Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §48.10.1.pr-48.10.1.13

偽造に関するコルネリウス法の犯罪類型と刑罰

8267 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

偽造および準偽造に関するコルネリウス法の規定として、偽証や裁判官買収、国庫との不法な契約などの犯罪類型と処罰対象を定め、身分による遺言書署名の要件の差異、および国外追放と全財産没収(奴隷は極刑)という刑罰の執行を明らかにする。

[MARCIANUS libro quarto decimo institutionum. ] §48.10.1.prPoena legis Corneliae irrogatur ei, qui falsas testationes faciendas testimoniaue falsa inspicienda dolo malo coiecerit.
[マルキアヌス著『法学提要』第14巻] コルネリウス法の刑罰は、悪意をもって、偽りの証書の作成、あるいは偽りの証言の検査に加担した者に科される。
§48.10.1.1Item ob instruendam aduocationem testimoniaue pecuniam acceperit pactusue fuerit societatem coierit ad obligationem innocentium, ex senatus consulto coercetur.
また、弁護を準備するため、あるいは証言を準備するために、金銭を受け取り、あるいは合意をなし、あるいは無実の者を罪に陥れるために結託した者は、元老院議決に基づき処罰される。
§48.10.1.2Sed et si quis ob renuntiandum remittendumue testimonium dicendum uel non dicendum pecuniam acceperit, poena legis Corneliae adficitur.
しかしまた、証言を行うこと、あるいは行わないことを放棄し、または免除することのために金銭を受け取った者も、コルネリウス法の刑罰を科される。
et qui iudicem corruperit corrumpendumue curauerit.
裁判官を買収した者、あるいは買収させた者も同様である。
§48.10.1.3Sed et si iudex constitutiones principum neglexerit, punitur.
しかしまた、もし裁判官が皇帝たちの憲法を無視したならば、処罰される。
§48.10.1.4Qui in rationibus tabulis cerisue uel alia qua re sine consignatione falsum fecerint uel rem amouerint, perinde ex his causis, atque si erant falsarii, puniuntur.
帳簿、木板、蝋板、またはその他のものにおいて、封印なしに偽造を行い、あるいは財物を持ち去った者は、これらの理由により、あたかも偽造者であったかのように同様に処罰される。
sic et diuus Seuerus lege Cornelia de falsis damnauit praefectum Aegypti, quod instrumentis suis, cum praeerat prouinciae, falsum fecit.
このように、神君セウェルスも、エジプト長官が属州を統治していた際に、自らの公文書において偽造を行ったとして、偽造に関するコルネリウス法に基づき彼を有罪とした。
§48.10.1.5Is, qui aperuerit uiui testamentum, legis Corneliae poena tenetur.
生存している者の遺言書を開封した者は、コルネリウス法の刑罰に処される。
§48.10.1.6Is, qui deposita instrumenta apud alium ab eo prodita esse aduersariis suis dicit, accusare eum falsi potest.
他人のもとに寄託した文書が、その者によって自分の敵対者に漏洩されたと主張する者は、その者を偽造罪で告発することができる。
§48.10.1.7Ad testamenta militum senatus consultum pertinet, quo lege Cornelia tenentur, qui sibi legatum fideicommissumue adscripserint.
軍人の遺言についても元老院議決が適用され、それにより、自分に対して遺贈または信託遺贈を書き加えた者は、コルネリウス法によって処罰される。
§48.10.1.8Inter filium et seruum et extraneum testamentum scribentes hoc interest, quod in extraneo, si specialiter subscriptio facta est'quod illi dictaui et recognoui', poena cessat et capi potest, in filio uel seruo uel generalis subscriptio sufficit et ad poenam euitandam et ad capiendum.
遺言書を起草する子、奴隷、および部外者の間には次の相違がある。 すなわち、部外者の場合には、「私が彼に口述し、確認した」という署名が個別になされているならば、刑罰は適用されず、取得することができるのに対し、子または奴隷の場合には、刑罰を避けるためにも取得するためにも、概括的な署名であっても十分である。
§48.10.1.9Ex illa quoque causa falsi poenae quis subicitur (ut diui quoque Seuerus et Antoninus constituerunt), ut tutores et curatores et qui officio deposito non restituerunt tutelam uel curationem cum fisco contrahere non possint ac, si quis aduersus hanc legem profectus aerario obrepserit, ut perinde puniatur, ac si falsum commisisset.
次の理由によってもまた、人は偽造の刑罰に処される(神君セウェルスおよびアントニヌスも規定したように)。 すなわち、後見人および保佐人、ならびに職務を辞したにもかかわらず後見または保佐を返還しなかった者たちが、国庫と契約を結ぶことができないようにされ、また、もし誰かがこの法律に違反して進み、国庫を欺いたならば、あたかも偽造を犯したかのように同様に処罰されるようにされているのである。
§48.10.1.10Sed ad illos hoc non pertinet (ut idem principes rescripserunt), qui antequam tutelam susciperent haec gesserunt: nec enim excusationes admisisse, sed fraudes exclusisse.
しかし、このことは(同皇帝たちが勅答したように)、後見を引き受ける前にこれらの取引を行った者たちには適用されない。 なぜなら、言い訳を容認したのではなく、詐欺を排除したのであるから。
§48.10.1.11Idem principes rescripserunt ita demum eum, qui rationem tutelae uel curae nondum reddidit, cum fisco contrahere non debere, si uiuat is, cuius tutela administrata est: nam si decesserit, licet nondum heredi eius rationem reddiderit, iure eum contrahere.
同皇帝たちは、まだ後見または保佐の計算を報告していない者が国庫と契約すべきではないのは、その後見が管理された当人が生存している場合に限られると勅答した。 なぜなら、もしその者が死亡したならば、たとえその相続人にまだ計算を報告していなくても、彼は適法に契約を結ぶことができるからである。
§48.10.1.12Sed si iure hereditario successerunt in fiscalem contractum tutor uel curator, licet ante rationem redditam: non puto poenam locum habere, licet adhuc uiuat is, cuius tutela uel cura administrata est.
しかし、もし後見人または保佐人が、相続権によって国庫との契約を承継したならば、たとえ計算が報告される前であっても、その後見または保佐が管理された当人が今なお生存しているとしても、私は刑罰が適用されるとは考えない。
§48.10.1.13Poena falsi uel quasi falsi deportatio est et omnium bonorum publicatio: et si seruus eorum quid admiserit, ultimo supplicio adfici iubetur.
偽造または準偽造の刑罰は、国外追放および全財産の没収である。 そして、もし彼らの奴隷がそのいずれかを犯したならば、極刑に処されるよう命じられる。

