Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §46.7.3.pr-46.7.3.10

代理人の資格や訴訟不防禦と判決履行問答契約

7813 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

判決義務履行の問答契約について、異なる裁判官のもとでの出訴、代理人や後見人・財産管理者など様々な介入者の資格、および被告の精神喪失や訴訟不防禦が問答契約の履行に与える影響を論じる。

[ULPIANUS libro septuagensimo septimo ad edictum. ] §46.7.3.prSi quis apud aliquem iudicem iturus stipulatus est iudicatum solui et agit apud alterum, non committitur stipulatio, quia non huius iudicis sententiae fideiussores se subdiderunt.
[ウルピアヌス、告示注解第77巻]もし誰かが、ある裁判官のもとに出頭しようとして判決義務の履行を約束させ、別の裁判官のもとで訴訟を起こすならば、問答契約は履行されない。 なぜなら、保証人たちはこの別の裁判官の判決に対して自らを委ねたのではないからである。
§46.7.3.1Stipulationem iudicatum solui et procurator et tutor et curator stipulari possunt.
判決義務の履行の問答契約は、代理人も、後見人も、財産管理者も約束させることができる。
§46.7.3.2Procuratorem eum accipere debemus, cui mandatum est, siue huius rei tantum mandatum susceperit siue etiam uniuersorum bonorum.
我々は、委任を受けた者を代理人とみなすべきである。 彼がこの件についてのみの委任を引き受けたのであれ、あるいは全財産の委任を引き受けたのであれ。
sed et si ratum fuerit habitum, procurator uidetur.
しかしまた、追認された場合にも、代理人とみなされる。
§46.7.3.3Sed et si forte ex liberis uel parentibus aliquis interueniat uel uir uxoris nomine, a quibus mandatum non exigitur, an committatur stipulatio, quaeritur: magisque erit, ne committi debeat, nisi fuerit ei mandatum uel ratum habitum: quod enim eis agere permittitur edicto praetoris, non facit eos procuratores.
しかしまた、もし仮に、子や親のうちの誰かが介入するか、あるいは夫が妻の名において介入し、彼らからは委任状が要求されない場合、問答契約が履行されるかどうかが問われる。 そして、彼に委任があったか、あるいは追認されたのでなければ、履行されるべきではないという方向がより有力である。 なぜなら、彼らがプラエトルの告示によって訴訟を行うことを許されているということは、彼らを代理人にするわけではないからである。
itaque si talis persona interueniat, ex integro erit cauendum.
したがって、そのような人物が介入する場合には、最初から新たに保証が提供されるべきである。
§46.7.3.4Sed et quod de tutore diximus, ita accipiendum est, ut, si is fuerit, qui tutelam administrabat, cum tutor non esset, tutoris appellatione eum non contineri.
しかしまた、我々が後見人について述べたことも、次のように理解されるべきである。 すなわち、後見人でないにもかかわらず、後見を管理していた者であった場合には、彼は「後見人」という呼称には含まれない、と。
§46.7.3.5Sed et si quidem tutor sit, non tamen quasi tutor negotia administret (uel dum ignorat uel alia ex causa), dicendum erit non committi stipulationem: nam edicto praetoris illi tutori agendi facultas datur, cui a parente maioreue parte tutorum eorumue, cuius ea iurisdictio fuit, tutela permissa erit.
しかしまた、たとえ現に後見人であっても、後見人として業務を管理しているのではない場合(それを知らない間か、あるいは他の理由により)、問答契約は履行されないと言うべきである。 なぜなら、プラエトルの告示によって、親、あるいは後見人たちの過半数、あるいは管轄権を有していた者によって後見が認められたところの後見人に、訴訟を提起する権限が与えられているからである。
§46.7.3.6Sed et curatorem accipiemus furiosi furiosae, item pupilli pupillae, ceterorum quoque curatores, puta adulescentis: uel si alterius cuius curator sit, committi puto stipulationem.
しかしまた、我々は、狂気の男や狂気の女の財産管理者、同様に、被後見人の男女の財産管理者、その他の財産管理者、例えば未成年者の財産管理者も受け入れる。 あるいは他の誰かの財産管理者である場合にも、問答契約は履行されると私は考える。
§46.7.3.7Si tutor esse proponatur regionis alicuius uel prouinciae uel rerum Italicarum, consequens erit dicere, stipulationem ita demum committi, si ex ea causa egerint, quae ad administrationem eorum pertinebat.
もし、ある特定の地域、あるいは属州、あるいはイタリアの財産に関する後見人であることが前提とされるならば、彼らの管理に属していた事由から訴訟を起こした場合にのみ、問答契約が履行されると言うのが論理的一貫性を有するであろう。
§46.7.3.8Si reus, postquam iudicatum solui promisit, demens factus sit, an stipulatio committatur ob rem non defensam, quaeritur: magisque est, ut committatur, si nemo eum defendat.
もし被告が、判決義務の履行を約束した後に、精神障害になった場合、訴訟不防禦を理由に問答契約が履行されるかどうかが問われる。 そして、誰も彼を防御しない場合には、履行されるとする方がより有力である。
§46.7.3.9Ob rem non defensam stipulatio non committitur, quamdiu potest existere qui defendat.
訴訟不防禦を理由とする問答契約は、防御する者が現れうる限りは、履行されない。
§46.7.3.10Si plures fuerint fideiussores, posteaquam cum uno lis contestata est ex clausula ob rem non defensam, ipse reus potest suscipere defensionem:
もし複数の保証人がおり、訴訟不防禦の条項に基づいてそのうちの一人との間で訴訟が係属した後にあっても、被告自身が防御を引き受けることができる。

語釈・文法注

  1. §46.7.3.prstipulatus est — 形式受動態動詞(脱格動詞)stipulor の完了形式。能動の意味で「(相手に)約束させた」「問答契約を結んだ」を意味し、受約者(債権者)の立場を指す。
  2. §46.7.3.3magisque erit — 「〜のほうがよりありそうである」「〜という見解がより有力である」を意味する慣用表現で、後に ne または ut を伴う接続法節をとる。ここでは ne committi debeat が続き、否定の方向(問答契約が履行されるべきではないこと)を強く支持している。
  3. §46.7.3.5eorumue, cuius ea iurisdictio fuit — 関係代名詞 cuius(属格単数)の先行詞は eorumue(属格複数)に内包される個々の「管轄権を有していた者(裁判官など)」を指す。eorum は複数形だが、cuius はそれを個別に受けて単数となっている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §46.7.3.pr-46.7.3.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:46.7.3.pr-46.7.3.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。