Humanitext Reader

アウグスティヌス · 死者のための配慮について §10-11

殉教者の堅忍と遺体の損壊および埋葬の真意

6 / 13 箇所 · ラテン語

要旨

著者は、殉教者たちが肉体への執着を克服して拷問を耐え抜いたことを称賛し、遺体の損壊が魂や復活に影響を及ぼさないことを論じる。さらに、未埋葬者が冥府の川を渡れないという異教の俗説を排し、死者への埋葬の憐れみは生存者の情愛と同情心に基づいていると説明する。

§10Hunc affectum martyres Christi certantes pro ueritate uicerunt.
キリストの殉教者たちは、真理のために戦いながら、この情愛を克服しました。
nec mirum quia contempserunt, quod non fuerant peracta morte sensuri, qui non potuerunt eis, quos uiuentes sentiebant, cruciatibus uinci.
そして、生きている間に感じていた拷問に屈服させられ得なかった彼らが、死が遂げられた後には感じるはずのない事柄を軽んじたことは、驚くべきことではありません。
poterat utique deus. qui leonem prophetae corpus, quod ipse occiderat, ulterius non permisit adtingere et fecit de peremptore custodem, poterat, inquam, a suorum interfectis corporibus canes, quibus fuerant proiecta, prohibere;
もちろん神は、預言者の体を(自ら殺したものであるものの)ライオンがそれ以上触るのを許さず、殺害者から守護者へと変えられたのですが、私は言います、ご自身の殺された者たちの体から、それが投げ与えられていた犬たちを遠ざけることができたはずです。
poterat et ipsorum hominum innumerabilibus modis terrere saeuitiam, ne cadauera incendere, ne cineres dispergere auderent: sed hoc quoque experimentum multiplici uarietati temptationum deesse non debuit, ne fortitudo confessionis, quae inmanitati persecutionis pro corporis salute non cederet, pro sepulcri honore trepidaret, postremo, ne fides resurrectionis consumptionem corporum formidaret.
また、その人間どもの残虐さを無数の方法で脅かして、遺体を焼き、灰を撒き散らすことを敢えて企てないようにすることもできたはずです。 しかし、この試練もまた、多種多様な試練に欠けてはなりませんでした。 それは、肉体の安全のために迫害の残虐さに屈しなかった信仰告白の堅忍が、墓の栄誉のためにうろたえることのないように、また最後に、復活への信仰が肉体の消滅を恐れることのないようにするためでした。
debuerunt ergo et ista permitti, ut etiam post haec tanti horroris exempla martyres in Christi confessione feruentes huius quoque testes fierent ueritatis, in qua didicerant eos, a quibus sua corpora interficerentur, postea nihil habere quod facerent, quoniam quidquid mortuis corporibus facerent, utique nihil facerent, quando in carne omni uita carente nec aliquid sentire posset, qui inde migrauit, nec aliquid inde perdere, qui creauit.
したがって、これらのことも許されねばなりませんでした。 それは、これほど恐ろしい数々の先例の後でさえも、キリストの告白において熱い殉教者たちが、この真理の証人ともなるためでした。 その真理において彼らは、自らの肉体を殺す者たちが、その後にはなすべき何も持たないことを学んでいたのです。 なぜなら、彼らが死んだ体に何をしようとも、それは何ら影響を及ぼさないからです。 なぜなら、すべての生命を欠いた肉体において、そこから立ち去った者は何も感じることができず、それを創造したお方は、そこから何一つ失うことがないからです。
sed inter haec, quae fiebant de corporibus occisorum, cum martyres non ea metuentes magna fortitudine paterentur, tamen apud fratres luctus ingens erat, quod nulla dabatur potestas sanctorum funeribus iusta persoluere nec occulte subtrahere aliquid, sicut eadem testatur historia, crudelium custodum uigiliae permittebant.
しかし、殺された者たちの体に起こるこれらの出来事の中で、殉教者たちがそれらを恐れることなく大いなる雄々しさをもって耐え忍んでいた一方で、それでも兄弟たちの間には多大な悲しみがありました。 なぜなら、聖なる人々の葬儀に相応しい礼を尽くすことも、隠れて何かを持ち出すことも、全く許されなかったからです。 同じ歴史が証言しているように、残酷な番兵たちの監視がそれを許さなかったのです。
ita cum illos, qui occisi fuerant, in dilaceratione membrorum suorum, in conflagratione ossuum, in dispersione cinerum miseria nulla contingeret, istos tamen, qui nihil eorum sepelire poterant, magna misericordia cruciabat, quia in nullo modo sentientibus ipsi quodam modo sentiebant et, ubi iam illorum nulla erat passio, erat istorum misera conpassio.
