Humanitext Reader

アウグスティヌス · フルゲンティウスへの小論 §19-21

エリシャの水と強制的改宗をめぐる論争

8 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

エリシャの奇跡に言及しつつ洗礼の有効な秘跡について論争し、続いてアウグスティヌスとフルゲンティウスの間で、強制的改宗の是非や、真の教会のあり方(迫害と聖潔さ)についての対話が交わされる。

§19Donatista dixit: Baptisma itaque dici non potest quod aquarum turba dispersit, quod ab ecclesiae fonte malitia separauit, quod sterilis unda siccauit, quod nec angelum uidit nec prophetam qui se mederi posset inuenit, sicut in libro Regnorum quarto letales aquas Helisaeus sanctissimus discussa morte sanauit et maritante sermone in fetus uberes meare permisit: et dixerunt uiri ciuitatis ad Helisaeum: ecce commoratio ciuitatisbona, sicutet tu, domine, uides, sed aquae malae et steriles sunt hic.
Donatista dixit: したがって、水の群れが分散させ、悪意が教会の泉から引き離し、不妊の水が枯らし、天使を見ることもなく、自らを癒やすことのできる預言者を見出さなかったものは、洗礼と呼ばれることはあり得ない。 それは、列王記第4巻において、最も聖なるエリシャが、死を退けて致命的な水を癒やし、結び合わせる言葉によって豊かな実りへと流れるようにしたのと同様である。 すなわち、町の男たちはエリシャに言った。 「見よ、我が主よ、あなたもご覧のように、この町に住むのは良いことですが、水が悪く、不妊であります。 」するとエリシャは言った。
et dixit Helisaeus: accipite mihi unum uas fictile et mittite in eum sale.
「私のために、一つの土の器を持ってきて、その中に塩を入れなさい。
et acceperunt illud, et uenit ad exitus aquarum et proiecit sal et dixit: haec dicit dominus: sanaui aquas istas et non erit mors in eis neque sterilitas.
」そして彼らはそれを受け取り、彼は水の出どころへ行って、そこに塩を投げ入れ、言った。 「主はこう言われる。 『私はこれらの水を癒やした。 彼らの中に死も不妊ももはやないであろう』」と。
et sanatae sunt aquae usque in hanc diem.
そして、水は今日に至るまで癒やされたのである。
Catholicus respondit: Gratias deo patri, qui quod futurum ostendit in nobis fidelis impleuit.
Catholicus respondit: 父なる神に感謝を。 神は、将来起こることを示されたことを、信実なる方として私たちのうちに成就された。
gratias, inquam, deo patri, qui nobis non angelos solum, non prophetas, sicut prius, in Hiericho nostram, id est in hunc mundum, sed proprium filium destinauit, dominum uidelicet angelorum et principem prophetarum, qui aquarum sterilitatem, hoc est gentium infecunditatem, discussa morte sanaret.
重ねて感謝を、父なる神に。 神は私たちに、かつてのように、私たちのエリコ、すなわちこの世界へと、天使たちや預言者たちだけではなく、御子自身を、すなわち実に天使たちの主であり預言者たちの頭たる方を遣わされた。 それは、水の不妊、すなわち異邦人の不妊を、死を退けて癒やすためであった。
accepit uas fictile, hoc est corpus fragilitatis humanae, sal misit, id est sapientia diuina repleuit, in aquam proiecit, hoc est in Iordane descendit, aquas suo descensu sanauit, id est gentes suo aduentu redemit, et maritante sermone ecclesiam ex gentibus congregauit et in fetus uberes longe lateque diffudit.
神は土の器、すなわち人間の脆い肉体を取り、塩を入れ、すなわち神の知恵で満たし、水の中に投げ入れ、すなわちヨルダン川へと下り、その下降によって水を癒やし、すなわちその到来によって異邦人を贖い、結び合わせる言葉によって異邦人から教会を集め、豊かな実りへと遠く広く普及させられた。
