Humanitext Reader

アウグスティヌス · 死者のための配慮について §1-2

聖人の記念堂への埋葬と生前の功徳

1 / 13 箇所 · ラテン語

要旨

アウグスティヌスは、聖人の記念堂の近くに埋葬されることが死者に有益であるかというパウリヌスからの問いに対し、それが有益となるかは生前のその人の生き方(功徳)によって決定されると答え、各自の行いに応じて裁かれるという使徒の教えと調和させる。

§1Diu sanctitati tuae, coepiscope uenerande Pauline, rescriptorum debitor fui, ex quo mihi scripsisti per homines filiae nostrae religiosissimae Florae, quaerens a me, utrum prosit cuique post mortem, quod corpus eius apud sancti alicuius memoriam sepelitur.
敬愛すべき同僚司教パウリヌスよ、私は長らくあなたの聖性への返答の義務を負ったままでした。 あなたが私たちのいとも信心深い娘フローラの従者たちを通じて私に手紙を書き、死後にその遺体がどこか聖人の記念堂(メモリア)の近くに埋葬されることが、いかなる人にとっても有益であるのかどうかを、私に尋ねてこられて以来のことです。
hoc enim abs te uidua memorata petiuerat pro defuncto in eis partibus suo filio et rescripseras consolans eam: idque etiam nuntians de cadauere fidelis iuuenis Cynegii, quod materno et pio affectu desiderauit, esse conpletum, ut scilicet in beatissimi Felicis confessoris basilica poneretur.
というのも、件の未亡人が、かの地で亡くなった彼女の息子のために、あなたにこのことを願い出ており、あなたは彼女を慰めて返事を出しておられたからです。 そしてまた、信者たる青年キュネギウスの遺体について、母親としての敬虔な情愛から彼女が望んだ通り、すなわち、至福なる証聖者フェリクスの聖堂に埋葬されることが完了したことを、あなたは彼女に知らせておられました。
qua occasione factum est, ut per eosdem perlatores litterarum tuarum etiam mihi scriberes, ingerens huiusce modi quaestionem, atque ut responderem quid inde mihi uideretur, exposcens nec tacens ipse quid sentias.
その機会に、あなたの手紙を運んできた同じ使者たちを通じて、私にも手紙を書き、このような種類の問いを提起し、それについて私がどう考えるかを答えるよう求め、あなたご自身がどう考えているかも隠さずにお書きになったのです。
nam dicis uideri tibi non esse inanes motus animorum religiosorum atque fidelium pro suis ista curantium.
というのは、あなたは、自らの身内のためにそのような配慮をする敬虔な信者たちの心の動きは無駄ではないと思われる、と言っておられるからです。
adiungis etiam uacare non posse, quod uniuersa pro defunctis ecclesia supplicare consueuit, ut hinc et illud conici possit, homini prodesse post mortem, si fide suorum humando eius corpori talis prouideatur locus, in quo appareat opitulatio etiam isto modo quaesita sanctorum.
さらにあなたは、全教会が死者のために祈りを捧げることを習慣としていることが無意味であるはずがない、とも付け加えておられます。 そこから次のことも推測されうるでしょう。 すなわち、もし遺族の信仰によって、死者の遺体を埋葬するために、このようにして求められた聖人たちの助けが現れるような場所が用意されるならば、死後にその人にとって有益である、ということです。
§2Sed cum haec ita sint, quomodo huic opinioni contrarium non sit quod dicit apostolus: omnes enim astabimus ante tribunal Christi, ut ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, siue bonum siue malum, non te satis uidere significas.
しかし、これらのことがそうであるとしても、使徒が「私たちは皆、キリストの裁きの座の前に立つことになる。 それは、各自が肉体において行ったことに応じて、善であれ悪であれ、報いを受けるためである」と言っていることが、この考えにどのようにして矛盾しないのか、十分に分からないとあなたは示しておられます。
haec quippe apostolica sententia ante mortem admonet fieri quod possit prodesse post mortem. non tunc, quando iam recipiendum est quod quisque gesserit ante mortem.
けだし、この使徒の言葉は、死後に有益となりうることは死ぬ前に行われるべきであり、各自が死ぬ前に行ったことに対する報いをすでに受けねばならないその時になってから行われるべきではない、と警告しているからです。
uerum haec ita soluitur quaestio, quoniam quodam uitae genere adquiritur, dum in hoc corpore uiuitur, ut aliquid adiuuent ista defunctos, ac per hoc secundum ea quae per corpus gesserunt eis quae post corpus religiose pro illis facta fuerint adiuuantur.
しかし、この問題は次のように解決されます。 すなわち、この肉体において生きている間に、ある種の生き方によって、これらの配慮が死者たちに何らかの助けとなるという資格が獲得されるのであり、その結果、彼らは肉体において行ったことに応じて、肉体を離れた後に彼らのために敬虔に行われる事柄によって助けられることになるのです。
sunt enim, quos nihil omnino adiuuant ista, siue pro eis fiant, quorum tam mala sunt merita, ut nec talibus digni sint adiuuari, siue pro eis, quorum tam bona, ut talibus non indigeant adiumentis.
なぜなら、そのような事柄が彼らのために行われたとしても、全く助けにならない人々もいるからです。 それは、自らの功徳が極めて悪いためにそのような方法で助けられるに値しない人々か、あるいは、自らの功徳が極めて良いためにそのような助けを必要としない人々です。
genere igitur uitae, quod gessit quisque per corpus. efficitur, ut prosint uel non prosint, quaecumque pro illo pie fiunt, cum reliquerit corpus.
したがって、各自が肉体を通じて送った生き方の種類によって、肉体を離れた時に、その人のために敬虔に行われるあらゆる事柄が有益となるか、あるいは有益とならないかが決定されるのです。
nam meritum per quod ista prosint, si nullum conparatum est in hac uita, frustra post hanc quaeritur uitam.
というのも、これらが有益となるための功徳が、この生涯において何ら準備されていなかったならば、この生涯の後にそれを求めても無駄だからです。
ita fit, ut neque inaniter ecclesia uel suorum cura pro defunctis quod potuerit religionis inpendat et tamen ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, siue bonum siue malum reddente domino unicuique secundum opera eius.
こうして、教会や遺族の配慮が、死者のために自らのできる限りの敬虔な務めを果たすことが無駄にはならず、しかもなお、主が各自に行いに応じて報いられることによって、各自が肉体において行ったことに応じて、善であれ悪であれ、報いを受けるということも成り立つことになるのです。
ut enim hoc, quod inpenditur, possit ei prodesse post corpus, in ea uita est adquisitum, quam gessit in corpore.
なぜなら、捧げられるこの配慮が、肉体を離れた後にその人にとって有益でありうるためには、その人が肉体において送った生涯においてそれが獲得されていなければならないからです。