このように、殺された人々には、肢体の引き裂かれ、骨の焼却、灰の散布において、いかなる不幸も及ばなかったのに対して、彼らの遺体を何一つ埋葬することができなかった生存者たちを、大いなる同情が苦しめました。 なぜなら、全く何も感じていない死者たちの代わりに、彼ら自身がある意味で感じていたからであり、そして、前者にはもはやいかなる受難もなかったところで、後者には悲痛な同難があったからです。
§11Secundum istam quam dixi miseram conpassionem laudantur illi et a rege Dauid benedicuntur, qui Saulis et Ionathae ossibus aridis sepulturae misericordiam praestiterunt.
私が述べたこの悲痛な同難に従って、サウルとヨナタンの干からびた骨に対して埋葬という憐れみを施した人々は、褒め称えられ、ダビデ王によって祝福されています。
quae tandem misericordia praestatur nihil sentientibus: an forte reuocandum est in opinionem, quod infernum fluuium insepulti non poterant transmeare? absit hoc a fide christiana: alioquin pessime actum est cum tanta martyrum multitudine, quorum non potuerunt corpora sepeliri, et fallaciter eis ueritas dixit: nolite timere eos, qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, si eis tanta mala facere potuerunt, quibus inpedirentur ad loca exoptata transire.
いったい、何も感じていない者たちに対して、どのような憐れみが施されるというのでしょうか。 あるいは、おそらく、埋葬されない者は冥府の川を渡ることができないという意見を、再び呼び起こすべきなのでしょうか。 キリスト教の信仰からそのようなことが遠ざかりますように。 そうでなければ、その遺体を埋葬することができなかったこれほど多くの殉教者たちの身の上は極めて悲惨なことになり、また、もし天国へ渡るのを妨げるほどの多大な悪を彼らに対してなすことができたのだとしたら、真理は彼らに向かって偽りをもって次のように言ったことになります。 「体を殺し、その後には何もすることができない者たちを恐れるな」と。
sed quia hoc sine ulla dubitatione falsissimum est nec aliquid obest fidelibus negata eorum corporibus sepultura nec aliquid, si exhibeatur infidelibus, prodest, cur ergo illi, qui Saulem et eius filium sepelierunt, misericordiam fecisse dicuntur et ob hoc a rege pio benedicuntur, nisi quia bene afficiuntur corda miserantium, quando ea dolent in mortuorum corporibus alienis, quae illo affectu, quo nemo umquam carnem suam odio habet, nolunt fieri post mortem suam corporibus suis, et quod sibi exhiberi uolunt, quando sensuri non sunt, aliis non sentientibus curant exhibere, dum ipsi sentiunt?
しかし、このことが疑いなく完全に誤りであり、信者たちにとってその遺体の埋葬が拒まれることが何ら害を及ぼさず、また不信心な者たちに施されたとしても何ら益を施さないのであるから、それではなぜ、サウルとその息子を埋葬した人々が、憐れみを施したと言われ、それゆえに敬虔な王から祝福されているのでしょうか。 それは、他人の死体において、何人も自分の肉体を決して憎まないというあの情愛によって、自分たちの死後、自らの体に起こってほしくないと思うような事柄を彼らが悲しむとき、憐れむ者たちの心が善く動かされるからにほかなりません。 そして、自分が何も感じないであろう時に、自分に施されることを望む事柄を、他人が感じていない間、自分自身が感じている間に、その他人に施そうと配慮するからにほかならないのです。

語釈・文法注

  1. p.637qui non potuerunt eis, quos uiuentes sentiebant, cruciatibus uinci — 先行詞の倒置(hyperbaton)が見られる構造。関係代名詞 `quos` の先行詞は関係節の後ろにある `cruciatibus` であり、`uiuentes` は関係節の主語(殉教者たち)に対する述語的形容詞(「生きている間に」)として機能している。
  2. p.638sicut eadem testatur historia, crudelium custodum uigiliae permittebant — 動詞 `permittebant` は、直前の `nec... nec...` による否定の力を引き継いでおり、文脈上実質的に「(監視がそれらを)許さなかった」という否定の意味を表す。ラテン語の結合的構文により、前節の否定がこの比較節にも影響を与えている。
  3. p.639nisi quia — 直前の疑問文 `cur ergo...` に対する回答として機能する。`nisi` と `quia` が組み合わさることで、「〜だからにほかならない」という強い肯定(限定)を表す。

この箇所を引用する

アウグスティヌス, 死者のための配慮について §10-11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa037c.humanitext-lat1:10-11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。