Humanitext Reader

アウグスティヌス · 信仰と信条 §7-9

神に対立する本性の不在とキリストの完全な人性

4 / 12 箇所 · ラテン語

要旨

神には対立する本性は存在しないこと、キリストが肉体・魂・霊のすべてを引き受けたこと、そしてキリストが地上で母を持たなかったとする異説を否定し、その神性と人性を区別して理解すべきであることを論じています。

§7Ex quo iam spiritalibus animis patere confido nullam naturam deo esse posse contrariam.
このことから、私は霊的な精神を持つ人々に対して、神に対立するいかなる本性も存在し得ないことが、今や明らかであると確信しています。
si enim ille est et de solo deo proprie dici potest hoc uerbum — quod enim uere est, incommutabiliter manet, quoniam quod mutatur, fuit aliquid, quod iam non est, et erit, quod nondum est — nihil habet deus contrarium.
なぜなら、もし彼が「ある」のであり、また神についてのみこの言葉が本来的に言われ得るのであるなら――というのも、真に「ある」ものは不変にとどまり、変化するものは、かつてそうであってもはやそうではない何かであり、まだそうではない何かになるであろうからです――神にはいかなる対立者もないからです。
si enim quaereretur a nobis, quid sit albo contrarium, responderemus nigrum;
なぜなら、もし私たちに、白に対立するものは何かと尋ねられたなら、私たちは黒と答えるでしょう。
si quaereretur, quid sit calido contrarium, responderemus frigidum;
もし、熱いものに対立するものは何かと尋ねられたなら、私たちは冷たいものと答えるでしょう。
si quaereretur, quid sit ueloci contrarium, responderemus tardum, et quaecumque similia.
もし、速いものに対立するものは何かと尋ねられたなら、私たちは遅いものと答えるでしょう。 そしてこれらに類するいかなるものであっても同様です。
cum autem quaeritur, quid sit contrarium ei quod est, recte respondetur: quod non est.
しかし、存在する(ある)ものに対立するものは何かと問われるときには、「存在しない(あらぬ)もの」と答えるのが正しいのです。
§8Sed per temporalem, ut dixi, dispensationem quoniam ad nostram salutem et reparationem operante dei benignitate ab illa incommutabili dei sapientia natura mutabilis nostra suscepta est, temporalium rerum salubriter pro nobis gestarum adiungimus fidem, credentes in eum dei filium, qui natus est per spiritum sanctum ex uirgine Maria.
しかし、私が言ったように、時間の経綸を通して、神の慈愛が働くことによって、私たちの救いと再建のために、神のあの不変の知恵によって、私たちの変化しやすい本性が引き受けられたので、私たちは、私たちのために有益に行われた時間的な事柄への信仰を付け加えます。 すなわち、聖霊によって乙女マリアから生まれた、神の御子なる彼を信じることによって。
dono enim dei, hoc est sancto spiritu concessa nobis est tanta humilitas tanti dei, ut totum hominem suscipere dignaretur in utero uirginis, maternum corpus integrum inhabitans, integrum deserens.
なぜなら、神の贈り物、すなわち聖霊によって、これほどまでに偉大な神のこれほどまでに大いなる謙遜が私たちに与えられたので、主は乙女の胎内において人間全体を引き受けることをよしとされ、母なる肉体を完全に保ったままそこに住まい、完全に保ったまま去られたからです。
cui temporali dispensationi multis modis insidiantur haeretici.
異端者たちはこの時間的な経綸に対して様々な方法で罠を仕掛けています。
sed quisquis tenuerit catholicam fidem, ut totum hominem credat a uerbo dei esse susceptum, id est corpus, animam, spiritum, satis contra illos munitus est.
しかし、神の言葉によって人間全体、すなわち肉体、魂、霊が引き受けられたと信じるほどに、カトリックの信仰を保持する者は誰であっても、彼らに対して十分に防備されています。
quippe cum ista susceptio pro salute nostra gesta sit, cauendum est, ne, cum crediderit aliquid nostrum non pertinere ad istam susceptionem, non pertineat ad salutem.
なぜなら、この引き受けは私たちの救いのために行われたのですから、私たちの何らかの部分がこの引き受けに属していないと信じるとき、それ(その部分)が救いに属さなくなることのないよう、用心しなければならないからです。
et cum homo excepta forma membrorum, quae diuersis generibus animantium diuersa tributa est, non distet a pecore nisi rationali spiritu, quae mens etiam nominatur, quomodo sana est fides, qua creditur, quod id nostrum susceperit dei sapientia, quod habemus commune cum pecore, illud autem non susceperit, quod inlustratur luce sapientiae et quod hominis proprium est?
そして、様々な種類の生き物に様々に与えられている肢体の形を除けば、人間は「理性的霊」(これは「精神」とも呼ばれますが)によってしか家畜と異ならないのですから、神の知恵が、私たちが家畜と共有している私たちのあの部分を引き受け、知恵の光によって照らされ人間固有のものであるあの部分を引き受けなかった、と信じるような信仰が、どうして健全であり得ようか。
§9Detestandi autem etiam illi sunt, qui dominum nostrum Iesum Christum matrem Mariam in terris negant habuisse, cum illa dispensatio utrumque sexum, et masculinum et femininum, honorauerit et ad curam dei pertinere monstrauerit non solum quem suscepit, sed illum etiam, per quem suscepit, uirum gerendo, nascendo de femina.
さらに、私たちの主イエス・キリストが地上で母マリアを持たなかったと否定する者たちもまた、忌避されるべきです。 なぜなら、あの経綸は、男と女の両方の性を尊び、神の配慮に属しているのが、引き受けられた者(男)だけでなく、それを引き受ける媒介となった者(女)をも、男として振る舞い、女から生まれることによって、示したからです。
nec nos ad negandam Christi matrem cogit, quod ab eo dictum est: quid mihi et tibi est, mulier? nondum uenit hora mea, sed admonet potius, ut intellegamus secundum deum non eum habuisse matrem, cuius maiestatis personam parabat ostendere aquam in uinum uertendo.
また、彼によって言われた「婦人よ、私とあなたに何の関係がありますか。 私の時はまだ来ていません」という言葉は、私たちがキリストの母を否定することを強いるものではなく、むしろ、神性に即しては彼が母を持たなかったことを私たちが理解するよう、警告しているのです。 彼の威光のペルソナ(人格)を、水をワインに変えることによって彼が示そうと準備されていたその神性に即しては。
quod autem crucifixus est, secundum hominem crucifixus est; et illa erat hora, quae nondum uenerat, quando dictum est: mihi et tibi quid est? nondum uenit hora mea, id est, qua te cognoscam.
しかし、彼が十字架につけられたということは、人性に即して十字架につけられたのであり、そして「私とあなたに何の関係がありますか、私の時はまだ来ていません」と言われたときに「まだ来ていなかった時」とは、まさにその時、すなわち、私があなたを(母として)認める時のことなのです。
tunc enim ut homo crucifixus cognouit hominem matrem et dilectissimo discipulo humanissime commendauit.
なぜなら、そのとき、十字架につけられた人間として、彼は人間である母を認め、最も愛する弟子に、この上なく人間味あふれる形で委ねたからです。
nec illud nos moueat, quod, cum ei nuntiaretur mater eius et fratres, respondit: quae mihi mater aut qui fratres et cetera? sed potius doceat ministerium nostrum, quo uerbum dei fratribus ministramus, parentes cum inpediunt, non eos debere cognosci.
また、彼に彼の母と兄弟たちが来たと告げられたときに、彼が「私の母とは誰か、私の兄弟たちとは誰か」などと答えたということも、私たちを動揺させるべきではありません。 むしろそのことは、私たちが神の言葉を兄弟たちに奉仕する私たちの奉仕において、親たちが妨げとなるときには、彼らを認めるべきではないということを、私たちに教えているのです。
nam si propterea quisque putauerit non eum habuisse matrem in terris, quia dixit: quae mihi mater? cogatur necesse est et apostolus negare habuisse patres in terris, quoniam praecepit eis dicens: nolite nobis patrem dicere in terris; unus est enim pater uester, qui in caelis est.
なぜなら、もし誰かが、彼が「私の母とは誰か」と言ったからという理由で、彼が地上に母を持たなかったと考えたなら、使徒もまた地上に父を持たなかったと否定せざるを得なくなるからです。 なぜなら、彼(主)は彼らに「地上で誰もあなたたちの父と呼んではならない。 あなたたちの父は天におられるお一人だけだからである」と言って命じられたからです。

