Humanitext Reader

アウグスティヌス · フルゲンティウスへの小論 §5-7

洗礼の唯一性と教会の外へ流れる水の寓意

3 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

ドナトゥス派が聖書を引きつつ洗礼の唯一性を主張するのに対し、カトリック派はザカリヤ書や楽園の川の寓意を用い、正当な洗礼は三位一体のものであり教会の外にも溢れ出ているが、それを正しく用いるべきだと反論する。

§5Donatista dixit: Ezechiel quoque sic dicit: et uidebant quia plures sunt qui auerterunt aquam antiquae piscinae, et non aspexerunt ad eum qui fecit eam ab initio, et eum qui illam condidit non uiderunt.
Donatista dixit: エゼキエルもまたこのように言っている。 「そして彼らは、古い池の水をそらす者が数多くいるのを見た。 しかし、初めからそれを造られた方へ目を向けず、それを創設された方を見なかった。
inaudita dementia perfidorum, nec diuinis uelle uocibus credere nec apostoli simplicem doctrinam erroris sui faucibus uelle seruare! Catholicus respondit: Absit, absit ut aquam antiquae piscinae, sicut uos, in partem ducamus aut diuinis eloquiis non credamus.
」不実な者たちの前代未聞の狂気よ、神の声を信じようともせず、また使徒の単純な教えを自らの誤りの喉に閉じ込めて保持しようとすること[という狂気]よ! Catholicus respondit: 私たちが、あなたがたのように、古い池の水をご都合主義的に自分たちの方へ引き入れたり、神の言葉を信じなかったりするようなことは、断じてあってはならない。
quod legimus credimus et quod credimus praedicamus.
私たちは読むものを信じ、信じるものを宣教する。
audi quae sit origo nostra et ubi eius aqua diffusa.
私たちの起源が何であり、その水がどこに注がれているかを聞きなさい。
in Zacharia sic habes: exibunt aquae uiuae de Hierusalem;
ザカリヤ書にはこうある。 「生ける水がエルサレムから流れ出る。
medium earum ad mare (orientale et medium earum ad mare) nouissimum — hoc est ab Hierusalem usque ad fines terrae —;
その半分は東の海へ、その半分は西の海へ――すなわちエルサレムから地の果てにいたるまで。
aestate et hieme erunt — id est omni tempore erunt -;
夏も冬もそれらはある――すなわちあらゆる時にある。
et erit dominus rex super omnem terram, hoc est omni terrae Christus dominabitur, non Donatus.
そして主は全地の王となられる。 」すなわち、キリストが全地を支配するのであって、ドナトゥスではない。
haec est possessio, haec hereditas Christi quae a sanctis colitur et perenni fonte rigatur, de qua ei dictum est: dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae.
これこそが、聖なる人々によって耕され、絶えざる泉によって潤されるキリストの所有地であり、遺産である。 それについてキリストにこう言われている。 「私は異邦人をあなたの遺産として、地の果てをあなたの所有地としてあなたに与える。
qui in ipsa est, heres ascriptus est, qui in ipsa non est, iam damnatus est et morti destinatus est, scriptura dicente: qui egressus fuerit domus tuae fores, ipse sibi reus erit.
」このうちにある者は共同相続人として登録されるが、そのうちにない者はすでに断罪され、死に定められている。 聖書が「あなたの家の戸口から外に出る者は、自らその責任を負うことになる」と言っている通りである。
§6Donatista dixit: Hinc sibi deus unicum baptismum esse proclamat, hinc apostolus unum cunctis dixisse confirmat, deo per Salomonem probante: hortus conclusus, soror mea sponsa mea, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum.
Donatista dixit: これゆえに、神はご自身のために唯一の洗礼があることを宣言し、これゆえに使徒はすべての人に対して一つであると言ったことを確証している。 神がソロモンを通してこのように証明しておられる通りである。 「閉じられた園、私の姉妹、私の花嫁、封印された泉、生ける水の井戸、果実の実る楽園。
Catholicus respondit: Recordare legem et aduerte diligenter et uide quod ex hoc paradiso, ex hoc horto concluso, ex hoc fonte signato etiam foris salutis unda decurrat, quae uadit contra Assyrios, contra uos uidelicet Donatistas.
」 Catholicus respondit: 律法を思い起こし、注意深く留意し、この楽園から、この閉じられた園から、この封印された泉から、救いの水が外へも流れ出ていることを見なさい。 それはアッシリア人に対抗して、すなわち明らかにあなたがたドナトゥス派に対抗して進むものである。
ex Assyriis enim Samaritani illi nascuntur qui uobis sunt comparati.
アッシリア人からは、あなたがたに比せられるあのサマリア人たちが生まれるからである。
ipse est, inquit scriptura, fluuius qui uadit contra Assyrios, contra inimicam dei populo gentem.
聖書は「アッシリア人に対抗して、すなわち神の民に敵対する民に対抗して進む川がそれである」と言っている。
non pro illis uadit, sed contra.
彼らのために進むのではなく、彼らに対抗して進むのである。
quibusdam enim-est odor mortis in morte, quibusdam uero odor uitae in uita.
実際、ある人々にとっては死に至る死の香りであり、他の人々にとっては命に至る命の香りだからである。
sicut enim, qui manducat et bibit sanguinem domini indigne, iudicium sibi manducat et bibit, sic et qui accipit indigne baptisma iudicium sibi accipit, non salutem.
主の体と血をふさわしくなく食べ、飲む者が、自分に対する裁きを食べ、飲むのと同じように、ふさわしくなく洗礼を受ける者も、救いではなく自分に対する裁きを受けるのである。
nam et ludas proditor bonum corpus et Simon magus bonum baptisma Christi percepit, sed quia bono bene non usi sunt, mali male utendo deleti sunt.
実際、裏切り者ユダは善き体を、魔術師シモンはキリストの善き洗礼を受け取った。 しかし、彼らは善きものを善く用いなかったため、悪人として悪しく用いることによって滅ぼされたのである。
bonum est baptisma, bonum est Christi sanguis et corpus, bona est et lex, sed si quis ea legitime utatur.
洗礼は善きものであり、キリストの血と体は善きものであり、律法もまた、人がそれを適法に用いるならば、善きものである。
neque quia et foris est diuina non est, aut quia ab alienis habetur aliena putabitur, aut quia a malis iniuste tractatur a nobis iuste damnabitur.
また、それが外にあるからといって、神聖なものでないということにはならず、部外者によって保持されているからといって、部外者のものであるとみなされることもなく、悪人によって不当に扱われているからといって、私たちによって正当に断罪されることもない。
aqua paradisi aqua trinitatis est.
楽園の水は三位一体の水である。
hanc ubi agnoscimus, paradisi non negamus, hanc ubi non perspicimus, paradisi omnino non dicimus.
私たちがこれを認めるところでは楽園の水を否定しないが、これが見出せないところではそれを決して楽園のものとは言わない。
quaecumque foris nata est, paradisi nullo modo dicenda est: ut puta Manicheus, quia numquam fuit in paradiso nec sicut uos de ecclesia foras egressus est, aqua paradisi putandus (non) est, quia foris exortus est.
外で生まれたものは、いかなる方法によっても楽園のものと言われてはならない。 例えば、マニ教徒は、一度も楽園にいたことがなく、あなたがたのように教会から外へ出て行ったのでもないから、その水は楽園のものとみなされるべきではない。 なぜなら、彼は外で発生したからである。
hic opus habet ut uiuat, (ne) in aeternum moriatur, sed ut legitime uiuat in -ipsa uiuat, ne iudicium manducet et bibat.
彼は生きるために、そして永遠に死なないためにこれを必要としているが、適法に生きるためにはそのうち(楽園)に生きるべきであり、裁きを食べ、飲まないようにしなければならない。
§7Donatista dixit: E contra apostolus dixisse testatur: unus deus, una fides, unum baptisma.
Donatista dixit: それどころか、使徒は「唯一の神、唯一の信仰、唯一の洗礼」と言ったと証言している。
nulla in diuina doctrina uarietas, per omnia dominum sequitur seruus, in nullo differt a magistro discipulus.
神の教えにはいかなる多様性もなく、しもべはすべての点において主に従い、弟子はどの点においても師と異ならない。
Catholicus respondit: Quem sequeris, quem imitaris, quem huius flagitii arbitraris auctorem? da mihi aliquem sanctorum post trinitatem rebaptizare, quod facis.
Catholicus respondit: あなたは誰に従い、誰を模倣し、誰をこの不届きな行為の首謀者とみなしているのか。 聖なる人々のうち、三位一体の後に再洗礼を施した者を、あなたがしているように施した者を、私に一人でも示してみなさい。
lege mihi non illas scripturas, quarum auctoritate non teneor, sed noui et ueteris testamenti, quibus utrique subicimur.
私がその権威に縛られていないそれらの書物ではなく、私たち双方が服従している新旧両約聖書を私に読んで聞かせなさい。
si unum est baptisma, cur duplicas unum? non enim aliud iteras quam quod inuenis uerum.
もし洗礼が一つであるなら、なぜあなたは一つのものを二重にするのか。 あなたは自分が真実であると見出したもの以外を繰り返しているわけではないからである。
quoniam ergo quae destruxistis ea, sicut dixit, reaedificatis, praeuaricatores uos esse monstratis.
したがって、あなたがたが破壊したそれらのものを、彼が言ったように再び建て直すのであるから、あなたがたは自分が背信者であることを示しているのである。