hoc in nobis impletum qui non uidet caecus, qui non credit insanus est.
私たちのうちにこれが成就されたを見ない者は盲人であり、信じない者は狂人である。
attende uberes fetus, dic ubi haec non sit ecclesia, dic ubi tua praeter in angulo Africae inueniatur male collecta tamquam sarmentum inutile.
豊かな実りに注目し、この教会がどこに存在しないか言ってみなさい。 お前の教会がアフリカの片隅のほか、どこに、役に立たない枯れ枝のように不当に集められて見出されるか言ってみなさい。
ex hac ubi praecisa est ibi remansit;
この教会から切り取られた場所、そこにそれは留まった。
ultra extendi non potuit, quia de radice praecisa statim exaruit.
そこから先へと広がることはできなかった。 根から切り取られたため、直ちに枯れてしまったからである。
§20Donatista dixit: Accepit una ciuitas saluatoris aquae substantiam, accepit et olei dona una cum liberis uidua nec beneficium diuinum passim propheta commisit nisi ei, quam unum uas olei habere cognouit, Regnorum ueritate probante: et mulier una ex mulieribus prophetarum clamabat post Helisaeum dicens: seruus tuus uir meus mortuus est, et tu scis quoniam seruus tuus erat timens deum.
Donatista dixit: ただ一つの町が、救いをもたらす水の成分を受け取り、子供たちを連れた一人の未亡人が、油の賜物を受け取った。 預言者は、列王記の真実が証明しているように、一容器の油を持っていると彼が知っていた者以外に、神の恵みをあちこちで気ままに分け与えることはしなかった。 すなわち、預言者たちの妻の一人がエリシャの後ろから叫んで言った。 「あなたの僕である私の夫は死にました。 そして、あなたは、あなたの僕が神を恐れる者であったことをご存じです。
et ecce quibus debeo uenerunt accipere duos filios meos in seruos.
ところが、見よ、私が借りのある者たちが、私の二人の息子を奴隷にするために連れて行こうとやって来ました。
et dixit Helisaeus: quid faciam? indica mihi quid est tibi in domo tua.
」するとエリシャは言った。 「私は何をすべきか。 あなたに、あなたの家の中に何があるか私に教えなさい。
at illa dixit: non est mihi ancillae tuae aliquid in domo nisi uas unum olei.
」すると彼女は言った。 「あなたの女奴隷である私には、家の中に一容器の油のほかには何もありません。
et dixit Helisaeus: uade, pete tibi uasa de foris ab omnibus commorantibus tecum, uasa copiosa, et introibis et claudes ostium ad te et ad filios tuos, et implebis uasa oleo et reddes debitum.
」するとエリシャは言った。 「行きなさい。 あなたの周りに住むすべての人々から、外で器を、多くの器を求めなさい。 そして中に入り、あなたとあなたの息子たちに対して戸を閉め、器を油で満たし、負債を返しなさい。
Helisaeus enim per ueri baptismi liniamenta operatus est.
」実にエリシャは、真の洗礼の型を通じて働いたのである。
nam quia tuum non conprobo, ideo tuos fideles exsufflo.
それゆえ、私はお前のものを認めないので、お前の信者たちを吹き飛ばして退けるのだ。
Catholicus respondit: Omnes enim hoc faciunt quod et tu.
Catholicus respondit: 実に、誰もがお前と同じことをしている。
omnes fideles exsufflant, dum unicum baptismi sibi uindicant sacramentum.
皆、唯一の洗礼の秘跡を自分たちのものだと主張しながら、信者たちを吹き飛ばして退けている。
talem cum inueneris, non capies, non tenebis, non isto uinculo colligabis, sed agnito signo piratico, ut tecum artem peragat, securum abire permittes?
そのような者を見出したとき、お前は捕らえず、留め置かず、この絆で縛りもせず、むしろ海賊の印を認めながら、お前とともにその悪事を働くために、無傷で立ち去るのを許すのか。