語釈・文法注

  1. §48.10.1.prfalsas testationes faciendas testimoniaue falsa inspicienda — 動形容詞 faciendas と inspicienda は、それぞれ名詞 testationes(対格・女性・複数)および testimonia(対格・中性・複数)に修飾関係で一致している。これらは coiecerit(conicio の完了接続法または完了未来。ここでは「共謀する、加担する」)の目的語として機能する動形容詞構文(gerundive construction)を構成し、「偽りの証書を作成すること、または偽りの証言を検査させることを(悪意で)企てた」という意味を表す。
  2. §48.10.1.2ob renuntiandum remittendumue testimonium dicendum uel non dicendum — 前置詞 ob に支配された、極めて特徴的な二重の動形容詞構文である。まず中心となる名詞 testimonium に対し、「証言を行うこと、または行わないこと」を表す動形容詞 dicendum uel non dicendum が一致し、さらにその複合的な観念全体に対して「放棄すること、または免除すること」を意味する renuntiandum remittendumue が一致している。全体で「証言を行うこと(または行わないこと)を放棄(または免除)する目的のために」という多層的な目的表現を形成する。
  3. §48.10.1.8testamentum scribentes — 現在分詞 scribentes(対格・複数・男性)は、前置詞 inter に支配されている3つの単数名詞 filium, seruum, extraneum を総括的に修飾している。このように単数の参照先が並列されている場合、修飾する分詞が複数形をとることでそれらすべてに係り、「遺言書を起草する(子、奴隷、部外者)の間には」という構文をなす。
  4. §48.10.1.9ut tutores et curatores... — 主節の Ex illa quoque causa... に続く ut 節は、causa(理由、原因)の具体的内容を説明する同格の名詞節(名詞的結果節)を形成している。さらに ac によって結ばれた後半の条件節を伴う節(si quis... ut perinde puniatur)も、同様にこの causa の同格内容として並列されており、全体として「〜ができないという原因、および〜が同様に処罰されるという原因によって」という論理構造をとっている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §48.10.1.pr-48.10.1.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:48.10.1.pr-48.10.1.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。