語釈・文法注

  1. 15erroris sui faucibus — 属格 erroris sui が faucibus(喉、顎、どん欲さ)に係っている。不実な者たちが、使徒の単純な教えを自らの誤った解釈の「喉」に飲み込んで歪めてしまおうとする様子を比喩的に表現している。
  2. 20in partem ducamus — 「私物化する」「分派に引き入れる」を意味する慣用表現。ドナトゥス派のように、普遍的な聖書(古い池)の言葉を自らの派閥の都合の良いように解釈して引き込む態度を批判している。
  3. 10contra Assyrios — 前置詞 contra を「〜に向かって」ではなく「〜に敵対して」と解釈している。創世記2章14節のチグリス川の流れに関する記述を寓意的に解釈し、楽園から流れ出る水(洗礼)が、神の民の敵(アッシリア人=ドナトゥス派)を攻撃(反駁)するために進むものであるとしている。
  4. p.295aqua paradisi putandus (non) est — テクストの putandus est には否定小辞 non の欠落が想定される。マニ教徒は教会の外部で発生したため「楽園の水(正当な洗礼)を持つとはみなされるべきではない」という文脈上の論理から、括弧内の否定語を補って解釈するのが適切である。
  5. 10da mihi aliquem sanctorum post trinitatem rebaptizare — da mihi(私に示せ)という使役的表現に、対格主語 aliquem sanctorum と不定詞 rebaptizare が続く対格不定詞構文に準ずる形。「三位一体の名による洗礼の後に再洗礼を施した聖人の誰かを私に示してみよ」という反語的命令。

この箇所を引用する

アウグスティヌス, フルゲンティウスへの小論 §5-7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa070a.humanitext-lat1:5-7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。