidatur et in ignem mittatur, utique et sermo non habens fructum promereri Deum non potest, quia nulla operatione fecundus est.
なぜなら、実を結ばないすべての木が切り倒されて火に投げ込まれるように、実りのない言葉もまた、いかなる行い(善行)によっても豊かではないがゆえに、神の恵みを得ることは確かにできないからである。
et ideo scriptura diuina instruit dicens: bona est oratio cum ieiunio et eleemosyna.
それゆえ、聖なる聖書は次のように述べて教えている。 「断食と施しを伴う祈りは良いものである」と。
nam qui in die iudicii praemium pro operibus et eleemosynis redditurus est hodie quoque ad orationem cum operatione uenienti benignus auditor est.
なぜなら、裁きの日に行いと施しに対して報いを与えられるあの方は、今日もまた、行いを伴って祈りに来る者に対して、慈悲深く耳を傾けてくださるからである。
sic denique Cornelius centurio cum oraret, meruit audiri.
このようにして、百人隊長コルネリウスは祈ったとき、聞き入れられるに値したのである。
fuit faciens multas eleemosynas in plebem et semper orans Deum.
彼は民に多くの施しを行い、常に神に祈っていた。
huic circa horam nonam oranti adstitit angelus testimonium reddens sui operis et dicens: Corneli, orationes tuae et eleemosynae tuae ascenderunt ad memoriam coram Deo.
第九時ごろに彼が祈っていると、御使いが彼の傍らに立ち、その行いを証しして次のように言った。 「コルネリウスよ、あなたの祈りとあなたの施しは、神の御前に記憶として上った」と。
§33Cito orationes ad Deum ascendunt quas ad Deum menta nostri operis inponunt.
私たちの行いの功績が神に捧げる祈りは、速やかに神へと上る。
sic et Raphael angelus Tobiae oranti semper et semper operanti adstitit dicens: opera Dei reuelare et confiteri honorificum est.
このように、御使いラファエルもまた、常に祈り、常に善き行いに励んでいたトビアの傍らに立ち、次のように言った。 「神の業を顕わにし、告白することは光栄なことである」と。
nam quando orabas tu et Sarra, ego optuli memoriam orationis uestrae in conspectu claritatis Dei: et cum sepelires tu mortuos simpliciter, et quia non es cunctatus exurgere et derelinquere prandium tuum, sed abisti et condidisti mortuum, et missus sum temptare te: et iterum me misit Deus curare te et Sarram nurum tuam.
「なぜなら、あなたとサラが祈っていたとき、私はあなたがたの祈りの記憶を神の栄光の御前に捧げたからである。 また、あなたが死者をひたすら埋葬していたとき、そしてあなたが立ち上がることをためらわず、食事を残して行って死者を葬ったがゆえに、私はあなたを試すために遣わされたのである。 そして再び、神はあなたとあなたの嫁サラを癒やすために私を遣わされた。
ego enim sum Raphael, unus ex septem angelis iustis qui adsistimus et conuersamur ante claritatem Dei.
私はラファエル、神の栄光の御前に立ち、仕えている七人の義なる御使いの一人である」と。
per Esaiam quoque Dominus admonet et docet similia contestans, solue, inquit, omnem nodum iniustitiae, resolue suffocationes inpotentium commerciorum: dimitte quassatos in requiem et omnem consignationem iniustam dissipa: frange esurienti panem tuum et egenos sine tecto induc in domum tuam: si uideris nudum, uesti et domesticos seminis tui non despicies.
主はイザヤを通じてもまた、同じようなことを証しされつつ、次のように訓戒し教えておられる。 「不義の結び目をすべて解け、強引な取引による締め付けを解きほぐせ。 打ちのめされた者たちを休息のうちへと解き放ち、不当な契約書をすべて破り棄てよ。 飢えている者にあなたのパンを分け与え、宿のない貧しい人々をあなたの家へ迎え入れよ。 裸の者を見たなら着せ、あなた自身の血筋の身内を蔑んではならない。
tunc erumpet temporaneum lumen tuum et uestimenta tua cito orientur et praeibit ante te iustitia et claritas Dei circumdabit te.
そうすれば、あなたの光が時宜を得て突如として現れ、あなたの衣は速やかに現れ、あなたの義があなたの前を行き、神の栄光があなたを囲むであろう。
tunc exclamabis, et Deus exaudiet te: dum adhuc loqueris, dicit: ecce adsum.
そのときあなたが叫べば、神はあなたに耳を傾けられる。 あなたがまだ語っているうちに、神は『見よ、私はここにいる』と言われる」と。
adesse se repromittit et audire ac protegere se eos dicit qui iniustitiae nodos de corde soluentes et eleemosynas circa domesticos Dei secundum eius praecepta facientes, dum audiunt quod Deus praecipit fieri, ipsi quoque a Deo merentur audiri.
神は自らが寄り添うことを約束し、また、心から不義の結び目を解き、神の掟に従って神の家族に対して施しを行う人々、すなわち神が行うよう命じられることを聞き入れるがゆえに、自らもまた神に聞き入れられるに値する人々を、自らが聞き入れ、保護すると宣言される。
beatus apostolus Paulus in necessitate pressurae adiutus a fratribus opera quae fiunt sacrificia Deo dixit esse.
福された使徒パウロは、困窮の苦難の中で兄弟たちから援助を受けた際、なされる行い(善工)は神への生け贄であると言った。
saturatus sum, inquit, recipiens ab Epaphrodito ea quae a uobis missa sunt, odores suauitatis, sacrificium acceptum et placitum Deo.
彼はこう言っている。 「私は、あなたがたから送られたものをエパフロディトから受け取って、満ち足りている。 それは香ばしい香りであり、神に受け入れられ、喜ばれる生け贄である」と。
nam quando qui miseretur pauperi, Deo faenerat et qui dat minimis Deo donat, spiritaliter Deo suauitatis odores sacrificat.
なぜなら、貧しい者を憐れむ者は神に貸し付けるのであり、最も小さな者たちに与える者は神に贈るのであって、そのとき彼は霊的に神に香ばしい香りの生け贄を捧げているからである。
§34In orationibus uero celebrandis inuenimus obseruasse cum Daniele tres pueros in fide fortes et in captiuitate uictores horam tertiam sextam nonam sacramento scilicet trinitatis quae in nouissimis temporibus manifestari habebat.
実に、祈りを執り行うにあたって、信仰において強く捕囚にあっても勝利者であった三人の若者たちが、ダニエルとともに、第三時、第六時、第九時を遵守したことを私たちは見出すが、それは言うまでもなく、終わりの時に明らかにされることになっていた三位一体の神秘(サクラメント)によるものであった。
nam et prima hora in tertiam ueniens consummatum numerum trinitatis ostendit, itemque ad sextam quarta procedens declarat alteram trinitatem, et quando a septima nona conpletur, per ternas horas trinitas perfecta numeratur.
なぜなら、第一時から第三時に至る時間は、三位一体の完成された数を示し、同様に、第四時から第六時に進むことは、もう一つの三位一体を明らかにし、そして第七時から第九時が満たされるとき、三時間ずつによって完全な三位一体が数え上げられるからである。
quae horarum spatia iam pridem spiritaliter determinantes adoratores Dei statutis et legitimis ad precem temporibus seruiebant.
神を礼拝する人々は、ずっと以前からこれらの時間の区割りを霊的に定め、祈りのために定められた、法にかなった時間に仕えていたのである。
et manifestata postmodum res est sacramenta olim fuisse, quod ante sic iusti precabantur.
そして、かつて義人たちがそのように祈っていたことは、昔の神秘であったということが、後に明らかにされた。
nam super discipulos hora tertia descendit Spiritus sanctus qui gratiam dominicae promissionis inpleuit.
なぜなら、主の約束の恵みを成就した聖霊が弟子たちの上に降ったのは第三時であった。
item Petrus hora sexta in tectum superius ascendens signo pariter et uoce Dei monentis instructus est, ut omnes ad gratiam salutis admitteret, cum de emundandis gentibus ante dubitaret.
同様に、ペトロは第六時に屋上に上り、それまで異邦人の清めについて疑いを抱いていたものの、すべての者を救いの恵みに迎え入れるよう、神の警告の兆しと声の双方によって教え導かれた。
et Dominus hora sexta crucifixus ad nonam peccata nostra sanguine suo abluit et ut redimere et uiuificare nos posset, tunc uictoriam sua passione perfecit.
そして主は、第六時に十字架につけられ、第九時に至るまでにご自身の血によって私たちの罪を洗い流し、私たちを贖い、命を与えることができるようにと、そのとき、ご自身の受難によって勝利を完成されたのである。

