§5Quamobrem unigenitus filius dei neque factus est a patre, quia, sicut dicit euangelista, omnia per ipsum facta sunt, neque ex tempore genitus, quoniam sempiterne deus sapiens sempiternam secum habet sapientiam suam;
それゆえ、神の独り子は父によって作られたのではありません。 なぜなら、福音記者が言うように、万物は彼によって作られたからです。 また、時間の内に生み出されたのでもありません。 なぜなら、永遠に知恵に満ちた神は、ご自身とともに、永遠の知恵を携えておられるからです。
neque inpar est patri, id est in aliquo minor, quia et apostolus dicit: qui cum in forma dei esset constitutus, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo.
また、父と不均等なのでもなく、すなわち、いかなる点においても劣っているのでもありません。 なぜなら、使徒もこう言っているからです。 「神の姿であられたが、神と等しくあることを、奪い合うべきものとは考えなかった」と。
hac igitur fide catholica et illi excluduntur, qui eundem dicunt filium esse, qui pater est, quia et hoc uerbum apud deum esse non posset nisi apud patrem deum et nulli est aequalis qui solus est;
したがって、このカトリックの信仰によって、父と同一人物が子であると言う者たちも排除されます。 なぜなら、この「言葉」は父なる神のもとにあるのでなければ、神のもとにあることはできず、また、唯一である者は誰とも等しくないからです。
excluduntur etiam illi, qui creaturam dicunt esse filium, quamuis non talem, quales sunt ceterae creaturae.
さらに、御子を被造物であると言う者たちも排除されます。 たとえ、彼らが、他の被造物とは異なるものだと言おうとも。
quantamcumque enim creaturam dicant, si creatura est, condita et facta est;
なぜなら、彼らがどれほど偉大な被造物だと言おうとも、それが被造物であるならば、構築され作られたものだからです。
nam idem est condere, quod creare.
実際、構築することと創造することは同じです。
quamquam in latinae linguae consuetudine dicatur aliquando creare pro eo, quod est gignere; sed graeca discernit.
もっとも、ラテン語の慣用においては、時として生み出すことの代わりに創造すると言われることがありますが、ギリシア語はこれらを区別します。
hoc enim dicimus creaturam, quod illi xtfofwi uel xtlatv uocant;
なぜなら、私たちが被造物と呼ぶものを、彼らは xtfofwi または xtlatv と呼ぶからです。
et cum sine ambiguitate loqui uolumus, non dicimus creare, sed condere.
そして、私たちが曖昧さなしに語ろうと望むとき、創造するとは言わず、構築すると言います。
ergo si creatura est filius, quamlibet magna sit, facta est.
したがって、もし御子が被造物であるならば、それがどれほど偉大であろうとも、作られたものです。
nos autem in eum credimus, per quem facta sunt omnia, non in eum, per quem facta sunt cetera;
しかし、私たちは、万物がそれによって作られた方を信じるのであって、残りのものがそれによって作られた方を信じるのではありません。
neque enim aliter hic possumus accipere omnia, nisi quaecumque sunt facta.
実際、ここで「万物」とは、作られたすべてのものとしか受け取ることができないからです。
§6Sed quoniam uerbum caro factum est et habitauit in nobis, eadem sapientia, quae de deo genita est, dignata est etiam in hominibus creari.
しかし、「言葉は肉となり、私たちの内に宿られた」ので、神から生み出されたのと同じ「知恵」が、人間の内においても創造されることをよしとされたのです。
quo pertinet illud: dominus creauit me in principio uiarum suarum;
これに関わるのが次の言葉です。 「主は自らの道の初めに私を創造された」。
uiarum enim eius principium caput est ecclesiae, quod est Christus hominem indutus, per quem uiuendi exemplum nobis daretur, hoc est uia certa, qua perueniremus ad deum.
