§5Dictum contra est concedendum esse nunc ista recte non fieri, immo ideo prorsus iam non fieri, quod omnipotenti nunc displicent, uerumtamen placuisse, cum fierent;
対話者はこれに対して、「今やそれらのことが正しく行われていないこと、むしろ、今や全能者に不快であるからこそ、もはや全く行われていないことは認められねばならない。 しかしながら、それらが行われていたときには喜ばれていたのである。
nos enim nescire, unde tunc placuerint, nunc autem unde displiceant, ++ dum tamen certum sit nec tunc fieri potuisse, nisi placuissent omnipotenti. nec nunc cessasse, nisi displicuissent omnipotenti.
なぜなら、当時はなぜ喜ばれ、今はなぜ不快であるのかを、私たちは知らないからだ」と反論した。 「しかしながら、当時、全能者に喜ばれていなければ起こり得なかったことも、今、全能者に不快でなければ止まなかったことも確かである。
.
」これに対して私は言った。
ad hoc ego, cur ergo, inquam, et nunc talia clanculo fiunt, quae uel perpetuo delitiscunt uel deprehensa puniuntur, si nihil horum fieri sinit omnipotens, nisi quod ei iusto placet, cum iusto quod iniustum est placere non possit? contra hoc dictum est nunc omnino talia non fieri.
「ではなぜ、今もそのようなことが密かに行われているのですか。 それらは永久に隠されたままであるか、あるいは見つかって罰せられるものですが、もし、正しいご自身に喜ばれること以外には、全能の神がこれらのことの何一つとして起こるのを許されないのだとすれば、正しい方に不義なことが喜ばれるはずがないのに。 」これに対して、「今やそのようなことは全く行われていない」と言われた。
sacra enim illa, inquit, non fiunt, quae pontificalibus conscripta sunt libris;
「なぜなら、神官の書に記されているあの神聖な儀式は行われていないからだ。
ea quippe tunc recte fiebant, ea tunc deo placere demonstrabantur eo ipso, quod ab omnipotente ac iusto fieri sinebantur;
それらは確かに当時は正しく行われており、それらが当時は神に喜ばれていたことは、全能にして正しい神によって行われるのが許されていたというそのこと自体によって示されていた。
si quid autem nunc prohibitorum sacrificiorum fit occulte atque inlicite, non est illi pontificali sacrificiorum generi conparandum, sed in eodem deputandum, quod etiam nocturno fit tempore, cum haec omnia inlicita ipsis pontificalibus libris certum sit prohiberi atque damnari.
しかし、もし今、禁止された生贄の儀式の何かが密かに、かつ不法に行われているとしても、それはあの神官の生贄の類と同等に見なされるべきではなく、夜間に行われるのと同じ類に帰されるべきである。 なぜなら、これらすべての不法なことは、まさにその神官の書自体によって禁止され非難されていることが確実だからである」と彼は言った。
hic respondi: cur ergo uel talia permittit deus fieri, si nihil eorum malefactorum contemnit, quae contra religionem fiunt, cum praesertim haec eum curare hinc etiam cogantur concedere, qui pontificales libros magni aestimant, quod ea, quae his libris prohibentur.
ここで私は答えた。 「ではなぜ、神は宗教に反して行われるそれらの悪行を何一つ軽んじないのだとすれば、そのようなことが行われることさえ許されるのですか。 特に、神官の書を重んじる人々は、これらの書によって禁止されている事柄が確かに神によって禁止されていると主張しているのだから、神がこれらを気にかけておられることを、このことからも認めざるを得ないはずなのに。
utique diuinitus prohiberi asserunt? quomodo ergo diuinitus prohibentur, nisi quia displicent deo, quae utique prohibendo non solum sibi displicere, uerum etiam curare se ostendit neque omnino contemnere? unde colligitur, quod deus aliquid et improbet iustus et tamen permittat omnipotens.
では、それらが神に不快であるからでなくて、どうして神によって禁止されていると言えましょうか。 神はそれらを禁止することによって、それらがご自身に不快であることだけでなく、ご自身がそれらを気にかけておられ、決して軽んじてはおられないことを示しているのです。 ここから、正しい神があることを不承認とされながらも、全能者としてそれを許されるということが結論づけられます。
§6Haec cum dicta essent, concessum est non ideo putandum aliquid iuste ac bene fieri, quia id deus, cum haec prohibenda curet, fieri tamen sinit, fatendumque esse etiam illa mala, quae contra religionem, qua deus colitur, fiunt, et dis-.
」これらのことが語られたとき、神がこれらを禁止することを気にかけておられるにもかかわらず、それでもそれらが行われるのを許されるからといって、あることが正しくかつ善く行われているとみなされるべきではない、ということが認められた。
plicere deo iusto et ratione iudicii eius ab omnipotente permitti; sed aliud iam esse tractandum, unde sint diuinationes uel daemonum uel quilibet illi sint, quos deos pagani uocant;
そして、神が崇拝される宗教に反して行われるそれらの悪事も、正しい神に不快であり、かつ全能者によってその裁きの理路によって許されているのだ、と告白されねばならないこと、しかし、今や別のこと、すなわち、悪霊たちの予言、あるいは異教徒たちが神々と呼ぶあの者たちが何者であれ、それらの予言がどこから来ているのかを論じるべきであるということが認められた。
uidendum enim esse, ne forte non quidem propterea haec bona putanda sint, quia ea fieri permittit omnipotens, sed ideo, quia tam magna sunt, ut nonnisi dei potentiae, tribuenda esse uideantur.
「なぜなら、おそらく、全能者がそれらが行われるのを許されるからという理由でこれらが善とみなされるべきなのではなく、それらがあまりに偉大であるために、神の力に帰されるべきであると思われるからこそ、これらが善とみなされるべきではないかと検討せねばならないからだ」というのである。
ad hoc me postea responsurum esse promisi, quoniam tunc hora prodeundi ad populum iam nos urguebat, nec distuli, cum spatium datum est scribendo, et illa retexere et ista subtexere.
私はこれに対して後で答えることを約束した。 なぜなら、そのときは民衆の前へ出て行く時間がすでに私たちに迫っていたからである。 そして私は、執筆のための時間が与えられたときに、それらのことを再び織り直し、これらのことをその下に織り込むことを引き延ばさなかった。