Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §7.8.14.pr-7.8.14.3

使用権付き奴隷を介した取得と権利の区別

1327 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

使用権付き奴隷を通じた権利取得の可否、および「使用収益権」「収益権」「使用権」の相互関係と、これらが個別に遺贈・剥奪・併存される場合の法的効果について論じている。

[ULPIANUS libro septimo decimo ad Sabinum. ] §7.8.14.prPer seruum usuarium si stipuler uel per traditionem accipiam, an adquiram, quaeritur, si ex re mea uel ex operis eius.
[ULPIANUS libro septimo decimo ad Sabinum.] 使用権の対象である奴隷を通じて私が口頭契約を結び、あるいは引渡しによって受け取る場合、それが私の財産から生じたものであるか、あるいは彼の労働から生じたものであるときに、私が権利を取得するかどうかが問われる。
et si quidem ex operis eius, non ualebit, quoniam nec locare operas eius possumus: sed si ex re mea, dicimus seruum usuarium stipulantem uel per traditionem accipientem mihi adquirere, cum hac opera eius utar.
そして、もし確かに彼の労働から生じたものであるならば、それは有効ではない。 なぜなら、私たちは彼の労働を賃貸することすらできないからである。 しかし、もし私の財産から生じたものであるならば、使用権の対象である奴隷が口頭契約を結び、あるいは引渡しによって受け取ることが、私に取得させると私たちは言う。 私が彼のこの働きを使用しているからである。
§7.8.14.1Usus fructus an fructus legetur, nihil interest, nam fructui et usus inest, usui fructus deest: et fructus quidem sine usu esse non potest, usus sine fructu potest.
使用収益権が遺贈されるか、あるいは収益権が遺贈されるかは、何の違いもない。 なぜなら、収益権には使用権も含まれているが、使用権には収益権が欠けているからである。 そして確かに、収益権は使用権なしには存在し得ないが、使用権は収益権なしに存在し得る。
denique si tibi fructus deducto usu legatus sit, inutile esse legatum Pomponius libro quinto ad Sabinum scribit: et si forte usu fructu legato fructus adimatur, totum uideri ademptum scribit: sed si fructus sine usu, usum uideri constitutum, qui et ab initio constitui potest.
したがって、もしあなたに使用権を除外した収益権が遺贈されたならば、その遺贈は無効であると、ポンポニウスは『サビヌス註釈』第5巻に書いている。 また、万一使用収益権が遺贈された後に収益権が剥奪されるならば、全体が剥奪されたとみなされる、と彼は書いている。 しかし、もし使用権なしで収益権が遺贈されたならば、使用権が設定されたとみなされる。 それは最初から設定されることも可能である。
sed si usu fructu legato usus adimatur, Aristo scribit nullam esse ademptionem: quae sententia benignior est.
しかし、もし使用収益権が遺贈された後に使用権が剥奪されるならば、その剥奪は無効であるとアリストは書いている。 この見解の方がより寛大である。
§7.8.14.2Usu legato si eidem fructus legetur, Pomponius ait confundi eum cum usu.
使用権が遺贈された後に、同一の人に収益権が遺贈されるならば、それは使用権と混同するとポンポニウスは言う。
idem ait et si tibi usus, mihi fructus legetur, concurrere nos in usu, me solum fructum habiturum.
彼(ポンポニウス)はまた、もしあなたに使用権が、私に収益権が遺贈されるならば、私たちは使用権において競合し、私だけが収益権を持つことになる、と言う。
§7.8.14.3Poterit autem apud alium esse usus, apud alium fructus sine usu, apud alium proprietas: ueluti si qui habet fundum, legauerit Titio usum, mox heres eius tibi fructum legauerit uel alio modo constituerit.
しかし、使用権がある人にあり、使用権のない収益権が別の人のもとにあり、所有権がさらに別の人のもとにあるということは可能である。 たとえば、土地を所有する者がティティウスに使用権を遺贈し、その後に彼の相続人があなたに収益権を遺贈したか、あるいは他の方法で設定した場合がそれである。

語釈・文法注

  1. §7.8.14.prsi ex re mea uel ex operis eius — 間接疑問節 `an adquiram` にかかる条件節、あるいは主節の `quaeritur` に対する条件節。文脈上、奴隷の行為による「権利の取得(adquiram)の成否」が、その行為の基盤(主人の財産か奴隷の労働か)によって分岐することを表しており、取得の成立条件を説明している。
  2. §7.8.14.1sed si fructus sine uu — `sed si fructus sine usu [legatus sit]` と、省略された動詞を補って解釈する。直前の「使用権のない収益権の遺贈は無効である」という Pomponius の見解に対して、「使用権を明示せずに収益権だけを遺贈した場合」には、収益権の性質上(使用を内包するため)使用権も設定されたとみなされ、遺贈は有効に存続するという論理展開。
  3. §7.8.14.2concurrere nos in usu, me solum fructum habiturum — `idem ait`(彼もまた言う)に導かれる対格不定詞(A.C.I.)構文。二つの不定詞句 `concurrere nos` と `me... habiturum [esse]` が並列されている。`nos`(私たち)が `concurrere` の主語であり、`me`(私)が `habiturum` の主語である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §7.8.14.pr-7.8.14.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:7.8.14.pr-7.8.14.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。