§21Fulgentius dixit: Absit ut abire permittam, quoniam deus dixit: compelle omnes introire, ut impleatur domus mea.
Fulgentius dixit: 立ち去るのを許すなど、とんでもない。 神が「家が満たされるように、すべての人を強制して入らせよ」と言われたからである。
qui \'omnes\' dixit, nullum exceptauit.
「すべての人」と言われた方は、誰も除外されなかった。
Augustinus respondit: Quid ergo facies? Fulgentius dixit: Docebo illum ecclesiam meam esse certissimam.
Augustinus respondit: それでは、お前はどうするつもりか。 Fulgentius dixit: 私の教会こそが最も確実な教会であることを、彼に教えよう。
Augustinus respondit: In quo? numquid Christum, qui a patre omnes gentes accepit, ad Africanam particulam tantum remansisse monstrabis? Fulgentius dixit: Dicam quod in paucis constet.
Augustinus respondit: どのようなことにおいてか。 父からすべての異邦人を受け取ったキリストが、アフリカの取るに足りない一部分だけに留まることになったとでも示すつもりか。
Augustinus respondit: Quid, si et eius paucos habebit? omnes enim in comparatione catholicae paucos habent.
Fulgentius dixit: 教会は少数の人々のうちに成り立つと私は言おう。 Augustinus respondit: もし、彼の教会も少数の人しか持っていなかったらどうする。 カトリックとの比較においては、皆が少数しか持たないのだから。
Fulgentius dixit: Ostendam quoniam haec est uera, quae persecutionem patitur, non quae facit.
Fulgentius dixit: こちらこそが、迫害を行うのではなく迫害を受ける、真の教会であることを示そう。
Augustinus respondit: Quid, si et eius persecutionem omnino non fecit? Fulgentius dixit: Insinuabo secundum apostolum, quod ecclesia mea rugas et maculas sola non habeat.
Augustinus respondit: もし、彼の教会も全く迫害を行っていなかったらどうする。 Fulgentius dixit: 使徒に従って、私の教会だけがしわも汚れも持っていないということを教え込もう。
Augustinus respondit: Continuo probabitur habere.
Augustinus respondit: それはただちに証明されるだろう。
scriptum est enim: nemo mundus a sorde, nec si unius diei fuerit uita eius super terram.
こう書かれているからである。 「地上における生涯がたとえ一日であっても、汚れのない者は誰もいない」と。
sed quid pluribus? quolibet ingenio capies et tenebis, quomodo suscipis qui fideles tuos forte retinxit, qui spiritum sanctum in corde credentis extinxit?
しかし、これ以上多くを語る必要があるだろうか。 お前がどのような知恵によって捕らえて留め置くにしても、お前の信者たちをあるいは引き留め、信じる者の心の中で聖霊を消し去った者を、お前はどのようにして受け入れるつもりか。

語釈・文法注

  1. ¦25¦maritante sermone — 現在分詞 maritante(動詞 marito「結合させる、肥沃にする」)が名詞 sermone(奪格)を修飾している。「結合させる(実りをもたらす)言葉によって」の意であり、ここでは異邦人を教会に結びつけ豊かに実らせる神の言葉を指す比喩的表現である。
  2. ¦5¦exsufflo — exsufflo(息を吹きかける、排斥する)は、ドナトゥス派がカトリック側から入信した者に再洗礼を施す際に行った、悪霊祓いの儀式(exsufflatio)を指している。カトリック側はこれを、正規の秘跡の有効性を否定する傲慢な行為として強く批判する。
  3. ¦10¦piratico — 形容詞 piraticus(海賊の)が signo(印、徴、識別番号)を修飾する。正統な教会から分離して非合法的に洗礼を授ける行為、あるいはその印を、正規の管轄外で略奪を働く「海賊の標識」に例えて非難している。

この箇所を引用する

アウグスティヌス, フルゲンティウスへの小論 §19-21. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa070a.humanitext-lat1:19-21

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。