語釈・文法注

  1. §32ad orationem cum operatione uenienti — 与格分詞 `uenienti`(単数)は、直前の `qui... redditurus est`(主語、神)が慈悲深い聞き手(`benignus auditor`)となる対象(与格)を指す。ここには `ei`(その人に)という指示代名詞が省略されており、「行いを伴って祈りに来る人に対して」という意味になる。
  2. §32fuit faciens — 助動詞 `fuit` と現在分詞 `faciens` の組み合わせ(迂言的完了/未完了表現)で、後期ラテン語や聖書ラテン語によく見られる特徴。古典期の未完了過去 `faciebat` に相当し、継続的な習慣(「施しを行っていた」)を示す。
  3. §33menta nostri operis — テキストに `menta` とあるのは、写本伝統における `merita`(功績、値打ち)の誤記または異読と考えられる。文脈上、私たちの善き行いの「功績(`merita`)」が祈りを神に届ける(`inponunt`)という意味で解釈するのが最も自然である。
  4. §34manifestari habebat — 不定詞 `manifestari` と `habebat`(`habeo` の未完了過去)の組み合わせは、後期ラテン語において未来の義務、予定、または単純な未来表現(「〜することになっていた」「〜するはずであった」)を示す。これはロマンス諸語の未来形の起源となった構文である。
  5. §34quod ante sic iusti precabantur — この `quod` 節は、直前の主節 `manifestata postmodum res est` の主語となる事実(「かつて義人たちがそのように祈っていたこと」)を示す名詞節であり、それが「古くからの神秘であった(`sacramenta olim fuisse`、対格不定詞句が `manifestata` の内容を説明する)」と解釈される。

この箇所を引用する

カルタゴのキュプリアヌス, 主の祈りについて §32-34. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0104a.stoa015.humanitext-lat1:32-34

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。