§15Ceterum quae talis es nec operari in ecclesia potes: egentem [enim] et pauperem non uident oculi superfusi nigrore, tenebris et nocte contecti.
しかし、そのような状態にあるお前は、教会で善行を行うこともできない。 なぜなら、黒い化粧を塗られ、暗闇と夜に覆われた目は、欠乏している者や貧しい者を見ないからである。
locuples et diues dominicum celebrare te credis quae corban omnino non respicis, quae in dominicum sine sacrificio uenis, quae partem de sacrificio quod pauper obtulit sumis? intuere in euangelio uiduam praeceptorum caelestium memorem, inter ipsas pressuras et angustias egestatis operantem, in gazophylacium duo quae sola sibi erant minuta mittentem, quam cum animaduerteret Dominus et uideret, non de patrimonio sed de animo opus eius examinans et considerans, non quantum sed ex quanto dedisset, respondit et dixit: amen dico uobis quoniam uidua ista omnibus plus misit in dona Dei.
裕福で富んでいるあなたは、主の祭儀を祝っていると信じているのか。 コルバンをまったく顧みず、いけにえなしで主の神殿にやって来て、貧しい者がささげたいけにえの一部を受け取るあなたが。 天上の掟を心に留め、貧困というその極度の圧迫と困窮の中でも善行を行い、ただ二つだけ自分のものであったレプタを献金箱に投げ入れている福音書の中の未亡人を見つめなさい。 主が彼女に気付き、ご覧になったとき、彼女の財産からではなくその心から彼女の行いを吟味し考察し、どれほど多くをささげたかではなくどれほどの心のゆとりからささげたかを顧みながら、答えて言われた。 「真実にあなた方に言うが、この未亡人は、神へのささげ物の中に誰よりも多くを入れた。
omnes enim isti ex eo quod abundauit illis miserunt in dona Dei.
これらすべての者は、自分たちにあり余る中から神へのささげ物に入れたからである。
haec autem de inopia sua omnem quemcumque habuit uictum misit.
しかし彼女は、その乏しさの中から、自分が持っていた生活費のすべてを入れた。
multum beata mulier et gloriosa quae etiam ante diem iudicii meruit iudicis uoce laudari.
」審判の日よりも前に、審判者の声によって称賛されるに値した、まことに祝福され、栄光に満ちた女性よ。
pudeat diuites sterilitatis adque infelicitatis suae.
富める者たちは、自らの不妊と不運を恥じるがよい。
uidua et inops [uidua] in opere inuenitur, cumque uniuersa quae dantur pupillis et uiduis conferantur, dat illa quam oportebat accipere, ut sciamus quae poena sterilem diuitem maneat, quando hoc documento operari etiam pauperes debeant.
未亡人で貧しい者が善行を行っているのが見出される。 しかも、与えられるすべてのものが孤児や未亡人に与えられる(施しとして集められる)はずなのに、受け取るべきである彼女が与えているのである。 それは、この実例によって、貧しい者たちでさえ善行を行わねばならないとするとき、実を結ばない富める者にいかなる刑罰が待ち受けているかを知るためである。
adque ut intellegamus haec opera Deo dari et eum quisque haec faciat Deum promereri, Christus illud dona Dei appellat et in dona Dei uiduam duos quadrantes misisse significat, ut magis ac magis possit esse manifestum quia qui miseretur pauperis Deo faenerat.
そして、これらの行いが神にささげられるものであり、これらを行う者は誰もが神の恵みを得るのだということを私たちが理解するために、キリストはそれを「神へのささげ物」と呼び、未亡人が二つのクァドランスを「神へのささげ物」の中に入れたのだと意味されたのである。 それは、「貧しい者を憐れむ者は神に貸し付けるのである」ということが、ますます明らかになるためである。
§16Sed nec illa res, fratres carissimi, a bonis operibus et iustis refrenet et reuocet christianum quod excusari se posse aliquis existimet beneficio filiorum, quando in inpensis spiritalibus Christum cogitare qui accipere se professus est debeamus nec conseruos liberis nostris, sed Dominum praeferamus ipso instruente et monente: qui diligit, inquit, patrem aut matrem super me non est me dignus, et qui diligit filium aut filiam super me non est me dignus.
しかし、親愛なる兄弟たちよ、ある人が自分の子供たちのために配慮することを理由に、自分が言い訳され得ると考えるような事柄も、キリスト教徒を善行や正しい行いから引き留め、遠ざけることがあってはならない。 というのも、霊的な支出においては、ご自身が受け取ると言明されたキリストを私たちは念頭に置くべきであり、主ご自身が教え、警告しておられるように、私たちの子供たちよりも仲間のしもべではなく主を優先すべきだからである。 主は言われる。 「父または母を私よりも愛する者は、私にふさわしくない。 また、息子または娘を私よりも愛する者は、私にふさわしくない。
item in Deuteronomio ad corroborationem fidei et dilectionem Dei paria conscripta sunt.
」同様に、申命記の中にも、信仰の強化と神への愛のために、同様のことが記されている。
qui dicunt, inquit, patri et matri: non noui te, et filios suos non agnouerunt, hi custodierunt praecepta tua et testamentum tuum seruauerunt.
こう言っている。 「父と母に向かって『私はあなたを知らない』と言い、自分の子供たちを認めなかった者たち、彼らこそがあなたの戒めを守り、あなたの契約を保持したのである。
nam si Deum toto corde diligimus, nec parentes nec filios Deo praeferre debemus.
」なぜなら、もし私たちが心を尽くして神を愛するなら、親も子供たちも神より優先すべきではないからである。
quod et Iohannes in epistula sua ponit caritatem Dei aput eos non esse quos uideamus operari in pauperem nolle.
このことをヨハネもその手紙の中で示しており、私たちが貧しい人々に対して善行を行うことを望まないのを目にするような人々のうちには、神の愛がないとしている。
qui habuerit, inquit, substantiam mundi et uiderit fratrem suum desiderantem et cluserit uiscera sua, quomodo caritas Dei manet in illo? si enim Deus eleemosynis pauperum faeneratur et cum datur minimis Christo datur, non est quod quis terrena caelestibus praeferat nec diuinis humana praeponat.
こう言っている。 「この世の財産を持ちながら、自分の兄弟が困窮しているのを見ても、その心を閉ざしてしまう者、どうして神の愛がその人のうちに留まるであろうか。 」なぜなら、もし神が貧しい人々への施しによって貸し付けを受け、最も小さい者たちに与えられるときにキリストに与えられるのであるなら、地上のものを天上のものより優先したり、神聖なものより人間のものを上位に置いたりする理由は全くないからである。