§4Has martyrum caelestes coronas, has confessorum glorias spiritales, has stantium fratrum maximas eximiasque uirtutes maestitia una contristat, quod auulsam nostrorum uiscerum partem uiolentus inimicus populationis suae strage deiecit.
殉教者たちのこれら天上の冠、告白者たちのこれら霊的な栄光、踏みとどまった兄弟たちのこれら最大かつ卓越した美徳を、ただ一つの悲しみが曇らせている。 それは、凶暴な敵がその略奪の殺戮によって、我々の身内のもぎ取られた一部を打ち倒したことである。
<quid hoc loco faciam, dilectissimi fratres, fluctuans uario mentis aestu quid aut quomodo dicam? lacrimis magis quam uerbis opus est ad exprimendum dolorem, quo corporis nostri plaga deflenda est, quo populi aliquando numerosi multiplex lamentanda iactura est.
この場所で私はどうすべきか、最愛の兄弟たちよ、心の様々な高ぶりの中で動揺しながら、何をどのように語るべきか。 言葉よりもむしろ涙が必要である、その苦痛を表現するためには。 それによって、我々の体の傷が嘆かれねばならず、かつては数が多かった民の、多様な喪失が嘆き悲しまれねばならない。
quis enim sic durus ac ferreus, quis sic fraternae caritatis oblitus qui inter suorum multiformes ruinas et lugubres ac multo squalore deformes reliquias constitutus siccos oculos tenere praeualeat nec erumpente statim fletu prius gemitus suos lacrimis quam uoce depromat? doleo, fratres, doleo uobiscum nec mihi ad leniendos dolores meos integritas propria et sanitas priuata blanditur, quando plus pastor in gregis sui uulnere uulneretur.
誰がこれほど硬く、鉄のようであろうか。 誰がこれほど兄弟愛を忘れているだろうか。 自らの身内の多種多様な破滅と、悲痛で、多くの汚れによって損なわれた残骸の中に身を置きながら、涙を流さずに目を乾いたまま保ち、ただちに涙が噴き出すことなく、その呻きを声よりも先に涙によって表さないでいられる者がいるだろうか。 私は悼む、兄弟たちよ、私はあなたがたとともに悼む。 そして、私自身の無垢や私個人の健全さが、私の苦痛を和らげるように私を慰めることはない。 牧者はその群れの傷において、より深く傷つけられるのであるから。
cum singulis pectus meum copulo, maeroris et funeris pondera luctuosa participo.
私は一人一人と私の胸を結合させ、悲哀と死の哀れな重荷を分かち合う。
cum plangentibus plango, cum deflentibus defleo, cum iacentibus iacere me credo.
嘆く者たちとともに嘆き、涙を流す者たちとともに涙を流し、倒れている者たちとともに、自分も倒れていると信じる。
iaculis illis grassantis inimici mea simul membra percussa sunt, saeuientes gladii per mea uiscera transierunt.
横行する敵のそれらの投げ槍によって、私の手足も同時に貫かれ、荒れ狂う剣が私の内臓を通り抜けた。
inmunis et liber a persecutionis incursu fuisse non potest animus: in prostratis fratribus et me prostrauit adfectus.
迫害の襲撃から免れて自由であったことは、心にはあり得ない。 倒れた兄弟たちにおいて、愛情が私をも引き倒したのである。
§5Habenda tamen est, fratres dilectissimi, ratio nentatas nec sic mentem debet et sensum persecutionis infestae tenebrosa caligo caecasse, ut nihil remanserit luminis et lucis, unde diuina praecepta perspici possint.
しかしながら、最愛の兄弟たちよ、真理の考慮がなされねばならない。 そして、敵対的な迫害の暗い暗闇が、心と感覚を盲目にして、神の掟を見透かすことのできる光や輝きが何も残らないほどであってはならない。
si cladis causa cognoscitur, et medella uulneris inuenitur.