語釈・文法注

  1. 1ex quo — 時間的起点(「〜以来」)を示す関係句であり、先行詞(時間)が省略され、前置詞 *ex* と関係代名詞中性単数奪格 *quo* からなる。
  2. 5quod corpus eius — *quod* 節は、間接疑問節を導く接続詞 *utrum* の下で、非人称動詞 *prosit* の実質的な主語(主語的名詞節)として機能している。
  3. 10idque etiam nuntians — *nuntians* は主語(司教パウリヌス)に係る分詞。これに続く対格不定詞構文(*id ... esse conpletum*)において、*id* は先行する埋葬への願望を指し、その具体的な内容が *ut* 節(*ut ... poneretur*)によって同格的に説明されている。
  4. 10non te satis uidere significas — *significas* を主動詞とし、*te* を意味上の主語とする対格不定詞構文(*te ... uidere*)。これより前の *quomodo* から始まる節全体が *uidere*(理解する、わかる)の直接目的語となっている。
  5. 20ut aliquid adiuuent — 非人称の受動態 *adquiritur* の実質的な主語として機能する名詞節。生きている間の生き方(*quodam uitae genere*)によって、「これらの配慮が死者たちを助けるという結果・状況」が獲得される、という論理構造を示す。

この箇所を引用する

アウグスティヌス, 死者のための配慮について §1-2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa037c.humanitext-lat1:1-2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。