§4Has martyrum caelestes coronas, has confessorum glorias spiritales, has stantium fratrum maximas eximiasque uirtutes maestitia una contristat, quod auulsam nostrorum uiscerum partem uiolentus inimicus populationis suae strage deiecit.
단 하나의 슬픔만이 순교자들의 이 천상의 관과, 고백자들의 이 영적인 영광과, 버텨낸 형제들의 이 가장 크고 탁월한 덕을 흐리게 만드니, 포학한 원수가 그 약탈의 살육으로 우리 내장의 뜯겨 나간 일부를 쓰러뜨렸기 때문입니다.
<quid hoc loco faciam, dilectissimi fratres, fluctuans uario mentis aestu quid aut quomodo dicam? lacrimis magis quam uerbis opus est ad exprimendum dolorem, quo corporis nostri plaga deflenda est, quo populi aliquando numerosi multiplex lamentanda iactura est.
이 자리에서 제가 어찌해야 하겠습니까, 가장 사랑하는 형제들이여, 마음의 다양한 격동 속에서 흔들리며 무엇을 어떻게 말해야 하겠습니까? 우리 몸의 상처를 슬퍼하고, 한때 수가 많았던 백성의 다중의 상실을 애도하기 위해 고통을 표현하는 데는 말보다 오히려 눈물이 필요합니다.
quis enim sic durus ac ferreus, quis sic fraternae caritatis oblitus qui inter suorum multiformes ruinas et lugubres ac multo squalore deformes reliquias constitutus siccos oculos tenere praeualeat nec erumpente statim fletu prius gemitus suos lacrimis quam uoce depromat? doleo, fratres, doleo uobiscum nec mihi ad leniendos dolores meos integritas propria et sanitas priuata blanditur, quando plus pastor in gregis sui uulnere uulneretur.
도대체 누가 이토록 완고하고 철석같으며, 누가 이토록 형제적 사랑을 잊었기에, 자기 동포들의 다채로운 파멸과 수많은 더러움으로 일그러진 애처로운 잔해 속에 처해 있으면서도 눈을 마른 채로 유지할 수 있으며, 즉시 울음이 터져 나와 목소리보다 먼저 눈물로 신음을 쏟아내지 않을 수 있겠습니까? 저는 아파합니다, 형제들이여, 여러분과 함께 아파합니다. 저 자신의 온전함과 개인적인 건강이 제 고통을 완화하도록 저를 달래지 못하니, 목자는 자기 양떼의 상처로 더 깊이 상처를 입기 때문입니다.
cum singulis pectus meum copulo, maeroris et funeris pondera luctuosa participo.
저는 한 사람 한 사람과 제 가슴을 결합하고, 슬픔과 죽음의 애통한 무게를 나누어 가집니다.
cum plangentibus plango, cum deflentibus defleo, cum iacentibus iacere me credo.
통곡하는 이들과 함께 통곡하고, 슬피 우는 이들과 함께 슬피 울며, 쓰러진 이들과 함께 저 또한 쓰러져 있다고 믿습니다.
iaculis illis grassantis inimici mea simul membra percussa sunt, saeuientes gladii per mea uiscera transierunt.
횡행하는 원수의 저 창끝에 제 사지 또한 동시에 찔렸고, 광포한 칼날이 제 내장을 관통했습니다.
inmunis et liber a persecutionis incursu fuisse non potest animus: in prostratis fratribus et me prostrauit adfectus. §5Habenda tamen est, fratres dilectissimi, ratio nentatas nec sic mentem debet et sensum persecutionis infestae tenebrosa caligo caecasse, ut nihil remanserit luminis et lucis, unde diuina praecepta perspici possint.
박해의 습격으로부터 면제되고 자유로울 수 있었던 마음이란 존재하지 않으니, 쓰러진 형제들 안에서 애정이 저 또한 쓰러뜨렸기 때문입니다. 그러나 가장 사랑하는 형제들이여, 진리에 대한 고려가 있어야 하며, 적대적인 박해의 어두운 암흑이 마음과 감각을 가려, 신성한 계명을 통찰할 수 있는 빛과 광명이 아무것도 남지 않게 만들어서는 안 됩니다.
si cladis causa cognoscitur, et medella uulneris inuenitur.
재앙의 원인이 알려지면 상처의 치료법도 발견되는 법입니다.