もし災厄の原因が知られるならば、傷の治療法も見出される。
Dominus probari familiam suam uoluit et quia traditam nobis diuinitus disciplinam pax longa corruperat, iacentem fidem et paene dixerim dormientem censura caelestis erexit, cumque nos peccatis nostris amplius mereremur, clementissimus Dominus sic cuncta moderatus est, ut hoc omne quod gestum est exploratio potius quam persecutio uideretur.
主はご自身の家族が試されることを望まれた。 そして、神から我々に引き渡された規律を長い平和が腐敗させていたので、横たわり、言わば眠っていた信仰を、天の審判が呼び起こしたのである。 そして、我々が自らの罪によってそれ以上のものに値したのに、極めて慈悲深い主はすべてを次のように制御された。 すなわち、なされたこのすべてのことが、迫害というよりはむしろ試練と見えるように。
§6Studebant augendo patrimonio singuli et obliti quid credentes aut sub apostolis ante fecissent aut semper facere deberent insatiabili cupiditatis ardore ampliandis facultatibus incubabant.
各人は家産を増やすことに熱中し、信者たちがかつて使徒たちのもとで行ったこと、あるいは常に成すべきことを忘れて、飽くなき貪欲の熱意を以て財産を拡大することに没頭していた。
non in sacerdotibus religio deuota, non in ministeriis fides integra, non in operibus misericordia, non in moribus disciplina.
司祭たちのうちには献身的な信仰がなく、奉仕職のうちには完全な誠実さがなく、行いのうちには慈悲がなく、道徳のうちには規律がなかった。
corrupta barba in uiris, in feminis forma fucata: adulterati post Dei manus oculi, capilli mendacio colorati.
男たちの間では髭が整えられず、女たちの間では容姿が化粧された。 神の手ののちに目は偽られ、髪は偽りによって着色された。
ad decipienda corda simplicum callidae fraudes, circumueniendis fratribus subdolae uoluntates.
純朴な者たちの心を欺くための狡猾な詐欺があり、兄弟たちを陥れるための陰険な意図があった。
iungere cum infidelibus uinculum matrimonii, prostituere gentilibus membra Christi.
不信者たちと婚姻の絆を結び、キリストの肢体を異邦人たちに売り渡すこと。
non iurare tantum temere sed adhuc et peierare, praepositos superbo tumore contemnere, uenenato sibi ore maledicere, odiis pertinacibus inuicem dissidere.
軽率に誓うだけでなく、さらに偽誓し、指導者たちを傲慢な不遜さを以て軽蔑し、有毒な口で互いを罵り、執拗な憎悪を以て互いに分裂すること。
episcopi plurimi quos et hortamento esse oportet ceteris et exemplo diuina procuratione contempta procuratores regum saecularium fieri, derelicta cathedra, plebe deserta per alienas prouincias oberrantes negotiationis quaetuosae nundinas aucupari.
他の者たちの励ましとなり、また模範となるべき多くの司教たちが、神の管理を軽蔑して世俗の王たちの代理人となり、自らの司教座を放棄し、民を捨てて、他国の属州を彷徨い、利益の上がる取引の市を追い求めていた。
esurientibus in ecclesia fratribus habere argentum largiter uelle, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus faenus augere.
教会の中で兄弟たちが飢えているのに、銀を豊かに持つことを望み、陰険な詐欺によって土地を強奪し、複利によって高利を増大させていた。
quid non perpeti tales pro peccatis eiusmodi mereremur, cum iam pridem praemonuerit ac dixerit censura diuina: si dereliquerint legem meam et in iudiciis meis non ambulauerint, si iustificationes meas profanauerint et praecepta mea non obseruauerint, uisitabo in uirga facinora eorum et in flagellis delicta eorum.
このような罪に対して、そのような我々が苦しみを受けないはずがあろうか。 天の審判がすでに久しい以前に警告し、次のように語られたのであるから。 「もし彼らが私の法を捨て、私の裁きの中を歩まないなら、もし彼らが私の定めを汚し、私の掟を守らないなら、私は鞭を以て彼らの悪行を、鞭の打撃を以て彼らの罪を罰するであろう。 」