§3Poterat inquisitioni tuae sufficere mea breuis ista responsio;
私のこの短い返答だけでも、あなたの問いには十分であったかもしれません。
sed quae alia moueant, quibus respondendum existimo, parumper adtende.
しかし、他にどのような疑問が生じ、それに答えるべきだと私が考えているか、少しの間耳を傾けてください。
in Machabaeorum libris legimus oblatum pro mortuis sacrificium.
マカバイ記において、私たちは死者のために生け贄が捧げられたと読んでいます。
sed et si nusquam in scripturis ueteribus omnino legeretur, non parua est uniuersae ecclesiae quae in hac consuetudine claret auctoritas, ubi in precibus sacerdotis quae domino deo ad eius altare funduntur locum suum habet etiam commendatio mortuorum.
しかし、たとえ旧約聖書のどこにも全くそのようなことが読まれなかったとしても、この習慣において明白である全教会の権威は小さくありません。 そこでは、主なる神の祭壇において捧げられる司祭の祈りの中で、死者を神に委ねることもまたその場所を占めているのです。
Sed utrum aliquid prosit animae mortui locus corporis sui, operosius inquirendum est.
しかし、死者の遺体の場所がその魂に何らかの有益をもたらすかどうかは、より苦労して探究されねばなりません。
ac primum utrum intersit aliquid ad inferendam uel augendam miseriam post hanc uitam spiritibus hominum, si eorum corpora sepulta non fuerint, non secundum opinionem utcumque uulgatam, sed potius secundum religionis nostrae sacras litteras est uidendum.
そしてまず、この生涯の後に人々の霊に悲惨をもたらすか、あるいはそれを増大させるかについて、もし彼らの遺体が埋葬されない場合、何らかの影響があるのかどうかは、一般に流布している世間の意見に従ってではなく、むしろ私たちの信仰の聖なる書物に従って見られねばなりません。
neque enim credendum est, sicut apud Maronem legitur, insepultos nauigando atque transeundo inferno amne prohiberi, quia scilicet nec ripas datur horrendas et rauca fluenta transportare prius, quam sedibus ossa quierunt.
というのも、マロの著作に読まれるように、埋葬されていない者が冥界の川を航行して渡ることを禁じられている、すなわち、骨が墓に安らぐまでは、恐るべき岸辺やかすれた音を立てる流れを渡ることは許されない、などと信じるべきではないからです。
quis cor christianum inclinet his poeticis fabulosisque figmentis, cum dominus Iesus, ut inter manus inimicorum, qui eorum corpora in potestate haberent, securi occumberent christiani, nec capillum capitis eorum adserat periturum, exhortans ne timeant eos, qui cum corpus occiderint, amplius non habent quid faciant? unde in primo libro de \'Ciuitate dei\' satis, quantum existimo, sum locutus, ut eorum dentem retunderem, qui barbaricam uastitatem, praecipue quam nuper Roma perpessa est, Christianis temporibus inputando etiam id obiciunt, quod suis illic non subuenerit Christus.
どこのキリスト教徒の心が、このような詩的で寓話的な虚構に傾くでしょうか。 主イエスは、自らの肉体を権力下に置く敵の手中にあっても、キリスト教徒たちが安心して死を迎えられるように、彼らの頭の毛一本さえ失われることはないと断言し、体は殺しても、その後それ以上何もできない者たちを恐れるな、と励ましておられるのですから。 それゆえ、私は『神の国』の第1巻において、彼らの牙を挫くために、私が考えるに十分な議論を行いました。 彼らは、野蛮な破壊、特に最近ローマが被った惨禍をキリスト教の時代のせいにし、さらにキリストがそこ(ローマ)で自分の民を助けなかったということを非難の的としているのです。
quibus cum responsum fuerit animas fidelium pro suae fidei meritis ab illo fuisse susceptas, insultant de cadaueribus insepultis.
彼らに対し、信徒たちの魂は彼らの信仰の功徳によって主(キリスト)に受け入れられたのだと答えると、彼らは埋葬されていない遺体についてあざ笑うのです。
totum itaque istum de sepultura locum uerbis talibus explicaui.
そこで私は、埋葬に関するこのトピックの全体を以下のような言葉で説明しました。
§4(At enim in tanta, inquam, strage cadauerum nec sepeliri potuerunt.
(「しかしながら、」と私は言いました。 「それほど大量の死骸の山においては、埋葬することさえできなかったではないか」と。
neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit.
敬虔な信仰はこのようなことを過度に恐れることはありません。 というのも、貪り食う獣たちも、復活する肉体――彼らの頭の毛さえ失われることはないのです――の妨げにはならないという、あらかじめ告げられた言葉を保持しているからです。
nullo modo diceret ueritas: nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quidquam obesset futurae uitae quidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent.