語釈・文法注

  1. §7ex quo — 文頭の接続関係代名詞であり、「このことから」「それゆえに」と訳される。先行するセクションにおける神の自己定義(「私はあるという者である」)から、神の本質について新たな結論を導く導入の役割を果たしている。
  2. ¦p.12¦quae mens etiam nominatur — 関係代名詞 `quae` の先行詞は男性名詞の `rationali spiritu` であるが、関係節内の述語名詞である女性名詞 `mens` に性を一致させる「述語名詞への同化(attractio)」が起きている。
  3. ¦5¦ne, cum crediderit aliquid nostrum non pertinere ad istam susceptionem, non pertineat ad salutem — `ne` に導かれる否定目的節(「〜とならないよう」)の中に、条件を示す `cum` 節(「〜と信じるとき」)が挿入されている。`cum` 節内の対格不定詞句(`aliquid nostrum non pertinere...`)の主語である `aliquid nostrum`(私たちの何らかの部分)が、そのまま `ne` 節の主動詞 `pertineat` の主語としても機能している。
  4. ¦20¦cuius maiestatis personam parabat ostendere — 関係代名詞 `cuius` の先行詞は、直前の `secundum deum`(神性に即して)から含意される「神(の)」(`deus`)である。この関係代名詞は `maiestatis` を修飾し、全体として「その方の(神としての)威光のペルソナ(人格・役割)を」という意味になる。

この箇所を引用する

アウグスティヌス, 信仰と信条 §7-9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa006.humanitext-lat1:7-9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。