なぜなら、主の道の初めとは教会の頭であり、それは人間をまとったキリストです。 彼を通して、私たちに生きる模範、すなわち神へと至る確かな道が与えられるためでした。
non enim redire potuimus nisi humilitate, qui superbia lapsi sumus, sicut dictum est primae nostrae creaturae: gustate, et eritis tamquam dii.
実際、高慢によって堕落した私たちは、へりくだりによってしか戻ることができなかったからです。 私たちの最初の被造物に、「食べよ、そうすれば神々のようになるだろう」と言われたように。
huius igitur humilitatis exemplum, id est uiae, qua redeundum fuit, ipse reparator noster in se ipso demonstrare dignatus est, qui non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, sed semet ipsum euacuauit, formam serui accipiens, ut crearetur homo principio uiarum eius, uerbum, per quod facta sunt omnia.
したがって、このへりくだりの模範、すなわち戻るべき道の模範を、私たちの再建者ご自身がご自身の内に示すことをよしとされたのです。 彼は神と等しくあることを奪い合うべきものとは考えず、むしろご自身を虚しくし、僕の姿を受け入れられました。 それは、万物がそれによって作られた「言葉」でありながら、ご自身の道の初めにおいて人間として創造されるためでした。
quapropter secundum id, quod unigenitus est, non habet fratres, secundum id autem, quod primogenitus est, fratres uocare dignatus est omnes, qui post eius et per eius primatum in dei gratiam renascuntur per adoptionem filiorum, sicut apostolica disciplina commendat.
それゆえ、彼が「独り子」であるという点においては兄弟を持ちませんが、「初子」であるという点においては、彼の主権の後に、またそれを通して、子としての養子縁組によって神の恵みの内へと再生するすべての者を、兄弟と呼ぶことをよしとされたのです。 使徒の教えが勧めているように。
naturalis ergo filius de ipsa patris substantia unicus natus est, id existens, quod pater est, deus de deo, lumen de lumine;
したがって、本性による子は、父の自属性そのものから、唯一のものとして生まれ、父であるところのものとして存在します。 すなわち、神よりの神、光よりの光です。
nos autem non lumen naturaliter sumus, sed ab illo lumine inluminamur, ut sapientia lucere possimus;
これに対して、私たちは本性によって光なのではなく、その光によって照らされ、知恵によって輝くことができるのです。
erat enim, inquit, lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum.
「すべての人間を照らすまことの光が世に来られた」と言われているように。
addimus itaque fidei rerum aeternarum etiam temporalem dispensationem domini nostri, quam gerere et ministrare nobis pro nostra salute dignatus est.
それゆえ私たちは、永遠なるものへの信仰に、私たちの時間の経綸をも加えるのです。 主が私たちの救いのためにそれを担い、奉仕することをよしとされた経綸です。
nam secundum id, quod unigenitus est dei filius, non potest dici: fuit et erit, sed tantum: est, quia et quod fuit, iam non est, et quod erit, nondum est.
なぜなら、神の独り子であるという点においては、「かつてあり、やがてある」とは言えず、ただ「ある」とだけ言えるからです。 なぜなら、「かつてあったもの」はもはやなく、「やがてあるもの」はまだないからです。
ille ergo est incommutabilis sine condicione temporum et uarietate.
したがって、彼は時間の条件や変化なしに、不変です。
nec aliunde arbitror manare illud, quod famulo suo Moysi tale nomen suum insinuauit.
自らの僕モーセにこのような自らの名を示されたのも、そこから来ていると私は考えます。
nam cum ab eo quaereret, si se populus, ad quem mittebatur, contemneret, a quo se diceret esse missum, responsum dicentis accepit: ego sum, qui sum.
なぜなら、モーセが、もし遣わされる先の民に侮られたら、自分は誰から遣わされたと言えばよいかと尋ねたとき、「私はあるという者である」という答えを彼は受け取ったからです。
deinde subiunxit: haec dices filiis Israhel: qui est, misit me ad uos.
そしてさらにこう付け加えられました。 「あなたはイスラエルの子らにこう言いなさい。 〈ある〉という方が、私をあなたたちのもとに遣わされたのだ」と。