Humanitext Reader

カルタゴのキュプリアヌス · 善行と施しについて §23-24

最後の審判におけるキリストの宣告と施しの勧め

9 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

キリストが最後の審判において貧しい人々への施しを自分への行為とみなすという聖書の言葉を引用し、著者は富める者たちの怠惰を非難し、永遠の救いのために惜しみなく施しを行うよう信徒に促す。

§23Quid ad haec respondemus, fratres carissimi? sacrilegas sterilitates et quadam tenebrarum nocte coopertas diuitum mentes qua ratione defendimus, qua excusatione purgamus? qui diaboli semis minores sumus, ut Christo pro pretio passionis et sanguinis uicem nec in modicis rependamus.
最愛の兄弟たちよ、これらに対して私たちは何と答えるだろうか。 富める者たちの、神を冒涜する不妊と、ある種の暗闇の夜に覆われた心を、私たちはどのような理由によって擁護し、どのような言い訳によって雪ぐだろうか。 私たちは悪魔の手下たちよりも劣っている。 キリストの受難と血の代償に対して、ささやかなことにおいてすら報いを返さないほどなのだ。
praecepta ille nobis dedit, quid facere seruos eius oporteret instruxit, operantibus praemium pollicitus et supplicium sterilibus comminatus sententiam suam protulit, quid iudicaturus sit ante praedixit.
あの方は私たちに掟を与え、その僕たちが何をなすべきかを教え、善行をなす者には報酬を約束し、実りのない者には罰を脅して自らの判決を下し、あらかじめ何を裁くかを予告された。
quae potest excusatio esse cessanti, quae defensio sterili? nisi quod non faciente seruo quod praecipitur Dominus faciet quod minatur.
怠けている者にどのような言い訳があり得ようか、実りのない者にどのような擁護があり得ようか。 ただ、僕が命じられたことを行わないなら、主は脅されたことを行うということ以外には。
qui et dicit: cum uenerit filius hominis in claritate sua et omnes angeli cum eo, tunc sedebit in throno claritatis suae et colligentur ante eum omnes gentes, et segregabit eos ab inuicem quemadmodum pastor segregat oues ab haedis, et statuet oues a dextera sua, haedos autem a sinistra.
あの方はこうも言っておられる。 「人の子がその栄光のうちに、すべての天使たちを伴って来るとき、人の子は栄光の座に着く。 すべての民がその前に集められ、羊飼いが羊と山羊を分けるように、人々を互いに分ける。 そして羊を右に、山羊を左に置く。
tunc dicet rex eis qui a dextera sua sunt: uenite benedicti patris mei, percipite regnum quod uobis paratum est ab origine mundi.
そのとき、王は右側にいる人々に言う。 『来なさい、私の父に祝福された人々よ、世界の始まりからあなたがたのために用意されている国を受け継ぎなさい。
esuriui enim et dedistis mihi manducare, sitiui et potastis me, hospes fui et abduxistis me, nudus et texistis me, infirmatus sum et uisitastis me, in carcere fui et uenistis ad me.
私はお腹が空いていたときに、食べ物を与えてくれ、渇いていたときに飲ませてくれ、旅人であったときに宿を貸してくれ、裸のときに服を着せてくれ、病気のときに見舞ってくれ、牢にいたときに訪ねてくれたからである。
tunc respondebunt ei iusti dicentes: Domine, quando te uidimus esurientem et pauimus, sitientem et potauimus? quando te uidimus hospitem et abduximus, nudum et uestiuimus? quando autem te uidimus infirmari aut in carcere et uenimus ad te? tunc respondens rex dicet eis: amen dico nobis, quamdiu fecistis uni horum ex fratribus meis minimis, mihi fecistis.
』そのとき、正しい人たちは王に答えて言う。 『主よ、いつ私たちはあなたが飢えているのを見て食べさせ、渇いているのを見て飲ませたでしょうか。 いつあなたが旅人であるのを見て宿を貸し、裸であるのを見て服を着せたでしょうか。 いつあなたが病気であり、あるいは牢におられるのを見て、お訪ねしたでしょうか。 』すると王は答えて彼らに言う。 『はっきりとあなたがたに言う。 私のこれらの最も小さな兄弟たちの一人にしたことは、私にしたのである。
tunc dicet illis qui a sinistra sunt: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum quem parauit pater meus diabolo et angelis eius.
』そのとき、左側にいる人々にも言う。 『呪われた者たちよ、私から離れ去り、私の父が悪魔とその使いたちのために用意した永遠の火に入れ。
esuriui enim et non dedistis mihi manducare, sitiui et non potastis me, hospes fui et non abduxistis me, nudus et non uestistis me, infirmus et in carcere et non uenistis ad me.
私はお腹が空いていたときに食べ物を与えず、渇いていたときに飲ませず、旅人であったときに宿を貸さず、裸のときに服を着せず、病気のときや牢にいたときに訪ねてくれなかったからである。
tunc respondebunt et ipsi dicentes: Domine, quando te uidimus esurientem aut sitientem aut hospitem aut nudum aut infirmum aut in carcere et non ministrauimus tibi? et respondebit illis: amen dico uobis, quamdiu non fecistis uni ex minimis his, neque mihi fecistis.
』そのとき、彼らも答えて言う。 『主よ、いつ私たちはあなたが飢え、渇き、旅人であり、裸であり、病気であり、あるいは牢におられるのを見て、お仕えしなかったでしょうか。 』するとあの方は彼らに答える。 『はっきりとあなたがたに言う。 これら最も小さな者たちの一人にしなかったことは、私にしてくれなかったのである。
et abibunt isti in ignem aeternum, iusti autem in uitam aeternam.
』そして、これらの人々は永遠の刑罰に入り、正しい人々は永遠の命に入る。
quid potuit nobis maius Christus edicere? quomodo magis potuit iustitiae ac misericordiae nostrae opera prouocare? quam quod praestari dixit sibi quicquid egenti praestatur et pauperi, et se dixit offendi nisi egenti praestatur et pauperi, ut qui respectu fratris in ecclesia non mouetur uel Christi contemplatione moueatur et qui non cogitat in labore adque in egestate conseruum uel Dominum cogitet in ipso illo quem despicit constitutum.
」キリストはこれ以上に大いなる何を私たちに宣言し得ただろうか。 どのような方法で、私たちの正義と慈愛のわざを、これ以上に鼓舞し得ただろうか。 それは、困窮している者や貧しい者に施されることは何であれ自分に施されるのだと言い、困窮している者や貧しい者に施されないなら自分が拒まれるのだと言われたことによる。 それは、教会において兄弟への顧みによって動かされない者であっても、少なくともキリストを観想することによって動かされるように、また、労苦と貧困のうちにある同胞の僕を考えない者であっても、少なくとも自分が軽蔑しているその人の中に置かれている主を考えるようにするためである。
§24Etidcirco, fratres carissimi, quibus metus in Deum pronus est et spreto calcatoque iam mundo ad superna et diuina animus erectus est, fide plena, mente deuota, operatione continua promerendo Domino obsequium praebeamus.
それゆえ、最愛の兄弟たちよ、神への畏れを抱き、すでにこの世を軽蔑し踏みつけて、天の神聖なものへと心が向けられている私たちは、満ち足りた信仰と、献身的な心と、絶え間ない善行をもって、主に気に入られるように服従を示そう。
demus Christo uestimenta terrena indumenta caelestia recepturi.
私たちは、天の衣を受け取るために、キリストに地上の衣服を与えよう。
demus cibum et potum saecularem cum Abraham et Isaac et Iacob ad conuiuium caeleste uenturi.
私たちは、アブラハム、イサク、ヤコブとともに天の宴会に至るために、この世の食べ物と飲み物を与えよう。
ne parum metamus plurimum seminemus.
収穫が少なくならないように、豊かに種を蒔こう。
securitati ac saluti aeternae dum tempus est consulamus Paulo apostolo admonente et dicente: ergo dum tempus habemus, operemur quod bonum est ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei.
時があるうちに、使徒パウロが勧告して「それゆえ、時があるうちに、すべての人に対して、特に信仰の家族に対して、善を行いましょう。
bonum autem facientes non deficiamus, tempore enim suo metemus.
善を行うにあたって失望してはなりません。 時が来れば、私たちは刈り取ることになるからです」と言うように、永遠の安全と救いを配慮しよう。

