Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §6.1.65.pr-6.1.65.1

質入れ地の買主による返還と特有財産中の奴隷の帰属

1136 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

非所有者から質入れされた土地を買った者の返還義務と、娘の特有財産に含まれる奴隷の帰属をめぐる遺言者の意思の解釈を扱っています。

[IDEM libro secundo responsorum.
[同著者、『解答集』第2巻。
] §6.1.65.prEmptor praedium, quod a non domino emit, exceptione doli posita non aliter restituere domino cogetur, quam si pecuniam creditori eius solutam, qui pignori datum praedium habuit, usurarumque medii temporis superfluum reciperauerit, scilicet si minus in fructibus ante litem perceptis fuit: nam eos usuris nouis dumtaxat compensari sumptuum in praedium factorum exemplo aequum est.
] 非所有者から土地を買い受けた買主は、悪意の抗弁を提出したときは、その土地を質に取っていた所有者の債権者に支払われた金銭、および中間期の利息の(取得された果実を超える)超過額を回収するのでなければ、所有者に対して土地を返還することを強制されない。 むろん、これは訴訟前に取得された果実の方が少なかった場合のことである。 なぜなら、土地に対してなされた費用の例にならって、それら(果実)がその間の利息とのみ相殺されるのが公平だからである。
§6.1.65.1Ancillam, quae non in dotem data, sed in peculium filiae concessa est, peculio filiae non legato mancipium hereditarium esse conuenit.
持参金として与えられたのではなく、娘の特有財産として認められていた女奴隷は、娘に特有財産が遺贈されなかった場合には、遺産に属する奴隷であるとされる。
si tamen pater dotis ac peculii contemplatione filiam exheredauit et ea ratione reddita nihil ei testamento reliquit aut eo minus legauit, filiam defensio tuebitur uoluntatis.
しかし、もし父親が持参金と特有財産を考慮して娘を廃嫡し、その理由を示した上で遺言において彼女に何も残さなかったか、あるいはその分だけ少なく遺贈した場合には、遺言者の意思を擁護することが娘を保護するであろう。

語釈・文法注

  1. 6.1.65.prexceptione doli posita — 奪格独立句。善意の買主が土地の所有者から返還請求(対物訴訟)を受けた際、所有者の債権者に支払った債務の返還等を請求するために「悪意(欺瞞)の抗弁(exceptio doli)」を提出することを指す。
  2. 6.1.65.prusurarumque medii temporis superfluum — 「中間期の利息の超過分」の意。続く scilicet si minus in fructibus ante litem perceptis fuit(すなわち訴訟前に取得された果実の方が少なかった場合)から明らかなように、買主が享受した果実の額が、債権者に支払った元本に対する中間期の利息を下回る場合、その差額(利息が果実を超える部分)を指す。
  3. 6.1.65.1defensio tuebitur uoluntatis — uoluntatis(意思)は defensio(擁護・防禦)にかかる属格。父親が娘を廃嫡する際に「すでに特有財産を与えてあるから」という意思を遺言に明記していた場合、その遺言者の意思(uoluntas)を根拠とする抗弁(defensio)が、遺産返還請求などから娘(filiam)を保護することを意味する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §6.1.65.pr-6.1.65.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:6.1.65.pr-6.1.65.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。