Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §48.13.11.pr-48.13.11.6

神聖物窃取罪と公金領得罪の成立要件と適用基準

8322 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

神聖物窃取罪と公金領得罪の定義と適用範囲について、ラベオの法解釈、元老院令、ユリウス残金法の規定を交えつつ体系的に解説する。

[PAULUS libro singulari de iudiciis publicis. ] §48.13.11.prSacrilegi capite puniuntur.
[パウルス著『公訴裁判について一巻本』] 神聖物窃取者は死刑に処される。
§48.13.11.1Sunt autem sacrilegi, qui publica sacra compilauerunt.
しかし、神聖物窃取者とは、公的な神聖物を略奪した者たちである。
at qui priuata sacra uel aediculas incustoditas temptauerunt, amplius quam fures, minus quam sacrilegi merentur.
他方、私的な神聖物、あるいは警備のない小祠を襲った者たちは、単なる泥棒よりは重く、しかし神聖物窃取者よりは軽い処罰に値する。
quare quod sacrum quodue admissum in sacrilegii crimen cadat, diligenter considerandum est.
それゆえ、いかなる神聖物、あるいはいかなる行為が神聖物窃取の罪に該当するかは、慎重に考慮されねばならない。
§48.13.11.2Labeo libro trigensimo octauo posteriorum peculatum definit pecuniae publicae aut sacrae furtum non ab eo factum, cuius periculo fuit, et ideo aedituum in his, quae ei tradita sunt, peculatum non admittere.
ラベオは『遺稿集』第38巻において、公金領得を、公的または神聖な金銭の窃盗であって、それが自己の危険負担に属していなかった者によって行われたものと定義し、したがって、神殿番は自分に委ねられた物に関して公金領得を犯すことはないとする。
§48.13.11.3Eodem capite inferius scribit non solum pecuniam publicam, sed etiam priuatam crimen peculatus facere, si quis quod fisco debetur simulans se fisci creditorem accepit, quamuis priuatam pecuniam abstulerit.
彼は同じ章のさらに下で、もし誰かが、国庫に支払われるべきものを、自分が国庫の債権者であると装って受け取ったならば、たとえ私的な金銭を持ち去ったのであっても、公的資金だけでなく、私的資金もまた公金領得の罪を構成すると書いている。
§48.13.11.4Is autem, qui pecuniam traiciendam suscepit uel quilibet alius, ad cuius periculum pecunia pertinet, peculatum non committit.
しかし、輸送すべき金銭を引き受けた者、あるいは、金銭がその危険負担に属している他の誰であっても、公金領得を犯すことはない。
§48.13.11.5Senatus iussit lege peculatus teneri eos, qui iniussu eius, qui ei rei praeerit, tabularum publicarum inspiciendarum describendarumque potestatem fecerint.
元老院は、当該事項を管轄する者の命令なしに、公文書の閲覧および謄写の機会を提供した者たちを、公金領得法によって罪に問うよう命じた。
§48.13.11.6Eum, qui pecuniam publicam in usus aliquos retinuerit nec erogauerit, hac lege teneri Labeo libro trigensimo octauo posteriorum scripsit.
公金を何らかの用途のために留保し、支出(分配)しなかった者は、本法によって罪に問われると、ラベオは『遺稿集』第38巻に書いた。
cum eo autem, qui, cum prouincia abiret, pecuniam, quae penes se esset, ad aerarium professus retinuerit, non esse residuae pecuniae actionem, quia eam priuatus fisco debeat, et ideo inter debitores eum ferri: eamque ab eo is, qui hoc imperio utitur, exigeret, id est pignus capiendo, corpus retinendo, multam dicendo.
しかし、属州を去るに際して、自らの手元にある金銭を国庫に対して申告した上で留保した者に対しては、残金(返還)の訴えは提起されない。 なぜなら、その者は私人として国庫に対して債務を負っており、それゆえ債務者の間に登録されるからである。 そして、この命令権を行使する者が彼からそれを徴収する。 すなわち、質物を取り、身体を拘束し、過料を科すことによって。
sed eam quoque lex Iulia residuorum post annum residuam esse iussit.
しかし、ユリウス残金法は、この金銭もまた1年後には「残金」となるよう命じた。

語釈・文法注

  1. 48.13.11.1amplius quam fures, minus quam sacrilegi merentur — 動詞 merentur(値する、受けるべきである)の目的語(poenam「刑罰」など)が省略されている。私的な神聖物の窃盗は、通常の泥棒(fures)よりも重く、公的な神聖物窃取(sacrilegi)よりは軽い中間的な処分に相当することを示す比較構文である。
  2. 48.13.11.2cuius periculo fuit — 「その危険が~によって負担される」を意味する。cuius は、先行詞となる省略された名詞(eo「その者」)を修飾する関係代名詞属格。ローマ法上、目的物の滅失・損傷のリスク(危険負担)を負う当事者が不法占有をした場合、通常の窃盗や公金領得の要件を欠き、別の民事・刑事責任の枠組みで処理されるという法理を説明している。
  3. 48.13.11.6cum eo ... non esse residuae pecuniae actionem — Labeo scripsit に導かれる間接話法(対格不定詞構文)において、前置詞句 cum eo(その者に対して)が non esse actionem(訴えは存在しない)に係る。これは、ローマ法の実務用語 actio cum aliquo est(誰かに対する訴訟がある)を対格不定詞に書き換えたものである。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §48.13.11.pr-48.13.11.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:48.13.11.pr-48.13.11.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。