語釈・文法注

  1. §23qui diaboli semis minores sumus, ut Christo pro pretio passionis et sanguinis uicem nec in modicis rependamus — quiは1人称複数形sumusの主語となる関係代名詞で、「〜である私たちは」と解する。utは結果を表す接続法(rependamus)を導き、「悪魔の手下(semis)よりも劣っている(minores)結果、私たちは〜を返さない」または「〜を返さないほどに劣っている」という意味になる。
  2. §23nisi quod non faciente seruo quod praecipitur Dominus faciet quod minatur — nisi quodは「ただし〜ということを除いては」という制限・除外を表す接続詞。non faciente seruo quod praecipiturは独立奪格(現在分詞faciente)で、意味上の主語はseruo。「僕が命じられていることを行わないとき」という条件的な意味を表す。
  3. §23quam quod praestari dixit sibi quicquid egenti praestatur et pauperi — quomodo magis potuit... quam quod... の相関構造。「〜と(キリストが)言われたこと以上に、どうしてこれ以上に(正義のわざを)鼓舞し得ただろうか」を意味する。quod以下は名詞節で、dixitの目的語として対格不定詞句(praestari... sibi quicquid...)が続く。
  4. §24quibus metus in Deum pronus est — 関係代名詞quibusは連結の関係詞として主節の前に置かれ、先行詞fratres carissimi(与格)を指す。「彼らにとって、神への畏れが自発的(pronus)であるところの」という意味となる。

この箇所を引用する

カルタゴのキュプリアヌス, 善行と施しについて §23-24. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0104a.stoa009.humanitext-lat1:23-24

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。