もし、敵が殺害された者たちの肉体に対して行おうと欲した一切のことが、将来の命にとって何らかの妨げになるとしたら、真理が「体を殺しても、魂を殺すことのできない者たちを恐れるな」と語るはずが絶対にありません。
nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepeliri non sinant.
あるいは、体は殺しても殺される前には恐れる必要はないが、死んだ後には殺された体が埋葬されるのを許されないのではないかと恐れなければならない、などと主張するほど不条理な者がいるというのでしょうか。
falsum est ergo quod ait: qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, si habent tanta, quae de cadaueribus faciant? absit, ut falsum sit quod ueritas dixit.
したがって、もし彼らが死体に対して行うことのできる多くのことを持っているならば、「体を殺した後は、それ以上何もできない」という主のお言葉は偽りになってしまいます。 真理が語られたことが偽りであるなどということは、あってはなりません。
dictum est enim aliquid eos facere, cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo, postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso.
なぜなら、彼らが殺すときには何らかのことを行うと言われたのは、殺されることによって肉体に感覚があるからであり、しかしその後には何ら行うべきことを持たないと言われたのは、殺された肉体には何の感覚もないからだからです。
multa itaque corpora Christianorum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit.
したがって、多くのキリスト教徒の肉体を大地は覆いませんでしたが、しかし、彼らのうちの誰一人として、天と地から引き離された者はいませんでした。 その天地のすべては、自分が創造したものをどこから復活させるべきかを知っておられる方の臨在によって満たされているのです。
dicitur quidem in psalmo: posuerunt mortalia seruorum tuorum escam uolatilibus caeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae;
詩編においては確かに次のように言われています。 「彼らはあなたの僕らの死骸を空の鳥のエサとし、あなたの聖なる者たちの肉を野の獣に与えた。
effuderunt sanguinem eorum tamquam aquam in circuitu Hierusalem, et non erat qui sepeliret, sed magis ad exaggerandam crudelitatem eorum, qui ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt.
彼らはエルサレムの周囲にその血を水のように流し、葬る者もなかった」と。 しかしこれは、これらを行った者たちの残虐さを際立たせるためのものであって、これらを被った者たちの不幸を表すためのものではありません。
quamuis enim haec in conspectu hominum dura et dira uideantur, sed pretiosa in conspectu domini mors sanctorum eius.
なぜなら、これらのことは人間の目には過酷で恐ろしく見えるかもしれませんが、主の目には、その聖なる者たちの死は尊いからです。
proinde ista omnia, id est curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum.
したがって、これらすべてのこと、すなわち、葬儀の手配、埋葬の方法、葬列の華やかさは、死者の助けとなるというよりは、むしろ生者の慰めなのです。
si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio uilis aut nulla.
もし不信心な者にとって高価な埋葬が何らか益となるのなら、敬虔な者にとっては安価な埋葬や埋葬の欠如が害となるでしょう。
praeclaras exequias in conspectu hominum purpurato illi diuiti turba exhibuit famulorum, sed multo clariores in conspectu domini ulceroso illi pauperi ministerium praebuit angelorum, qui eum non extulerunt in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium sustulerunt.
人間の目には、あの紫の衣をまとった金持ちに、大勢の召使いたちが素晴らしい葬儀を執り行いました。 しかし、主の目には、あの出来物だらけの貧しい人に、天使たちの奉仕がはるかに素晴らしい輝きをもたらしたのです。 彼らは彼を大理石の墓に運び入れたのではなく、アブラハムの懐へと抱き上げたのでした。
rident haec illi, contra quos defendendam suscepimus ciuitatem dei.
私たちがその擁護を引き受けた『神の国』に敵対する者たちは、これらのことをあざ笑います。
uerum tamen sepulturae curam etiam eorum philosophi contempserunt.
しかしながら、埋葬への配慮は彼らの哲学者たちでさえ軽蔑したことでした。
et saepe uniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bestiis esca fierent, non curarunt, licuitque de hac re poetis plausibiliter dicere: caelo tegitur, qui non habet urnam.
そしてしばしば、全軍が地上の祖国のために死ぬ際、自分たちが後にどこに横たわるか、あるいはどのような獣の餌食になるかを気にしませんでした。 それゆえ詩人たちもこのことについて、拍手喝采を浴びるように次のように語ることができたのです。 「墓を持たぬ者は、天によって覆われる」と。
quanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque omnium reformatio non solum ex terra, uerum etiam ex aliorum elementorum secretissimo sinu, quo dilapsa cadauera recesserunt, in temporis puncto reddenda et redintegranda promittitur!
ましてや、埋葬されていない遺体についてキリスト教徒をあざ笑うべきではありません。 キリスト教徒には、肉体そのものとすべての肢体の復元が、大地からだけでなく、崩壊した遺体が退いた他の元素の極めて秘密に満ちた深みからも、一瞬のうちに返還され、再統合されることが約束されているのですから。