Dominus probari familiam suam uoluit et quia traditam nobis diuinitus disciplinam pax longa corruperat, iacentem fidem et paene dixerim dormientem censura caelestis erexit, cumque nos peccatis nostris amplius mereremur, clementissimus Dominus sic cuncta moderatus est, ut hoc omne quod gestum est exploratio potius quam persecutio uideretur. §6Studebant augendo patrimonio singuli et obliti quid credentes aut sub apostolis ante fecissent aut semper facere deberent insatiabili cupiditatis ardore ampliandis facultatibus incubabant.
주님께서는 당신의 가족이 시험받기를 원하셨고, 하느님으로부터 우리에게 전해진 규율을 오랜 평화가 부패시켰기에, 쓰러져 있었고 거의 잠들어 있었다고 말해야 할 믿음을 천상의 심판이 일으켜 세운 것입니다. 그리고 우리가 우리 죄로 인해 더 큰 벌을 받아 마땅했음에도, 가장 자비로우신 주님께서는 이 모든 일이 박해라기보다는 오히려 시험으로 보이도록 모든 것을 그렇게 조절하셨습니다. 개인들은 가산을 늘리는 데에만 몰두했고, 신자들이 사도들 아래에서 이전에 행했거나 혹은 언제나 행해야 할 바를 잊은 채, 만족할 줄 모르는 탐욕의 열기로 재산을 확장하는 데만 전념했습니다.
non in sacerdotibus religio deuota, non in ministeriis fides integra, non in operibus misericordia, non in moribus disciplina.
사제들 안에는 헌신적인 경건함이 없고, 봉사직 안에는 온전한 믿음이 없으며, 행실 안에는 자비가 없고, 품행 안에는 규율이 없었습니다.
corrupta barba in uiris, in feminis forma fucata: adulterati post Dei manus oculi, capilli mendacio colorati.
남성들의 수염은 손상되었고, 여성들의 외모는 화장으로 칠해졌습니다. 하느님의 손길이 지나간 뒤의 눈은 부조화스럽게 꾸며졌고, 머리카락은 거짓으로 염색되었습니다.
ad decipienda corda simplicum callidae fraudes, circumueniendis fratribus subdolae uoluntates.
순박한 이들의 마음을 속이기 위한 교활한 기만과, 형제들을 함정에 빠뜨리기 위한 음흉한 의도가 있었습니다.
iungere cum infidelibus uinculum matrimonii, prostituere gentilibus membra Christi.
불신자들과 혼인의 끈을 맺고, 그리스도의 지체를 이방인들에게 매춘하듯 넘겨주는 일이 있었습니다.
non iurare tantum temere sed adhuc et peierare, praepositos superbo tumore contemnere, uenenato sibi ore maledicere, odiis pertinacibus inuicem dissidere.
무모하게 맹세할 뿐만 아니라 더 나아가 위증을 하고, 지도자들을 오만한 부풀림으로 경멸하며, 독이 묻은 입으로 서로를 저주하고, 완고한 증오로 서로 분열했습니다.
episcopi plurimi quos et hortamento esse oportet ceteris et exemplo diuina procuratione contempta procuratores regum saecularium fieri, derelicta cathedra, plebe deserta per alienas prouincias oberrantes negotiationis quaetuosae nundinas aucupari.
다른 이들의 격려이자 모범이 되어야 할 수많은 주교들이 하느님의 관리 직무를 경멸한 채 세속 군주들의 대리인이 되었고, 자신의 교좌를 버리고 양떼를 저버린 채 이방의 속주들을 떠돌며 이익이 많이 남는 거래 시장을 찾아 헤맸습니다.
esurientibus in ecclesia fratribus habere argentum largiter uelle, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus faenus augere.
교회 안에서 형제들이 굶주리고 있는데도 은전을 가득 지니기를 바랐고, 음흉한 사기로 토지를 빼앗았으며, 이자를 증식시켜 고리대금을 늘렸습니다.
quid non perpeti tales pro peccatis eiusmodi mereremur, cum iam pridem praemonuerit ac dixerit censura diuina: si dereliquerint legem meam et in iudiciis meis non ambulauerint, si iustificationes meas profanauerint et praecepta mea non obseruauerint, uisitabo in uirga facinora eorum et in flagellis delicta eorum.
이러한 죄들에 대해 우리 같은 자들이 마땅히 고통받아야 하지 않겠습니까? 천상의 심판이 이미 오래전에 미리 경고하여 이렇게 말씀하셨기 때문입니다. '만일 그들이 내 법을 버리고 내 심판 안에서 걷지 않으며, 내 정의를 더럽히고 내 계명을 지키지 않는다면, 나는 매로 그들의 범죄를, 채찍으로 그들의 죄악을 벌할 것이다.'