Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §50.8.2.pr-50.8.2.10

市の財政管理と政務官の公金取扱責任

8756 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

市民共同体における財政、穀物資金、市参事会員(デクリオ)による公有地賃借の制限、および政務官と同僚間の連帯責任についてウルピアヌスが判断を下している。

[IDEM libro tertio opinionum.
[同じ著者の『意見書』第3巻より。
] §50.8.2.prNon utique de exemplo posterioris locationis praeteritarum conductionum, quae suam legem habuerunt, rationem iniri oportet.
]\n\n過去の借入れ(それらは独自の条件を有していたのであるが)の清算が、必ずしも後に行われた賃貸借の例に依拠して行われるべきではない。
§50.8.2.1Quod quis suo nomine exercere prohibetur, id nec per subiectam personam agere debet.
\n\n人が自分の名において行うことを禁じられていることは、名義人を介して行うこともすべきではない。
et ideo si decurio subiectis aliorum nominibus praedia publica colat, quae decurionibus conducere non licet, secundum legem usurpata reuocentur.
したがって、デクリオが、デクリオに借りることが許されていない公有地を他人の名義を立てて耕作している場合、法に従って、不当に占有されたものは回収されるべきである。
§50.8.2.2Quod de frumentaria ratione in alium usum conuersum est, sua causa cum incremento debito restituatur: idque etsi contra absentem pronuntiatum est, inanis est querella.
\n\n穀物会計から他の用途に転用されたものは、本来の目的のために、しかるべき利息を付して返還されるべきである。 そしてこのことは、不在者に対して判決が下されたとしても、異議申し立ては無効である。
ratio tamen administrationis secundum fidem acceptorum et datorum ponatur.
ただし、管理の会計は収支の誠実な記載に従って作成されるべきである。
§50.8.2.3Frumentariae pecuniae suo nomine debitor quam primum soluat: necessaria enim omnibus rebus publicis frumentaria pecunia moram solutionis accipere non debet: sed debitores, quos ex eadem causa habet, ad solutionem per praesidem prouinciae compellantur.
\n\n自己の名において穀物資金を債務としている者は、できるだけ速やかに支払わなければならない。 なぜなら、すべての市民共同体にとって必要不可欠な穀物資金は、支払の遅延を許容すべきではないからである。 しかし、市民共同体がこれと同じ原因から有する債務者たちは、属州総督によって支払を強制されるべきである。
§50.8.2.4Ad frumenti comparationem pecuniam datam restitui ciuitati, non compensari in erogata debet.
\n\n穀物の買い付けのために与えられた資金は、支出された経費と相殺されるべきではなく、市民共同体に返還されるべきである。
sin autem frumentaria pecunia in alios usus, quam quibus destinata est, conuersa fuerit, ueluti in opus balneorum publicorum, licet ex bona fide datum probatur, compensari quidem frumentariae pecuniae non oportet, solui autem a curatore rei publicae iubetur.
しかし、もし穀物資金が、それが充てられていた以外の用途に転用されたなら(例えば公衆浴場の建設工事などに)、たとえそれが善意で支出されたことが証明されても、穀物資金と相殺することは適切ではなく、市民共同体の管財人によって支払われるよう命じられる。
§50.8.2.5Si indemnitas debiti frumentariae pecuniae cum suis usuris fit, immodicae et illicitae computationis modus non adhibetur: id est ne commodorum commoda et usurae usurarum incrementum faciant.
\n\nもし穀物資金の債務の補償がその利息とともになされる場合、不当で不法な計算方法は適用されない。 すなわち、利息の利息や、利子の利子がさらなる増加をもたらさないように。
§50.8.2.6Grani aestimationem per iniuriam post emptionem ablati, quae rationibus publicis refertur, curator rei publicae domino restitui iubeat.
\n\n購入後に不法に奪われた穀物の評価額で、公会計に計上されているものは、市民共同体の管財人が所有者に返還されるよう命じるべきである。
§50.8.2.7Si eo tempore, quo nominatus est, idoneus, postea lapsus facultatibus damnum debitis rei publicae dederit: quia fortuitos casus nullum humanum consilium prouidere potest, creator hoc nomine nihil praestare debet.
\n\nもし指名された時点で資力があり、その後に財産を失って、市民共同体への債務によって損害を与えた場合、不測の事態は人間のいかなる思慮によっても予測できないため、指名した者はこの件に関して何ら補償する義務はない。
§50.8.2.8Ius rei publicae pacto mutari non potest, quo minus magistratus collegae quoque nomine conueniantur in his speciebus, in quibus id fieri iure permissum est.
\n\n市民共同体の権利は、合意によって変更することはできない。 すなわち、法によってそれが認められている場合において、政務官が同僚の債務についても訴追されることを妨げることはできない。
§50.8.2.9Actio autem, quae propter ea in collegam decerni solet, ei qui pro altero dependit ex aequitate competit.
\n\nそして、そのために同僚に対して認められる訴えは、他人のために代わりに支払った者に衡平法上認められる。
§50.8.2.10Quod depensum pro collega in magistratu probabitur, solui et ab heredibus eius praeses prouinciae iubet.
\n\n政務官の職において同僚のために支払われたことが証明されたものは、その相続人からも支払われるよう、属州総督が命じる。

語釈・文法注

  1. 50.8.2.prrationem iniri — 「rationem iniri」は非人称動詞「oportet」に支配される受動の対格付不定詞句であり、「計算(清算)が行われるべきである」という意味になる。前置詞句「de exemplo...」はこの不定詞句に係る。
  2. 50.8.2.1decurionibus — 「decurionibus」は非人称動詞「licet」(許される)が導く与格(行為者または基準)であり、「デクリオたちにとって」を意味する。
  3. 50.8.2.7idoneus — 形容詞「idoneus」の後に、条件節「Si...」内でのコピュラ(fuerit または erat)の省略がある。
  4. 50.8.2.8quo minus — 「quo minus」は、制限や阻害を伴う文脈(ここでは「ius rei publicae pacto mutari non potest」)に続いて、「〜することを妨げない」という否定的な目的・結果を表す接続詞である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §50.8.2.pr-50.8.2.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:50.8.2.pr-50.8.2.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。